Yüzölçümü Düzeltme Davası Ne Zaman Açılır?
Taşınmazın fiili yüzölçümünün tapu sicilinde kayıtlı miktardan fazla çıkması ve bu fazlalığın bitişik araziye el uzatmaktan kaynaklanmaması ile sınırlarda herhangi bir değişiklik olmaması hâlinde, taşınmaz maliki bu fazlalığı sicile kaydettirmek için Tapu Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında yüzölçümü düzeltme davası açabilir. Koşulların mahkemece saptanması hâlinde fazlalık tapu siciline işlenir.
2644 sayılı TAPU KANUNU m. 31Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 719. maddesi uyarınca taşınmazın sınırları tapu plânları ve arazi üzerindeki sınır işaretleriyle belirlenir; plân ile arazi işaretleri çeliştiğinde asıl olan plândaki sınırdır. Bu kural, yetkili makamlarca heyelân bölgesi olarak belirlenen yörelerde uygulanmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 719Kaynağı aç
Davanın Kabul Koşulları
Sınır ve yüzölçümü düzeltilmesine karar verilebilmesi için üç koşulun bir arada bulunması gerekir: tapu kaydında yazılı sınırların sabit olması, sınırlarda herhangi bir değişiklik yaşanmamış olması ve fiili fazlalığın komşu taşınmaza el atmaktan kaynaklanmaması.
Tapu kaydında değişken ve genişletilmeye elverişli sınırlar yer alıyorsa söz konusu kayıt bu dava için uygun sayılmaz. Harita, plân ve krokiye dayanmayan kayıt ve belgeler bakımından da benzer bir sınırlama mevcuttur: Kadastro Kanunu'nun 20. maddesinin C bendi uyarınca, değişebilir ve genişletilmeye elverişli nitelikteki sınırları içeren kayıtlarda o kayıtlarda gösterilen miktara itibar olunur; ancak bu taşınmazların kayıtları fiziki yapıları ve konumları itibarıyla belli bir yeri kapsıyorsa tespit o sınır esas alınarak yapılır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2022/2328, K. 2024/7273Kaynağı aç
Tapu kaydındaki sınırlar daha önce açılmış bir dava sonucu belirlenmiş ise ikinci bir davayla aynı sınırların düzeltilmesi mümkün değildir.
Geçerli Harita Bulunması Hâlinde Yüzölçümünün Belirlenmesi
Türk Medeni Kanunu m. 719 uyarınca, fennî esaslara uygun olarak düzenlenmiş ve gerçek duruma aykırı düşmeyen bir haritanın varlığı saptandığında, taşınmazın yüzölçümünün belirlenmesinde sınırlara değil haritaya itibar edilmesi gerekir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2023/2299, K. 2025/6234Kaynağı aç
Kadastro Görmüş Taşınmazlarda Durum
Kadastro uygulaması sonucu oluşan ve ölçekli krokisi (çapı) bulunan parsellerde Tapu Kanunu m. 31'e dayalı yüzölçümü düzeltme davası açılamayacağı yönünde değerlendirmeler mevcuttur; bu tür taşınmazlarda yüzölçümünün çap kaydının uygulanmasıyla belirleneceği ileri sürülmektedir. Bu değerlendirme doğrulanmış bir yüksek mahkeme kararı metnine tam olarak dayanılarak kesin kural biçiminde sunulamamaktadır; dolayısıyla her somut durumda ilgili hukuki sürecin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Sınırında Mera Bulunan Taşınmazlar
Mera yönündeki komşu taşınmaz tapusu iskan yoluyla tesis edilmişse mücavirleşme gerçekleşmiş sayılır ve meralık vasfı ortadan kalkar. Buna karşın komşu taşınmaz tapusu zilyetlikten oluşmuşsa meralık vasfı ortadan kalkmaz; bu durumda davacı tapu kaydının yalnızca kayıtlı miktarı ile geçerli olacağı kabul edilir ve davanın reddine karar verilmesi gerekir. Bu kural ikincil kaynaklarda yer almakla birlikte dayanağı gösterilen Yargıtay kararı bağımsız olarak doğrulanamamıştır; somut davalarda konunun ayrıca irdelenmesi uygun olacaktır.
Tapu Kaydında Orman veya Dere Gibi Alanlar Bulunması
Yüzölçümü artırma davasında tapu kaydının kapsamında orman veya dere gibi taşınmazların bulunması hâlinde Hazine ve Orman İdaresi'ne husumet yöneltilmesi gerekir.
Evveliyatı orman olan taşınmazlarda, istisnai hâller dışında tapuya itibar edilemeyeceği kabul edilmektedir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin E. 2022/2328, K. 2024/7273 sayılı kararı bu ilkeyi somut bir kadastro tespitine itiraz davası kapsamında uygulamıştır; söz konusu karar doğrudan sınır ve yüzölçümü düzeltme davasına ilişkin olmayıp orman vasfı belirlenen bir taşınmaza özgüdür.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Sınır ve yüzölçümü düzeltme davası çekişmesiz yargı kapsamında değerlendirilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 383. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinde aksine düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından HMK m. 12, taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğunu hükme bağlamaktadır; sınır ve yüzölçümü düzeltme davasının bu madde kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ise kaynakta açıkça tartışılmamıştır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 383Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 12Kaynağı aç
Birden fazla taşınmaza ilişkin davalarda, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da dava açılabilir (HMK m. 12/3).
Davanın Hasımsız Niteliği
Bu dava çekişmesiz yargı kapsamında hasımsız olarak açılır. HMK m. 382/2-ç-1, taşınmaz sınır ve yüzölçümü düzeltme davalarını çekişmesiz yargı işleri arasında saymaktadır. Tapu sicil müdürlüğü bu davanın doğal hasımı değildir; dava hasımsız açılır. Tapu sicil müdürlüğüne husumet yöneltilerek açılan davalar ise husumet yönünden reddedilmektedir.
Yargılama Usulü: Keşif, Komşu Malik Dinleme ve Harita
Tapu Kanunu m. 31, mahkemenin gayrimenkulün başında inceleme yapmasını ve bitişik taşınmaz maliklerini dinlemesini zorunlu kılmaktadır. İstem kabul edilirse karara, tapu fen memurlarına ya da bunlar yoksa yetkili fen memurlarına veya mühendislere yaptırılan o yere ait harita eklenir. Bu harita taşınmazın geometrik biçimini ortaya koyar.
Komşu taşınmazlara ait tapu veya vergi kaydı bulunduğu hâllerde bu kayıtlar da uygulanarak dava konusu taşınmazın kapsamının ne şekilde belirlendiğinin saptanması gerekir.
Yüzölçümü artırma davasında bilirkişi raporu yalnızca büro incelemesine değil uygulamaya ve araştırmaya dayalı olmalı; tapu sınırları ile kadastro paftası sınırları ayrı renkli kalemle çizilmiş, krokili ve bilimsel verileri bulunan bir rapor niteliği taşımalıdır.
Karara İtiraz Yolu
Tapu Kanunu m. 31 uyarınca verilen yüzölçümü düzeltme kararına itiraz hâlinde genel hükümler çerçevesinde dava açılabilir. Madde metni itiraz davası için görevli veya yetkili mahkemeyi ayrıca belirtmemektedir.
Kadastro Kanunu m. 41 Kapsamındaki Düzeltme ve Süre
Kadastro Kanunu'nun 41. maddesi kapsamında yapılan düzeltme taşınmaz malikleri ile diğer hak sahiplerine tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bu maddenin uygulanmasında Kadastro Kanunu'nun 12. maddesinde öngörülen hak düşürücü süre aranmaz.
3402 sayılı KADASTRO KANUNU m. 41Kaynağı aç
Değişken Sınırlı Tapu Kayıtlarında Yüzölçümü
Tapu kaydının değişken ve genişletilmeye elverişli sınırlar içerdiği hâllerde miktar düzeltme olanağının bulunmadığı yönünde Yargıtay içtihadı oluşmuştur. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E. 2020/1382, K. 2020/1687 sayılı kararında tapu kaydı sınırlarının değişken nitelik arz etmesi nedeniyle tapu kaydında yazılı miktara itibar edileceğini, bu nitelikteki kayıtlarda miktar düzeltme olanağı bulunmadığını ve davanın reddi gerektiğini hükme bağlamıştır. Aynı ilke Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2023/2299, K. 2025/6234 sayılı kararında da benimsenmiş; tapu kaydı sınırlarının değişken nitelik taşıması nedeniyle miktar düzeltme davasının reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu vurgulanmıştır.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2020/1382, K. 2020/1687Kaynağı aç
Bu çerçevede, daha önce hükmen değiştirilmemiş tapulu taşınmazlar için miktar düzeltimi istenebileceği ilkesi de gözetilmektedir. Değişken sınırlı bir tapu kaydına dayanan davada ise kaydın sınırları nedeniyle miktar olarak itibar edileceği ve kayıt miktar fazlasının zilyetlik yoluyla kazanılması koşullarının ayrıca irdelenmesi gerektiği, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin E. 2022/2328, K. 2024/7273 sayılı kararında Kadastro Kanunu m. 20/C kapsamında ele alınmıştır; bu karar kadastro tespitine itiraz davasına ilişkin olup Tapu Kanunu m. 31 kapsamındaki yüzölçümü düzeltme prosedürünü doğrudan kapsamamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Yüzölçümü düzeltme davası hangi mahkemede açılır?
Bu dava çekişmesiz yargı kapsamında sulh hukuk mahkemesinde açılır (HMK m. 383). Yetkili mahkemenin taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olduğu HMK m. 12'den anlaşılmaktadır; davanın bu madde kapsamında ayni hakka ilişkin dava sayılıp sayılmayacağı ise kaynakta açıkça tartışılmamıştır.
Dava hasımlı mı açılmalı, tapu müdürlüğüne karşı mı açılmalı?
Bu dava çekişmesiz yargı kapsamında hasımsız olarak açılır. Tapu sicil müdürlüğü bu davanın doğal hasımı değildir; davanın hasımsız açılması gerekmektedir.
Tapu kaydında dere, yol gibi değişken sınırlar varsa ne olur?
Tapu kaydı değişken ve genişletilmeye elverişli sınırlar içeriyorsa sınır ve yüzölçümü düzeltme davası dinlenmez, dava reddedilir. Bu tür kayıtlarda kayıtta yazılı miktara itibar edilir.
Mahkeme yargılama sırasında hangi işlemleri yapar?
Mahkeme taşınmazın başında keşif yaparak incelemelerde bulunur ve bitişik taşınmaz maliklerini dinler. Dava kabul edilirse kararına, tapu fen memurlarına ya da bunlar yoksa yetkili fen memurlarına veya mühendislere yaptırılan, o yere ait harita eklenir.
Kadastro Kanunu m. 41 kapsamındaki düzeltmeye itiraz için süre ne kadardır?
Düzeltme taşınmaz malikleri ve hak sahiplerine tebliğ edilir; tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir. Bu maddenin uygulanmasında Kadastro Kanunu m. 12'deki hak düşürücü süre aranmaz.
Tapu kaydı sınırları önceki bir davayla belirlendiyse tekrar dava açılabilir mi?
Tapu kaydındaki sınırlar daha önce açılmış bir dava sonucu belirlenmiş ise ikinci bir davayla bu sınırları düzeltmek mümkün değildir.
Heyelân bölgelerinde sınır tespiti nasıl yapılır?
Türk Medeni Kanunu m. 719 uyarınca, plân ile arazi işaretleri çeliştiğinde asıl olan plândaki sınırdır; ancak bu kural yetkili makamlarca heyelân bölgesi olarak belirlenen yörelerde uygulanmaz.
Yüzölçümü artırma davasında orman veya dere sınırı bulunması ne anlama gelir?
Tapu kaydının kapsamında orman veya dere gibi taşınmazlar bulunması hâlinde Hazine ve Orman İdaresi'ne husumet yöneltilmesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

