Uzaklaştırma kararı, şiddete maruz kalan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kişilerin güvenliğini sağlamak amacıyla 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun çerçevesinde verilen önleyici tedbirlerdendir. Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi doğrultusunda hâkim, şiddet uygulayan tarafın müşterek konuttan veya bulunulan alandan derhal uzaklaştırılmasına ve ikametin korunan kişiye özgülenmesine hükmedebilir. Bu haktan yararlanabilmek için taraflar arasında resmi evlilik bağı bulunması şart değildir. Kanuni koruma; evli eşlerin yanı sıra ısrarlı takip mağdurlarını, aynı konutu paylaşan aile fertlerini, boşanmış eşleri, nişanlıları ve birlikteliği bulunan kişileri de kapsar.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 5Kaynağı aç
Uzaklaştırma Kararı Başvurusu ve Değerlendirme Esasları
Koruyucu ve önleyici tedbirler; ilgilinin müracaatı, mülki amir, kolluk birimleri, Cumhuriyet savcılığı veya ilgili Bakanlık kanalıyla talep edilebilir. 6284 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun en hızlı ve zahmetsiz ulaşılabilecek yer hâkimine, kolluğa ya da mülki amire yapılması mümkündür. İlgili başvuru sırasında şiddet vakası veya tehlikesi detaylandırılarak varsa tanık beyanı, görsel kayıt veya yazışma gibi deliller dosyaya sunulabilir. Bununla birlikte Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca koruyucu nitelikteki tedbirlerin tesisinde şiddetin mevcudiyetine dair kesin delil veya resmi evrak sunulması zorunlu tutulmamış, korunan kişinin beyanı yeterli kabul edilmiştir. Önleyici tedbirler ise kanunun koruma gayesini zedelemeyecek biçimde gecikmeksizin tesis edilir.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde Kolluk İşlemleri
Tehlikenin derhal önlenmesini gerektiren acil koşullarda jandarma veya polis amirlerince de geçici nitelikte tedbir kararı verilebilir. Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kolluk amirleri, şiddet uygulayan kişinin müşterek konuttan uzaklaştırılması ile tehdit oluşturmaması ve korunan yerlere yaklaşmaması yönünde tedbir tesis edebilmektedir. Acil durumlarda kolluk tarafından düzenlenen tedbir kararı tutanağa bağlanarak şiddet uygulayana vakit kaybetmeksizin tebliğ edilir. Kolluk amiri hazırladığı evrakı en geç tedbirin alındığı günü takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hâkime sunar. Yetkili hâkim tarafından yirmi dört saat içerisinde onay verilmeyen tedbirler kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Kararın Kapsamı, Gizlilik ve Kişisel Eşyaların Teslimi
Hâkim, konuttan uzaklaştırmanın yanında korunan kişinin emniyetini pekiştirecek başkaca tedbirlere de karar verebilir. Şiddet uygulayanın korunan tarafın iş adresine, ikametine veya çocukların okuluna yaklaşmasının önlenmesi, iletişim kanalları vasıtasıyla rahatsızlık verilmesinin engellenmesi, ruhsatlı dahi olsa silahların kolluğa teslimi ile çocuklarla kurulacak kişisel münasebetin refakatçi eşliğinde yürütülmesi veya sınırlandırılması bu tedbirler arasındadır.
Kanunun 8 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre gereken hallerde re'sen veya başvuru üzerine, korunan şahsın ve ailesinin kimlik bilgileri, ikametgâhı ve kişisel bilgileri tüm resmi kayıtlarda gizli tutularak tebligat işlemleri için müstakil bir tebligat adresi belirlenir. Bunun yanı sıra Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince, tarafların talepte bulunması durumunda şahsi eşya ve resmi belgelerin teslimi kolluk personeli nezaretinde gerçekleştirilir.
Uzaklaştırma tedbiri aile bireylerinin iktisadi şartlarını zedelemeyecek biçimde düzenlenir. Kanunun 5 inci maddesinin dördüncü fıkrası doğrultusunda, şiddet uygulayan kişi ailenin geçimini sağlayan ya da katkı sunan konumda bulunuyorsa ve Türk Medenî Kanunu kapsamında tesis edilmiş bir nafaka kararı mevcut değilse hâkim, talep aranmaksızın şiddet görenin yaşam standardını gözeterek tedbir nafakasına hükmedebilir. Bununla beraber müşterek konuttan tedbiren uzaklaştırılmış olmak kira sözleşmesinden doğan borçları sona erdirmez; kira mukavelesinde taraf olan şahsın kira bedelini ifa borcu devam eder.
Tedbir Kararının Süresi ve Bildirim Esasları
6284 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tedbir kararı ilk aşamada en çok altı ay için tesis edilebilir. Şiddet tehdidinin sürmesi halinde korunan kişinin müracaatı, kolluk görevlilerinin veya Bakanlığın bildirimi üzerine ya da mahkemece re'sen süre uzatılabileceği gibi tedbirin şekli değiştirilebilir, kaldırılabilir veya aynen sürdürülebilir. Kanunda uzatma kararlarının adedine yönelik bir üst sınırlama getirilmemiştir.
Alınan tedbir kararları ilgililere tefhim veya tebliğ suretiyle bildirilir; talebin reddine ilişkin kararlar ise yalnızca koruma talep eden kişiye bildirilir. Kararın yürürlüğe girip icra kabiliyeti kazanması için muhataba tebliğ edilmesi şart aranmaz; ancak ihlal durumunda yaptırım tesis edilebilmesi amacıyla şiddet uygulayana tebligatın gerçekleştirilmesi gerekir. Yapılan tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara riayet edilmemesi durumunda zorlama hapsi yaptırımının işletileceği bildirimi yer alır.
Karara İtiraz Mercii ve Usulü
Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca koruma kararlarına yönelik olarak bildirim tarihinden itibaren iki haftalık hak düşürücü süre içerisinde aile mahkemesine itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz başvurusu kararı veren aile mahkemesine hitaben verilecek dilekçe ile yapılır. Yargı çevresinde birden çok aile mahkemesi mevcutsa dosya sıra numarasına göre bir sonraki mahkemeye intikal ettirilir. Tek mahkemenin varlığı durumunda asliye hukuk mahkemesi, aynı hâkimin her iki sıfatla görev yapması halinde ise coğrafi açıdan en yakın asliye hukuk mahkemesi itirazı ele alır.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 9Kaynağı aç
İtiraz kanun yoluna müracaat edilmiş olması verilen koruma tedbirinin uygulanmasını durdurmaz. İtiraz incelemesini üstlenen merci dosya üzerindeki değerlendirmesini bir hafta içinde neticelendirir ve bu inceleme neticesinde verilen karar kesindir. İtiraz haklı görüldüğünde tedbir kaldırılabilir yahut kapsamı daraltılabilir; itiraz yerinde görülmezse mevcut koruma devam eder. Kararda belirlenen sürenin hitamı ile birlikte konuta, iş yerine veya okula yaklaşmama ile irtibat kurmama yasakları kendiliğinden sona erer.
Kararın İhlali Halinde Zorlama Hapsi
Hakkında önleyici tedbir uygulanan kişinin kararın gereklerine riayet etmemesi, 6284 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca hürriyeti bağlayıcı yaptırıma bağlanmıştır. Fiil ayrıca bir suç unsuru taşısa dahi, aykırılığın niteliği ile tedbirin ağırlığı dikkate alınarak hâkim tarafından üç günden on güne kadar zorlama hapsine hükmedilir. Karara aykırılığın yinelenmesi durumunda her tekrar için uygulanacak zorlama hapsi on beş günden otuz güne kadar takdir edilir; ancak bu kapsamda çekilecek toplam hapis süresi hiçbir surette altı ayı aşamaz. Zorlama hapsine matuf kararların infazı Cumhuriyet başsavcılıklarınca gerçekleştirilir ve Bakanlığın il ve ilçe birimlerine bildirilir.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 13Kaynağı aç
Uzaklaştırma kararı sabıka kaydına işlenir mi?
Uzaklaştırma kararı cezai bir mahkûmiyet teşkil etmediğinden adli sicil kaydına yansımaz; yalnızca kolluk kuvvetleri ile ilgili idari birimlerin iç kayıtlarında yer alır.
Uzaklaştırma kararı için darp raporu veya somut delil sunmak zorunlu mudur?
6284 sayılı Kanun uyarınca delil veya belge aranmaması kuralı koruyucu tedbirlere ilişkin olup önleyici tedbir niteliğindeki uzaklaştırma kararları ise Kanunun amacını tehlikeye düşürmeyecek şekilde geciktirilmeksizin tesis edilir; başvuru esnasında kesin delil sunulması zorunlu tutulmamakla birlikte varsa mevcut bilgi ve belgeler mahkemeye sunulabilir.
Uzaklaştırma kararına itiraz süresi ne kadardır?
Uzaklaştırma kararına itiraz süresi, kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır.
Kolluk tarafından verilen geçici uzaklaştırma kararı ne zaman kalkar?
Kolluk amirinin aldığı tedbir en geç ertesi ilk iş gününde hâkime sunulur ve hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmazsa kendiliğinden kalkar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy