Tarım Arazisinin Mirasçılar Arasında Paylaşılması

Mirasa konu tarımsal arazilerde esas alınan işlem mülkiyetin devridir. Mirasçılar anlaşırsa mülkiyet devri işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Bu sürede devir tamamlanmaz ve kanunda gösterilen dava da açılmazsa ayrıca öngörülen hükümler devreye girer.

Tarım arazilerinin sınıflandırılması

Tarım arazileri, doğal özellikleri ve ülke tarımındaki önemine göre sınıflandırılır. Nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen sınıflar mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal tarım arazileridir.

Bakanlık, tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve kullanımı için bu sınıflandırmadan ayrı olarak farklı sınıflandırmalar da yapabilir.

Asgari büyüklük ve bölünemezlik

Asgari tarımsal arazi büyüklüğünü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık belirler. Belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler bölünemez eşya niteliği kazanır.

Asgari büyüklük, mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektardan, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektardan, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez. Bu değerler kanundaki alt sınırdır. Bakanlık, asgari tarımsal arazi büyüklüklerini günün koşullarına göre artırabilir.

Tarım arazileri, Bakanlıkça belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez ve hisselendirilemez. Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedi artırılamaz. Yasak, bu büyüklüklerin altındaki işlemlere ilişkindir.

Tarım dışı kullanım izni verilen alanlarda veya çay, fındık ve zeytin gibi özel iklim ve toprak ihtiyacı bulunan bitkilerin yetiştiği alanlarda, arazi özellikleri nedeniyle daha küçük parsel gerekli görülürse bu işlem Bakanlığın uygun görüşüne bağlıdır. Yatırım programında yer alan kamu yatırımı projeleri kapsamındaki zorunlu ifraz işlemlerinde Bakanlık onayı aranmaz. Bu hüküm yalnız söz konusu projelerin zorunlu ifrazını kapsar.

Anlaşma hâlinde devir ve bir yıllık süre

Mirasçılar arasında anlaşma sağlanması hâlinde mülkiyeti devir işlemleri, mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Bu sonuç anlaşma hâline bağlıdır.

Devir işlemlerinin bir yıl içinde tamamlanmaması ve 8/C maddesinin ikinci fıkrasına göre dava açılmaması hâlinde 8/Ç maddesi hükümleri uygulanır. Her iki şart birlikte aranır.

Bakanlık iznine bağlı işlemler

Bakanlığın izni, tarım arazisindeki ifraz ve hisselendirmenin yanında pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi veya devri, paylı mülkiyet olarak intikal, taksim ve vasıf değişikliği için de aranır. İzin şartı bu sayılan işlemler içindir.

Paylaşma sözleşmesi ve tescil

Mirasçılar arasında payların oluşturulup fiilen alınması veya aralarında yapacakları paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar. Bu sözleşmeyle tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürülmesi de kabul edilebilir. Paylaşma sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Yazılı paylaşma sözleşmesinden sonra mirasçılardan biri tarım arazisinin devrinden kaçınırsa ilgili mirasçı, mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir. Mülkiyetin kazanılmasına esas bir hukuki sebebe dayanarak malikten kendi adına tescil istemek konusunda kişisel hakkı bulunan kişi, malikin kaçınması hâlinde hâkimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini isteyebilir. Taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi ise tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy