WhatsApp Mesajlarının Hukuki Delil ve Belge Niteliği
Elektronik haberleşme kayıtları iş yargılamasında iddia ve savunmaların ispatında sıklıkla ileri sürülmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 uyarınca uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler, fotoğraflar, ses ve görüntü kayıtları ile elektronik ortamdaki veriler belge olarak kabul edilir. Bu düzenleme çerçevesinde WhatsApp yazışmaları da belge vasfı taşır. Ancak bir verinin belge niteliğinde olması, onun kesin delil sayılmasını gerektirmez. Mahkemeye sunulan mesaj çıktıları kural olarak hâkimin serbestçe takdir edeceği takdiri delil niteliğindedir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 199Kaynağı aç
Hukuka Aykırı Delil Yasağı ve Kişisel Verilerin Korunması
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189/2 uyarınca, hukuka aykırılık teşkil eden yöntemlerle temin edilen delillerin uyuşmazlığın ispatında hâkim tarafından gözetilmesi mümkün değildir. Maddenin dördüncü fıkrası uyarınca delilin kabul edilebilirliği mahkemenin değerlendirmesine tabidir. Bu usul güvenceleri işverenin gözetme borcuyla doğrudan bağlantılıdır. Türk Borçlar Kanunu m. 417/1 kapsamında işveren, çalışma düzeninde işçinin kişiliğine hürmet göstermek, dürüstlük kuralına uygun bir ortam oluşturmak ve işçiyi korumakla mükelleftir. Benzer şekilde anılan Kanun'un 419. maddesi, işçiye ait kişisel verilerin kullanımını işçinin göreve yatkınlığı veya iş sözleşmesinin gereklilikleri ile sınırlandırmış, özel kanun hükümlerini saklı tutmuştur. Kişilik haklarını zedeleyen bu neviden yükümlülük ihlallerine dayalı zararların giderimi ise Türk Borçlar Kanunu m. 417/3 gereğince akde aykırılık sorumluluğu esaslarına göre çözümlenir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 189Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 417Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 419Kaynağı aç
İşçilerin Kapalı Grup Yazışmaları ve Feshin Haksızlığı
İşçilerin kendi aralarında kurdukları mesajlaşma gruplarına ilişkin uyuşmazlıklarda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2018/10718 Esas ve 2019/559 Karar sayılı ilamı belirleyici ilkeler koymaktadır. Anılan karara göre WhatsApp sistemi kendi içinde korunan ve üçüncü kişilere kapalı olan bir haberleşme kanalıdır. İş akışını bozmadığı ve çalışmaları etkilemediği sürece işçilerin kendi aralarında grup kurarak iletişim kurmaları yasak değildir ve bu yazışmaların kişisel veri olarak korunması esastır. Kararda, bu nitelikteki grup mesajlarının gizlilik içeren kişisel veri vasfında olduğu, kaynağı ve nasıl temin edildiği anlaşılamayan yazışmalara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesinin haksız fesih teşkil ettiği hükme bağlanmıştır. Bu tür bir fesih sonucunda işçinin kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı taleplerinin kabul edilmesi gerekir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018/10718, K. 2019/559Kaynağı aç
Yazışmanın Tarafı Olma ile Üçüncü Kişilerin Müdahalesi
Yazışmayı dosyaya sunan kişinin iletişimde taraf olup olmaması delilin hukuki değerlendirmesinde önem taşır. İşçinin bizzat tarafı olduğu bir konuşmayı, örneğin amiriyle yaptığı ücret görüşmesini ya da çalışma talimatlarını mahkemeye sunması ile üçüncü kişilerin haberleşmesine gizlice müdahale edilmesi hukuken farklı sonuçlar doğurur. Buna karşılık konuşmanın tarafı olunması, mesajların sınırsız bir biçimde kullanılabileceği anlamına gelmez. Taraf olunan yazışmaların dahi yalnızca uyuşmazlığın ispatı için gerekli olduğu ölçüde ve orantılı biçimde dava dosyasına sunulması gerekir.
Ekran Görüntülerinin Güvenilirliği ve Noter Tespiti
Dava dosyasına yalnızca mesaj ekran görüntüsünün sunulması ispat açısından tek başına her zaman yeterli ve güvenilir kabul edilmeyebilir. Telefon rehberinde kayıtlı isimlerin değiştirilebilmesi, aradaki mesajların silinmesi suretiyle bağlamın koparılabilmesi veya dijital görseller üzerinde teknik değişiklikler yapılabilmesi ihtimali mevcuttur. Bu nedenle mesajların bütünlüğü, telefon numaraları ve zaman kayıtları önem arz eder. Noter tespit tutanağı ise belirli bir tarihte cihaz üzerinde hangi verilerin kayıtlı olduğunu tespit etmesi bakımından delili güçlendirebilirse de iletinin gerçekten karşı taraftan gönderildiğini ya da tespitten önce tahrif edilmediğini tek başına kesin olarak kanıtlamaz.
İşe İade Davalarında İspat Yükü ve Kanuni Süreler
4857 sayılı İş Kanunu m. 20/2 uyarınca fesih gerekçesinin geçerliliğini ispatlama külfeti işveren üzerindedir; buna karşılık işçi feshin öne sürülenden farklı bir nedene dayandığını ileri sürerse bunu ispatlamak durumundadır. İşveren feshi mesaj kayıtlarına dayandırıyorsa iletilere hukuka uygun yollardan eriştiğini ve yazışmaların çalışma ilişkisini sürdürülemez boyuta taşıdığını göstermelidir. Fesih bildiriminde gerekçe gösterilmemesi ya da gösterilen nedenin geçerli olmaması hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanun m. 20/1 uyarınca bildirimin tebliğinden başlayarak bir aylık süre zarfında arabuluculuk sürecini işletmelidir. Arabuluculuk aşamasında uzlaşma sağlanamaması durumunda, son tutanak tarihinden itibaren iki haftalık hak düşürücü süre içinde iş mahkemesinde dava ikame edilebilir veya mutabakat sağlandığı takdirde aynı sürede özel hakem yoluna gidilebilir. Arabuluculuk şartı yerine getirilmeden doğrudan açılan davalarda verilen usulden ret kararının kesinleşip taraflara resen tebliğ edilmesini takip eden iki hafta içinde de arabulucuya başvuru imkânı tanınmıştır. Yargılama süreci 4857 sayılı Kanun m. 20/3 doğrultusunda ivedi usulde yürütülür ve istinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi ivedilikle kesin karar verir.
4857 sayılı İŞ KANUNU m. 20Kaynağı aç
WhatsApp mesajları iş davasında kesin delil midir?
Hayır, elektronik ortamdaki veriler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199 gereğince belge niteliğinde olsa da kural olarak tek başına kesin delil değil, hâkimin serbestçe değerlendireceği takdiri delildir.
Kaynağı açıklanamayan WhatsApp konuşmasıyla işçi işten çıkarılabilir mi?
Hayır, kapalı grup konuşmaları gizlilik içeren kişisel veri niteliğindedir; nasıl temin edildiği anlaşılamayan yazışmalara dayanılarak yapılan fesih haksız olup kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesini gerektirir.
Noter tespiti yapılmış mesaj ekran görüntüsü kesin ispat sağlar mı?
Noter tespit tutanağı cihazda anılan tarihte var olan görüntüyü doğrular; ancak mesajın gerçekten muhatap tarafından gönderildiğini ve tahrif edilmediğini tek başına kesin olarak ispatlamaz.
İşe iade davasında ispat yükü kime aittir ve başvuru süresi ne kadardır?
4857 sayılı Kanun m. 20 uyarınca feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverene aittir; işçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

