Geç Teslim Halinde Borçlunun Temerrüdü ve İhtar Şartı
Taşınmaz teslim borcunun vadesi gelmiş olsa dahi borçlunun temerrüde düşmesi kural olarak alacaklının ihtarına bağlıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ancak borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak taraflardan biri usulüne uygun bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle borçlu başkaca bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer. Bunun yanı sıra borcun ifa edilmeyeceğinin dürüstlük kuralı çerçevesinde açıkça anlaşılması veya sözleşmede ihtar şartı aranmayacağının kararlaştırıldığı hallerde de ihtar aranmaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 117Kaynağı aç
Temerrüt ihtarında genel olarak belirli bir şekil şartı öngörülmemiş olmakla birlikte, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye yönelik ihbar veya ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemi üzerinden yapılması zorunludur.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 18Kaynağı aç
İfa İçin Ek Süre Verilmesi ve Mehil Aranmayan Haller
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin temerrüde düşmesi halinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 123. maddesi uyarınca diğer taraf borcun ifası için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden talep edebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 123Kaynağı aç
6098 sayılı Kanun'un 124. maddesine göre borçlunun tutum ve davranışları ek mehil tanınmasını sonuçsuz kılacak nitelikteyse, gecikme yüzünden ifa alacaklı açısından değerini yitirmişse yahut sözleşme hükümlerinden borcun kararlaştırılan sürede yerine getirilmemesi halinde ifanın artık kabul görmeyeceği anlaşılıyorsa alacaklının yeniden süre tanıması zorunlu değildir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 124Kaynağı aç
Temerrüt Halinde Alacaklının Kanuni Hakları
Borçlu tanınan sürede edimini yerine getirmezse veya süre aranmayan bir durum varsa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca alacaklı aynen ifa ile birlikte gecikme tazminatını her zaman isteyebilir. Alacaklı dilerse gecikmeksizin bildirim yaparak ifadan ve gecikme tazminatından vazgeçebilir; bu durumda ifa etmeme sebebiyle uğradığı zararın tazminini talep etme veya sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 125Kaynağı aç
Sözleşmede Hüküm Bulunmasa Dahi Rayiç Kira Tazminatı Talebi
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenicinin teslimde gecikmesi durumunda, sözleşmede gecikme tazminatına dair açık bir hüküm yer almasa dahi arsa sahibi, aylık rayiç kira bedelinden az olmamak üzere gecikme tazminatı talep edebilir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2019/3047 Esas ve 2020/2498 Karar sayılı ilamı gereğince, temerrüt nedeniyle gecikme tazminatının talep edilebilmesi için teslim esnasında ihtirazi kayıt konulması şartı da aranmaz.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2019/3047, K. 2020/2498Kaynağı aç
Dava Türünün Belirlenmesi ve Islah İmkânı
Geç teslimden kaynaklanan gecikme tazminatında davacının belirleyeceği miktar sözleşmede kesin olarak kararlaştırılmamışsa, borçlu bakımından bağlayıcı bir belirlilik söz konusu olmaz. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2019/3047 Esas ve 2020/2498 Karar sayılı ilamına göre, günün rayicine göre belirlenebilecek tazminat miktarında karşı taraf açısından bağlayıcı kesin bir belirlilik bulunmadığından uyuşmazlığın kısmi dava olarak açılması mümkündür; bilirkişi incelemesiyle kesin miktar saptandıktan sonra talep ıslah yoluyla artırılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Dava Şartı Arabuluculuk
Taşınmazın tüketici işlemi kapsamında edinilmesi veya inşa ettirilmesi durumunda kira kaybı davalarında görevli mahkeme tüketici mahkemesidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk öngörüldüğünden, kanuni istisnalar haricinde dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması zorunludur.
Taşınmazın her iki tarafın ticari işletmesi kapsamında satın alındığı veya kanun gereğince ticaret mahkemesinin görev alanına giren hallerde ticaret mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkeme ise genel kural uyarınca borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir.
Sözleşmede gecikme tazminatı maddesi yoksa kira kaybı talep edilebilir mi?
Evet, sözleşmede açık bir düzenleme bulunmasa dahi arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde teslimde geciken yükleniciden aylık rayiç kira bedelinden az olmamak üzere gecikme tazminatı istenebilir.
Geç teslim tazminatı istemek için taşınmaz teslim alınırken çekince koymak zorunlu mudur?
Hayır, borçlunun temerrüdü sebebiyle gecikme tazminatı talep edilebilmesi için teslim esnasında ihtirazi kayıt konulması şart değildir.
Tacirler arasındaki temerrüt ihtarı nasıl yapılmalıdır?
Tacirler arasındaki temerrüt ihtarlarının noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemi üzerinden yapılması zorunludur.
Tüketici sıfatıyla açılacak kira kaybı davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi uyarınca, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartının yerine getirilmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

