6284 Sayılı Kanunun Kapsamı ve Korunan Kişiler
6284 sayılı Kanun; şiddete maruz kalan veya şiddete maruz kalma tehlikesi altında bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarının korunması ile bu kişilere yönelik şiddetin engellenmesi hedefiyle tesis edilecek tedbirleri belirler. Yasal düzenleme şiddete uğrayan ya da şiddet tehdidi altındaki kişilerin güvenliğini esas alır. Kadın ve çocukların yanı sıra şiddet mağduru erkekler de somut olayın özelliğine göre koruyucu ve önleyici tedbirlerden yararlanabilir.
İhbar Yükümlülüğü ve Acil Müdahale Yolları
Bir kişinin şiddete uğraması yahut şiddet tehlikesi altında bulunması durumunda herkes sözlü, yazılı veya başka bir suretle durumu yetkili mercilere bildirebilir. Şiddet olayından veya tehlikesinden haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları bakımından ise konuyu derhal şikâyet mercilerine bildirmek zorunluluktur.
Kadınların ve çocukların maruz kaldığı şiddet ve taciz gibi vakalara kolluğun hızla müdahale edebilmesini sağlamak üzere Kadın Acil Destek İhbar Sistemi (KADES) resmî mobil uygulaması üzerinden bildirim imkânı tanınmıştır.
Tedbir Kararlarının Dayanağı ve Görevli Merciler
Kanun kapsamında koruma kararı tesis edilebilmesi amacıyla şiddetin delille ispatlanması ya da belgelenmesi aranmaz. Şiddet tehlikesi veya tehdidi altında bulunulması yeterli görülmekte ve ilgilinin talebi doğrultusunda karar tesis edilebilmektedir. Koruyucu tedbirlere mülki amir ve hâkim tarafından karar verilebilirken, şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirler münhasıran hâkim tarafından karara bağlanır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amirince verilen tedbir kararları ise en kısa sürede yetkili makamın onayına sunulur.
6284 sayılı Kanun kapsamındaki mahkeme görevleri kural olarak aile mahkemelerince yerine getirilir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yargı çevrelerinde bu görev asliye hukuk mahkemelerince ifa edilir.
Nafaka, Geçici Velayet ve Aile Konutu Şerhi
Şiddet mağduru, ayrıca bir boşanma davası açılmasına lüzum bulunmaksızın kanun hükümleri uyarınca müşterek çocukların geçici velayetini ve lehine tedbir nafakası ödenmesini isteyebilir.
Birlikte oturulan taşınmazın mülkiyeti diğer eşin adına kayıtlı bulunduğu hâllerde mağdur, Tapu Müdürlüğüne müracaat ederek taşınmaza aile konutu şerhi konulmasını talep edebilir. Talebin reddedilmesi durumunda ise Aile Mahkemesinden konuta aile konutu şerhi verilmesi istenebilir.
Tedbir Kararlarının Süresi ve İtiraz Usulü
Tedbir kararları ilk defasında en çok altı ay süreyle verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma riskinin süreceğinin tespiti hâlinde mahkemece kendiliğinden veya ilgililerin, Bakanlığın ya da kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresi ve şekli değiştirilebilir, tedbirler kaldırılabilir yahut aynen devam ettirilebilir.
6284 sayılı Kanun hükümleri gereğince verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer aile mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz üzerine dosya; o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesi bulunuyorsa numara olarak izleyen daireye, son daire ise birinci daireye; tek daire bulunuyorsa asliye hukuk mahkemesine; aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı kişi olması durumunda ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin sevk edilir. İtiraz incelemesini yapan mercii kararını bir hafta içinde verir ve verilen kararlar kesindir.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 9Kaynağı aç
verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde
ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir.
(2) Hâkim tarafından
verilen tedbir kararlarına itiraz üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin
birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen
daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin tek
dairesi bulunması hâlinde asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile
asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye
hukuk mahkemesine gecikmeksizin gönderilir.
(3) İtiraz mercii
kararını bir hafta içinde verir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
Tedbir kararlarının
bildirimi ve uygulanması
Tedbir Kararlarına Aykırılık ve Zorlama Hapsi
Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayanın bu kararın gereklerine aykırı davranması durumunda, fiil bir suç teşkil etse dahi ihlal edilen tedbirin niteliği ve ağırlığı gözetilerek hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Bu hapis yaptırımı seçenek bir cezaya veya başkaca yaptırıma çevrilemez.
6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 13Kaynağı aç
hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı
hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin
niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne
kadar zorlama hapsine tabi tutulur.
(2) Tedbir kararının
gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve
aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi onbeş günden otuz güne
kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.
(3) Zorlama hapsine
ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir. Bu kararlar
Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezlerin Kurulması, Destek
Hizmetleri ve Kurumlararası Koordinasyon
Şiddet önleme ve
izleme merkezlerinin kurulması
Tedbir kararına riayetsizliğin yinelenmesi durumunda, ihlalin türü ve ağırlığı dikkate alınarak her defasında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi tayin edilebilir; fakat bu yaptırımın toplam müddeti altı ayı aşamaz. Zorlama hapsi kararlarının infazı Cumhuriyet başsavcılığı tarafından gerçekleştirilir ve süreç Bakanlığın ilgili il ve ilçe teşkilatına iletilir.
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinin İşlevi
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), şiddetin önlenmesi ve verilen tedbirlerin uygulanmasının takibi amacıyla yedi gün yirmi dört saat esasına göre hizmet verir. Şiddet mağdurları kanun kapsamındaki haklarını öğrenmek ve destek mekanizmalarından faydalanmak için günün her saatinde bu merkezlere müracaat edebilir.
Tedbir kararı verilebilmesi için delil veya sağlık raporu şart mıdır?
6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirine hükmedilebilmesi için şiddetin delille ispatlanması ya da belgelenmesi aranmaz; şiddet tehlikesinin varlığı yeterli olup ilgilinin talebi ve beyanı doğrultusunda karar tesis edilebilir.
Boşanma davası açılmadan nafaka ve geçici velayet talep edilebilir mi?
Evet, şiddet mağduru ayrı bir boşanma davası açılması zorunluluğu olmaksızın 6284 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde çocukların geçici velayetini ve tedbir nafakası ödenmesini isteyebilir.
Erkekler 6284 sayılı Kanundaki koruma mekanizmalarından yararlanabilir mi?
Şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kadın ve çocukların yanı sıra şiddet mağduru erkekler de somut olayın niteliğine göre kanundaki koruyucu ve önleyici tedbirlerden faydalanabilir.
Tedbir kararlarına karşı hangi sürede ve nereye itiraz edilir?
Verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; inceleme mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir.
Tedbir kararını ihlal eden kişiye uygulanan yaptırım nedir?
Tedbir kararının ilk ihlalinde üç günden on güne kadar, tekrarlanması hâlinde ise onbeş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı aşamaz ve bu yaptırım başka yaptırıma çevrilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy