1 Eylül 2023’ten sonra açılacak ortaklığın giderilmesi, diğer adıyla izale-i şuyu, davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu tarihten sonra arabulucuya başvurulmadan dava açılamaz. 1 Eylül 2023’ten önce açılmış davalar zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Tarafların ortak iradesi varsa, daha önce açılmış davada dava açıldıktan sonra ihtiyari arabuluculuğa başvurulabilir.
Kimlerin katılacağı ve temsil
İzale-i şuyu uyuşmazlığında arabuluculuk sürecine uyuşmazlığın bütün taraflarının katılması gerekir.
Bu arabuluculuk toplantılarında avukatla temsil zorunlu değildir. Taraflar toplantılara bizzat katılabilir.
İlk oturum ve yetkisizlik itirazı
Tarafların ilk oturuma katılması zorunludur. Taraflardan birinin eksik olması halinde arabulucu son tutanak düzenler ve ortaklığın giderilmesine ilişkin arabuluculuk sürecini sona erdirir.
Başvuru yetkisiz arabuluculuk bürosuna yapılmışsa yetkisizlik itirazı en geç ilk toplantıya kadar ileri sürülmelidir.
Sürenin uzunluğu
İzale-i şuyu davasında dava şartı olarak yürütülen zorunlu arabuluculuk en fazla üç hafta içinde sonuçlanır. Zorunluluk hallerinde bu üç haftalık süre arabulucu tarafından bir hafta daha uzatılabilir.
Sürecin sona erme halleri
Dava şartı olarak arabuluculuk; anlaşmanın sağlanması, arabuluculuk süresi sonunda tarafların uzlaşı sağlayamaması, ilk toplantıdan önce arabulucunun taraflara ulaşamaması veya taraflardan birinin ilk toplantıda eksik olması halinde sona erer. Bu hallerde son tutanak düzenlenir.
Süreç uzlaşı dışında bir nedenle sona ererse taraflar yetkili ve görevli mahkemede dava açabilir. Son tutanakta yer alan ve tarafların uzlaştığı hususlar için dava açılamaz.
Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi
Uzlaşılamayan konularda dava açılırken son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi gerekir. Son tutanak eklenmeden dava açılırsa mahkeme eksikliğin giderilmesi için bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde eksiklik giderilmezse davanın usulden reddi söz konusu olur.
Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler
Arabuluculuk sürecinde, uyuşmazlık konusu hakkında açılacak davaya ilişkin zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur.
Anlaşmanın yerine getirilmesi ve icra
Taraflar uzlaşılan hususlardaki yükümlülüklerini kendiliğinden yerine getirirse icra edilebilirlik şerhi zorunlu değildir. Noter onaylı biçimde oluşturulan arabuluculuk anlaşması, son tutanak olarak resmi belge sayıldığından, icra edilebilirlik şerhi alınmadan da icraya konulabilir.
Gizlilik ve sonraki davada delil
Görüşmeler anlaşmayla bitmez ve sonradan dava açılırsa, daveti yönelten tarafın kimliği ile uyuşmazlığı çözmek için sunulan teklifler, iddialar ve yalnızca arabuluculuk faaliyeti amacıyla hazırlanan belgeler o davada delil yapılamaz. Aynı konuda taraflar, arabulucu, vekiller ve görüşmeye katılan kişiler gizlilik yükümlülüğü taşır. Bu çerçeve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu adıyla anılır.
Sayılan bu sınırlamalar dışında, tarafların ortaklığın giderilmesine ilişkin arabuluculuk sürecinde de ileri sürdükleri davaya ilişkin deliller gizlilik yükümlülüğünün dışında tutulur. Bu ayrım da 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu adıyla anılır.
Ortaklığın giderilmesi davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
1 Eylül 2023’ten sonra açılacak davalarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır ve başvuru yapılmadan dava açılamaz. Bu tarihten önce açılmış davalar zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; ortak irade varsa dava açıldıktan sonra ihtiyari arabuluculuğa gidilebilir.
İlk oturuma katılmazsam süreç ne olur?
İlk oturuma katılmak zorunludur. Taraflardan birinin ilk toplantıda eksik olması, arabulucunun son tutanak düzenleyerek süreci sona erdirmesi sonucunu doğurur.
Toplantıya avukatsız katılabilir miyim?
Evet. Bu arabuluculukta avukatla temsil zorunlu değildir; taraf toplantıya bizzat katılabilir.
Arabuluculuk en fazla ne kadar sürer?
Zorunlu arabuluculuk en fazla üç hafta içinde sonuçlanır. Zorunluluk halinde arabulucu bu süreyi bir hafta uzatabilir.
Son tutanak dilekçeye eklenmezse ne olur?
Mahkeme eksikliğin giderilmesi için bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde son tutanak eklenmezse davanın usulden reddi söz konusu olur.
Anlaşma şerh olmadan icraya konulabilir mi?
Noter onaylı son tutanak resmi belge sayıldığından icra edilebilirlik şerhi alınmadan icraya konulabilir. Taraflar yükümlülüklerini kendiliğinden yerine getirirse şerh zorunlu değildir.
Arabuluculukta zamanaşımı durur mu?
Uyuşmazlık konusu hakkında açılacak davaya ilişkin zamanaşımı ve hak düşürücü süreler arabuluculuk sürecinde durur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy