Türk Medeni Kanunu m. 325 uyarınca olağanüstü hâllerin mevcudiyeti durumunda, çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde ana ve baba dışındaki üçüncü kişilere ve özellikle hısımlara çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkı tanınabilir. Kanun koyucu, ana ve baba için geçerli olan sınırlamaların üçüncü kişiler hakkında da kıyas yoluyla uygulanacağını düzenlemiştir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 325Kaynağı aç
Kişisel İlişki Talebinde Yasal Dayanak ve İspat Şartı
Yorumlayıcı bir nitelik taşıyan kanun gerekçesinde belirtildiği üzere, Türk Medeni Kanunu m. 325 hükmü, geçmişte yalnızca büyükanne ve büyükbabaların torunlarıyla kişisel ilişki kurma haklarını ele alan içtihadı birleştirme kararının yerini almak ve üçüncü kişilerin çocukla kişisel ilişki kurabilme koşullarını yasa düzeyinde açıklığa kavuşturmak amacıyla düzenlenmiştir.
Hısımlar veya üçüncü kişiler lehine çocukla görüşme günü ve kişisel ilişki tesis edilebilmesi için olağanüstü bir durumun varlığının mahkeme önünde ispat edilmesi gerekir.
Çocuk ile kişisel ilişki kurulması talebiyle aile mahkemesine başvurulur; mahkeme çocuğun en iyi menfaatini göz önünde bulundurarak görüşme düzenlemeleri hakkında karar verir.
Büyükanne ve Büyükbabanın Kişisel İlişki Kurma Hakkı
Büyükbaba ve büyükannenin torunlarını sevmesi ve onunla kişisel ilişki kurulmasını talep etmesi en doğal hakları arasındadır. Ebeveynin ailesi ile büyükanne veya büyükbaba arasında anlaşmazlık bulunması, torun ile kişisel ilişki kurulmasına engel teşkil etmez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 29.09.2020 tarihli ve E. 2020/3888, K. 2020/4296 sayılı kararında; ebeveynini kaybetmiş çocuğun bu eksikliği gidermesi amacıyla büyükanne ve büyükbaba ile vakit geçirmesinin çocuğun menfaatine uygun olduğu, taraflar arasındaki anlaşmazlığın ilişki kurulmasına tek başına engel oluşturmayacağı vurgulanmış, yatılı ve amaca uygun süreli bir düzenleme yapılması gerektiği belirtilerek ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
Görüşme Süresi, Kapsamı ve Yerleşim Yeri Ayrımı
Üçüncü kişilerin koşulları gerçekleştiğinde çocukla kişisel ilişki kurma hakkı bulunsa da bu ilişkinin süresinin ana ve babaya tanınan genişlikte olması beklenemez. Bununla birlikte anneanne, babaanne, dede ve büyükbabalar ile torun arasındaki ilişkinin, aile bağlarını güçlendirmeye ve torun sevgisini tatmaya elverişli olacak yeterlilikte düzenlenmesi gerekir.
Taraflar ayrı yerleşim yerlerinde bulunsalar dahi günümüz ulaşım olanaklarındaki kolaylık gözetilerek, ilgililerce bu husus açıkça talep edilmedikçe kişisel ilişki düzenlemesinde aynı yer veya farklı yer ayrımı yapılmamalıdır.
Yargılama Usulü ve Kanun Yolu İncelemesi
Çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesine ilişkin kararların temyiz incelemesinde duruşma yapılmasına dair yasal bir hüküm bulunmadığından, temyiz incelemesi duruşmasız olarak evrak üzerinden yürütülür.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 370/2 uyarınca, hükmün esas bakımından hukuka uygun bulunmasına karşın kanunun somut olaya uygulanmasında yanılgıya düşüldüğü ve yeniden yargılama ihtiyacı bulunmadığı hâllerde Yargıtay kararı düzelterek onayabilir. Bununla birlikte kanun koyucu, hâkimin takdir yetkisine bırakılmış edalar bakımından düzelterek onama yolunu sınırlandırmıştır; nitekim çocukla kurulacak kişisel ilişki süresinin belirlenmesinin bu takdir yetkisi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği de somut uyuşmazlığın özelliklerine göre farklılaşabilmektedir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 370Kaynağı aç
Akrabalar çocukla kişisel ilişki kurmak için hangi mahkemeye başvurmalıdır?
Akrabalar çocukla kişisel ilişki kurulması talebiyle aile mahkemesine başvurmalıdır; mahkeme çocuğun en iyi menfaatini gözeterek görüşme düzenlemeleri hakkında karar verir.
Aileler arasındaki anlaşmazlık torunla görüşmeye engel midir?
Ebeveynin ailesi ile büyükanne veya büyükbaba arasındaki anlaşmazlıklar, torunla kişisel ilişki tesis edilmesine engel oluşturmaz.
Hısımlara tanınan görüşme süresi anne ve baba ile aynı mıdır?
Üçüncü kişilere tanınacak kişisel ilişki süresi ana ve babaya tanınan genişlikte olamaz; ancak aile bağlarını güçlendirecek yeterlilikte belirlenmelidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy