Evlilik birliğinde boşanma veya ayrılık davası açılması durumunda, dava sürecinde eşlerin geçinmesi ve barınması ile müşterek çocukların bakım ve korunmasını temin etmek gayesiyle geçici önlemler öngörülür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesi uyarınca mahkeme hâkimi, yargılama boyunca eşlerin barınma ve geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına dair geçici tedbirleri kendiliğinden alır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 169Kaynağı aç
Birlikte Yaşamaya Ara Verilmesi Halinde Tedbir Önlemleri
Eşlerden birinin ortak yaşam sebebiyle kişiliğinin, ekonomik güvenliğinin veya aile huzurunun ciddi biçimde tehlikeye düşmesi durumunda, bu tehlike sürdüğü müddetçe ayrı yaşama hakkı doğar. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 197. maddesi gereğince, birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin talebi üzerine diğerinin yapacağı parasal katkıya, konut ile ev eşyalarından yararlanmaya ve malların yönetimine ilişkin tedbirleri alır. Haklı bir sebep bulunmaksızın eşlerden birinin birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak yaşamın başka bir sebeple imkânsız hale gelmesi durumunda da aynı yönde istemde bulunulabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 197Kaynağı aç
Tedbir Nafakası Talebi ve Taleple Bağlılık Kuralı
Boşanma veya ayrılık sürecinde hâkim geçici önlemleri kendiliğinden takdir edebilmekle birlikte, taraflardan birinin bu nafakayı açıkça istemediğini bildirmesi halinde o taraf yararına tedbir nafakası bağlanmayabilir. Dava dilekçesinde başlangıçta yer verilmeyen tedbir nafakası istemi yargılama sırasında sonradan da ileri sürülebilir; bu halde nafakaya davanın açıldığı tarihten değil, talebin iletildiği tarihten itibaren geçerli olacak şekilde karar verilmesi esastır. Hâkim, talep edilen nafaka miktarının üzerinde bir tutara hükmedemez; ancak koşulları değerlendirerek istenenden daha az bir miktara karar verebilir.
Nafaka Miktarının Belirlenmesi ve Hak Kazanma Koşulları
Müşterek çocukların bakımına ilişkin nafaka miktarının belirlenmesinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 330. maddesi esas alınır. Bu çerçevede nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak saptanır; çocuğun varsa kendi gelirleri de göz önünde tutulur. Kanun uyarınca nafakanın her ay peşin olarak ödenmesi gerekir. Askerlik vazifesini yerine getiren, geliri ve serveti bulunmayan eş geçici tedbir nafakası ödemekle yükümlü tutulamaz. Diğer yandan, kendisini geçindirmeye yetecek düzeyde yeterli ve düzenli geliri bulunan kadın eş lehine tedbir nafakasına hükmedilmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 330Kaynağı aç
İtiraz Süreci, Faiz İşletilmesi ve Emekli Maaşı Haczi
Ara karar ile tayin edilen tedbir nafakasına yönelik özel bir itiraz süresi bulunmamakta olup, dava devam ettiği sürece mahkemeden nafakanın kaldırılması veya indirilmesi her zaman talep edilebilir. Hükmedilen tedbir nafakasının davanın açıldığı tarihten geçerli olacak biçimde geriye dönük olarak kaldırılması usul ve yasaya aykırılık oluşturur; ödenmiş bulunan nafakanın iadesine ilişkin talepler ise istinaf ve temyiz aşamalarında mahkemeye sunulabilir.
Tedbir nafakasında işletilen faiz türü yasal faizdir. Nafakaya faiz yürütülebilmesi için işlemiş ve muaccel hale gelmiş nafaka borcunun bulunması şarttır. Dava tarihi ile nafakaya hükmedilen ara karar tarihi arasında geçen geçmiş süre için faiz işletilemez; faiz ancak ara kararın tesis edildiği tarihten itibaren başlatılabilir. Hükmedilen nafaka borcunun ödenmemesi durumunda borçlunun maaşına ve emekli maaşına haciz konulabilir; nafaka ve sosyal güvenlik borçları kapsamında borçlunun emekli maaşından dörtte bir oranında kesinti yapılması mümkündür.
Dava dilekçesinde istenmeyen tedbir nafakası sonradan talep edilebilir mi?
Dava dilekçesinde tedbir nafakası talep edilmemiş olsa dahi dava süresince sonradan istenebilir; bu halde nafakaya davanın açıldığı tarihten itibaren değil, istemin ileri sürüldüğü tarihten itibaren geçerli olmak üzere karar verilir.
Tedbir nafakası ara kararına itiraz için belirlenmiş bir süre var mıdır?
Tedbir nafakasına ilişkin ara kararlara karşı belirlenmiş kesin bir itiraz süresi bulunmamaktadır; yargılama boyunca davanın görüldüğü mahkemeden nafakanın kaldırılması veya miktarının azaltılması her zaman istenebilir.
Tedbir nafakası alacağına hangi tarihten itibaren faiz işletilir?
Tedbir nafakasına yönelik faiz ara kararın verildiği tarihten itibaren yasal faiz olarak işletilir; dava tarihi ile kararın verildiği ara karar tarihi arasında kalan geçmiş süre için faiz talep edilemez.
Tedbir nafakası borcu sebebiyle borçlunun emekli maaşı haczedilebilir mi?
Nafaka borcunun ödenmemesi halinde borçlunun emekli maaşı haczedilebilir ve bu alacak sebebiyle emekli maaşından dörtte bir oranında kesinti uygulanabilir.
Muaccel hale gelmemiş tedbir nafakası için faiz yürütülebilir mi?
Hayır; nafaka alacağına faiz işletilebilmesi için borcun muacceliyet kazanması ve ödeme vadesinin geçmiş olması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy