Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve Yürürlük Takvimi
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği bünyesinde 23 Ağustos 2022 tarihli ve 31932 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu mevzuat değişikliklerinin büyük bir kısmı 1 Ekim 2022 tarihinde yürürlüğe girmiş, bazı sorumluluk ve istisnaların yürürlüğü ise ileri bir tarihe bırakılmıştır.
Aracı Hizmet Sağlayıcı Kavramı ve Hukuki Sorumluluğu
Uzaktan iletişim vasıtalarını elverişli kılan bir düzenek teşkil ederek satıcı veya sağlayıcı hesabına mesafeli akit akdedilmesine aracılık eden gerçek ve tüzel kişiler mevzuat uyarınca aracı hizmet sağlayıcı olarak nitelendirilmektedir.
Mesafeli sözleşmenin aracı hizmet sağlayıcının platformu üzerinden kurulduğu hallerde, cayma hakkına ilişkin hususlar dahil olmak üzere ön bilgilendirmenin tam ve doğru yapılmasından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte aracı hizmet sağlayıcı da müteselsilen sorumludur. Bununla birlikte, aracı hizmet sağlayıcının sisteme bizzat girdiği veriler söz konusu olduğunda bu veriler yönünden tek başına sorumlu tutulabilmesi mümkündür.
Platform üzerinden yürütülen satışlarda, tüketicinin açık onayı bulunmaksızın ilave ödeme yükümlülüğü doğuran seçeneklerin kendiliğinden seçili olarak sunulması yasaklanmıştır. Bu tür uygulamalar nedeniyle tüketicinin fazladan ödeme yapmak zorunda kalması halinde, doğan fazla tutarların iadesinden aracı hizmet sağlayıcı ile satıcı veya sağlayıcı müteselsilen sorumlu tutulmaktadır.
Aracı hizmet sağlayıcının, satıcı veya sağlayıcının onayı bulunmaksızın tek taraflı olarak kampanyalı, promosyonlu veya indirimli satış ya da hizmet sunumu düzenlemesi halinde, taahhüt edilen şartların yerine getirilmemesinden kaynaklanan sorumluluk bizzat aracı hizmet sağlayıcıya aittir.
Aracı hizmet sağlayıcının, satıcı veya sağlayıcı ile akdettiği aracılık hizmeti sözleşmesine aykırı nitelikteki uygulamaları sonucunda Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırılık meydana gelmesi halinde, aracı hizmet sağlayıcı bu işlemlerin tamamından sorumlu tutulur.
Platform Üzerinden Kurulan Sistem ve Bilgi Saklama Yükümlülükleri
Aracı hizmet sağlayıcılar, platformları üzerinde tüketicilerin başvurularını iletebilecekleri kapsamlı bir sistemi kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür. Tüketicilerin cayma bildirimlerini, sözleşmeyi fesih taleplerini, bedel iadesi başvurularını, son üç yıl içerisinde gerçekleştirdikleri işlemlere ilişkin kayıt taleplerini ve teslimat ile ifaya dair şikayetlerini bu sistem üzerinden iletebilmeleri zorunludur. Belirtilen kesintisiz sistemi kurma ve işletme yükümlülüğüne aykırı davranılması halinde idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.
Tüketiciler tarafından platform üzerinden iletilen talep ve bildirimlerin satıcı veya sağlayıcıya derhal aktarılması gerekmektedir. Ayrıca aracı hizmet sağlayıcı, platform üzerinden kurulan yan sözleşmeler bakımından söz konusu yan sözleşmenin tarafı olan üçüncü kişileri de bilgilendirmekle yükümlü kılınmıştır.
Tüketicilerin platform üzerinden gerçekleştirdiği mesafeli sözleşme işlemlerine ait kayıtların aracı hizmet sağlayıcı tarafından üç yıl süreyle muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu kayıtlar, talep edilmesi halinde yetkili kurum ve kuruluşlar ile tüketicilerin erişimine sunulmalıdır.
Bedel İadesi, Taşıma Masrafları ve İfa İmkansızlığı
Satış veya hizmet bedelinin tahsiline aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, cayma hakkının kullanılması veya sözleşmenin feshedilmesi durumunda bedellerin tüketiciye iade edilmesinden yükümlü tutulmuştur. İadelerin hangi taşıyıcı ile yapılacağı ve masrafların kime ait olacağı hususlarındaki bilgi eksiklikleri veya tüketicinin ikamet ettiği yerde ilgili taşıyıcının şubesinin bulunmaması aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanıyorsa, ortaya çıkan taşıma masraflarından aracı hizmet sağlayıcı tek başına sorumlu tutulabilmektedir.
Aracı hizmet sağlayıcının malın teslim edilmesinden sonraki bedel iadesi ile taşıyıcı masraflarına ilişkin iade sorumluluklarının yürürlük tarihi 1 Ocak 2024 olarak düzenlenmiştir.
Satıcı veya sağlayıcı hesabına bedel tahsil eden aracı hizmet sağlayıcıların, mesafeli sözleşmeye konu mal veya hizmet ediminin yerine getirilmesinin imkansızlaştığı durumlarda tüketicilere bilgi verme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Cayma Hakkı, İade Süreleri ve Masraf Paylaşımı
Ön bilgilendirme yükümlülüğü çerçevesinde cayma hakkına ilişkin yapılacak bildirimlerdeki yeni esasların yürürlüğü 1 Ocak 2024 tarihine kadar ertelenmiştir.
Mesafeli sözleşmelerde malın tesliminden önce cayma hakkının kullanılması ile hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde, tahsil edilen bedelin cayma bildiriminin ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde tüketiciye iade edilmesi esastır. Teslim edilmiş mallar yönünden ise 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ikili bir süre başlangıcı öngörülmüştür: Mal ön bilgilendirmede gösterilen taşıyıcıya teslim edilirse 14 günlük süre taşıyıcıya teslim anından itibaren başlar; tüketici malı farklı bir taşıyıcı ile iade ederse 14 günlük süre malın satıcıya fiilen ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
Kural olarak cayma halinde malın ayıplı olması durumu saklı tutulmak kaydıyla, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren ön bilgilendirmede açıkça kararlaştırılması ve öngörülen taşıyıcı seçildiğinde yansıtılacak masraf tutarının belirtilmesi şartıyla iade masraflarının tüketici tarafından karşılanacağı hükme bağlanabilir. Tüketicinin bu yönde talepte bulunması durumunda bahse konu taşıma masrafları ödenecek bedel iadesinden mahsup edilebilir.
Cayma hakkını kullanan tüketicinin, bildirim tarihinden itibaren malı satıcıya, sağlayıcıya veya yetkilendirilmiş kişiye geri gönderme süresi 10 gündür. Bu geri gönderme süresinin 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren 14 güne çıkarılması öngörülmüştür.
Cayma Hakkının İstisnaları ve Yönetmelik Kapsamı Dışındaki İşlemler
Yönetmelik değişikliğiyle bazı sözleşme türleri cayma hakkının istisnaları arasına dahil edilmiştir. Bu kapsamda Karayolları Trafik Kanununa göre tescili zorunlu olan taşınırlar ile tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeler, teslimi gerçekleşmiş cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar, canlı müzayede yoluyla akdedilen sözleşmeler ile tanıtma ve kullanma kılavuzunda satıcı veya yetkili servis tarafından montajının yapılacağı belirtilip montajı tamamlanan mallar cayma hakkı kapsamı dışına çıkarılmıştır. Bahse konu istisnaların yürürlüğe giriş tarihi 1 Ocak 2024 olarak düzenlenmiştir.
Kısa mesaj yoluyla kurulan ve eş zamanlı biçimde tamamen ifa edilen aboneliksiz katma değerli elektronik haberleşme hizmetleri, Yardım Toplama Kanunu kapsamına giren bağış işlemleri ve kamu kurumları tarafından sunulan katma değerli elektronik haberleşme hizmetleri Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin uygulama alanı dışına çıkarılmıştır.
Aracı hizmet sağlayıcı kimdir ve hangi durumlarda tek başına sorumlu tutulur?
Aracı hizmet sağlayıcı, oluşturduğu sistem üzerinden uzaktan iletişim araçlarıyla satıcı veya sağlayıcı adına sözleşme kurulmasına aracılık eden gerçek veya tüzel kişidir. Platforma bizzat girdiği verilerdeki eksikliklerden, satıcının onayı olmaksızın düzenlediği kampanyalardaki taahhütlerin karşılanmamasından ve taşıyıcı bilgilerindeki kendi kusurundan kaynaklanan masraflardan tek başına sorumlu tutulabilir.
Cayma bildiriminde bulunan tüketicinin ürünü geri gönderme süresi nedir?
Tüketicinin cayma bildirimini ilettikten sonra malı satıcıya veya yetkilendirilen kişiye geri gönderme süresi 10 gün olup, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren bu sürenin 14 güne uzatılması düzenlenmiştir.
Hangi işlemler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamından çıkarılmıştır?
Abonelik içermeyen ve kısa mesajla kurularak anında ifa edilen katma değerli elektronik haberleşme hizmetleri, Yardım Toplama Kanunu kapsamındaki bağışlar ile kamu kurumlarınca sunulan katma değerli elektronik haberleşme hizmetleri yönetmelik kapsamı dışındadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy