WhatsApp ve benzeri anlık mesajlaşma mecralarında paylaşılan iletilere dışarıdan müdahale edilerek paylaşımların silinmesi ya da bozulması bilişim suçları kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık yazışmaların ilgililerce delil maksadıyla kayıt altına alınması veya kanuni usullere uygun elde edilerek yargı mercilerine sunulması delil değerlendirmesi kurallarına tabidir.
Mesajlaşma Gruplarına Yetkisiz Erişim ve Bilişim Suçları
Bir mesajlaşma grubuna şifresi kırılarak izinsiz girilmesi ve grubun izlenmesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin 1. fıkrasına göre suç teşkil eder. İzinsiz girilen bilişim sisteminde yer alan verilerin ortadan kaldırılması, değiştirilmesi, başka bir yere nakledilmesi veya sisteme girilmeksizin teknik araçlarla grubun hukuka aykırı şekilde izlenmesi hallerinde ise Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin 3 ve 4. fıkralarında düzenlenen suçlar gündeme gelir.
Mesajlaşma grubuna dışarıdan hukuka aykırı bir müdahalede bulunularak dijital ortamdaki paylaşımların silinmesi ya da bozulması fiilleri, Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinde düzenlenen bilişim sistemine girme suçu ile 244. maddesinde düzenlenen sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu kapsamında cezai sorumluluk doğurur.
Mesajların Silinmesi, Delil Karartma ve Fikri İçtima
Gruptaki veya ikili yazışmalardaki verilerin izinsiz silinmesi ya da süreli mesaj yöntemiyle ortadan kaybolmasının sağlanması durumunda, failin sorumluluğu Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesinin 3. fıkrası, 244. maddesinin 2. fıkrası ve 281. maddesi çerçevesinde incelenir. Gerçeğin meydana çıkmasını önlemek maksadıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kimse Türk Ceza Kanunu'nun 281. maddesinin 1. fıkrası gereğince altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile yaptırıma bağlanır; failin kendi işlediği veya iştirak ettiği suçun delillerini yok etmesi halinde ise bu fıkra uyarınca ceza tayin edilmez.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 281Kaynağı aç
Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme fiilinin bir kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı şekilde icra edilmesi durumunda Türk Ceza Kanunu'nun 281. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Buna karşılık ilgili suç hakkında mahkemece hüküm tesis edilmeden evvel gizlenen delillerin bizzat mahkemeye teslim edilmesi halinde, 3. fıkra gereğince verilecek cezada beşte dört indirim uygulanır.
Tek bir eylemle hem bilişim sistemindeki verilerin bozulup silinmesi hem de suç delillerinin ortadan kaldırılması gibi birden fazla farklı suç tipinin ihlali gündeme geldiğinde, Türk Ceza Kanunu'nun 44. maddesindeki fikri içtima kuralı uyarınca fail bu suçlardan en ağır cezayı gerektireni ile cezalandırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 44Kaynağı aç
Sözleşmesel Düzenlemeler ve Süreli Mesajlarda Rıza
Türk Ceza Kanunu'nun 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, kişinin mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin açıkladığı rızası çerçevesinde işlenen eylemlerden dolayı ceza verilmez. Mesajlaşma grubunun yazılı veya dijital ortamdaki kurallarını içeren bir sözleşme yahut işe başlangıçta akdedilen bir hizmet sözleşmesi bulunması ve gruba dahil olan kişinin paylaştığı iletilerin ayrıca onay alınmaksızın silinebileceğini önceden kabul etmesi halinde, paylaşımların tahrif edilmeksizin silinmesi hukuka uygunluk sebebi sayılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 26Kaynağı aç
Uygulamalarda yer alan süreli mesaj mekanizması, iletilerin belirli bir zaman diliminden sonra kaybolacağına ilişkin sistem bildirimlerini taraflara sunmaktadır. Bu kaydın önceden sistemde yer alması ve muhataplarca bilinmesi koşuluyla, iletilerin kendiliğinden silinmesine rıza gösterildiği kabul edilir ve bu yöndeki kaybolmalar bakımından hukuka aykırılık teşkil eden bir durum meydana gelmez.
Ekran Görüntüsü Alınmasının Ceza Sorumluluğuna Etkisi
Mesajlaşma grubundaki bir kullanıcının, gruptaki paylaşımların diğer katılımcıların izni olmaksızın ekran görüntüsünü alarak saklaması, suçta ve cezada kanunilik prensibi gereğince Türk Ceza Kanunu'nun 132. maddesindeki haberleşmenin gizliliğini ihlal, 133. maddesindeki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması ile 134. maddesindeki özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını meydana getirmez. Kanunun 132. maddesinin 1. fıkrasında haberleşmenin gizliliğini ihlal fiiline bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüş ve ihlalin haberleşme içeriklerinin kaydı yoluyla işlenmesi cezanın bir kat artırılması sebebi sayılmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 132Kaynağı aç
Grupta bulunan bir tarafın ileride verilerin silinmesi veya değiştirilmesi tehlikesine karşı ispat olanağını koruma amacıyla ekran görüntüsü alması fiili bakımından, failin kastı hukuka aykırı veri edinimi olmayıp delil saklama amacına dayandığından, Türk Ceza Kanunu'nun 135. maddesindeki bir yıldan üç yıla kadar hapis öngören kişisel verileri kaydetme ve 136. maddesindeki verileri hukuka aykırı ele geçirme suçlarının oluşmayacağı değerlendirilmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 135Kaynağı aç
Ekran görüntüsünün saklanması eyleminin cezasızlık kapsamında kalabilmesi belirli sınırlamalara tabidir. Paylaşılan verilerin tahrif edilmeksizin, Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinin 2. fıkrasındaki izinsiz aktarım fiiline yol açmayacak biçimde ve meslek veya görev gereği öğrenilen sırların 239. maddede yer alan ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yetkisiz kimselere ifşa etmeme kuralına uyularak korunması gerekir. Zira Türk Ceza Kanunu'nun 239. maddesinin 1. fıkrası, bu sırları açıklayan kimseler hakkında şikayet üzerine bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 239Kaynağı aç
İş Yerindeki İletişim Kanalları ve Denetim Yetkisi
İş yerlerinde mesleki yazışmaların kurumsal e-posta ya da ikili ve çoklu WhatsApp grupları üzerinden yapılması, bu sistemlerin yönetimi ve denetimi iş yerinin çıkaracağı talimatlar ile hizmet sözleşmeleri dairesinde tayin edilir. Ancak işverenin denetim ve müdahale sınırları belirlenirken çalışanların özel hayatının gizliliği korunmalı; sözleşme hükümleri kamu düzenine ve Anayasa'nın 13. maddesinde ifadesini bulan temel hak ve hürriyetlerin özüne aykırılık taşımamalıdır.
Yargılamada WhatsApp Yazışmalarının Delil Niteliği
WhatsApp yazışmalarının yargılamada delil gücü tartışmalı bulunmakla birlikte, elde ediliş usulünün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. ve 135. maddelerine uygun olması, veri sahibinin izninin bulunması veya yazışmanın muhatabınca delil maksadıyla ekran kaydı alınması hallerinde dava dosyasına sunulması mümkündür. Bu iletilerin özel hukuk uyuşmazlıklarında delil başlangıcı niteliğinde sayılabileceği kabul edilirken, ceza muhakemesinde başka somut delillerle desteklenmesi gereken bir delil vasfı taşıdığı değerlendirilir.
Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde etme imkânının olmaması halinde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesinin 1. fıkrası uyarınca şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, kopya çıkarılmasına ve bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilebilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen karar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkimin aksine karar vermesi hâlinde çıkarılan kopyalar ve çözülen metinler derhâl imha edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 134Kaynağı aç
Bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesi, gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması halinde elkonulabilir; şifrenin çözülmesi ve kopyaların alınması üzerine bu cihazlar gecikmeksizin iade edilir. Elkoyma yapılmaksızın da sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir ve kâğıda yazdırılarak tutanağa kaydedilip ilgililerce imzalanır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi kapsamında dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ise yalnızca maddede sayılan katalog suçlarla ilgili olarak uygulanabilir. Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz; ayrıca şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz, kayda alma gerçekleştikten sonra bu durum anlaşılırsa kayıtlar derhâl yok edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
Gruptaki mesajların ekran görüntüsünü almak suç teşkil eder mi?
Veriler tahrif edilmedikçe, izinsiz yayılmadıkça ve ticari, bankacılık veya müşteri sırrı ifşa edilmedikçe delil saklamak gayesiyle ekran görüntüsü alınması haberleşmenin gizliliğini ihlal ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını oluşturmaz. Kişisel verileri kaydetme veya ele geçirme suçları bakımından ise failin amacının hukuka aykırı veri edinimi olmayıp ispat imkânını korumaya dayanması halinde bu suç tiplerinin oluşmayacağı değerlendirilmektedir.
Süreli mesaj özelliğinin kullanımı delil karartma suçu sayılır mı?
Süreli mesaj kaydının önceden sistemde yer alması ve taraflarca bilinmesi halinde paylaşımları silmeye rıza gösterildiği kabul edilerek hukuka aykırılığın bulunmadığı ileri sürülmekle birlikte; süreli mesaj tekniğiyle verilerin silinmesini sağlama fiili, gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla yapıldığında Türk Ceza Kanunu'nun 281. maddesindeki suç delillerini yok etme suçu ve fikri içtima kuralları kapsamında sorumluluk doğurabilmektedir.
WhatsApp kayıtları ceza muhakemesinde tek başına delil olarak yeterli midir?
Kanuna uygun yöntemlerle elde edilmiş veya ilgilisi tarafından delil maksadıyla sunulmuş WhatsApp iletilerinin delil niteliği ve gücü tartışmalı bulunmakta; özel hukukta delil başlangıcı sayılabileceği kabul edilirken, ceza muhakemesinde başka somut delillerle desteklenmesi gereken delillerden olacağı değerlendirilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy