Tapu tahsis belgesi, 2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesinde düzenlenen bir belgedir. Hazine, belediye, il özel idaresi veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ya da arazide gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, Kanunun 12. maddesine göre tespit ettirildikten sonra kayıt maliki kamu kuruluşunca hak sahibine tahsis edilir. Tahsis, tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilir ve ilgiliye Tapu Tahsis Belgesi verilir.
2981 sayılı İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 10Kaynağı aç
Belgenin sicilde gösterilmesi ve tapuya esas olması
Belgenin verilmesi, tahsisin tapu sicilinin beyanlar hanesine işlenmesiyle birlikte düzenlenir. 2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesi, tapu tahsis belgesini ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas olarak kabul eder. Bu hüküm, belgenin planlardan önce kendiliğinden tapu senedinin yerini aldığını belirtmez.
Aynı maddenin ek hükmü, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyla belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapu verilebileceğini öngörür. Düzenleme bunu bir zorunluluk olarak değil, anılan alanlarda kullanılabilecek bir imkân olarak kurar.
Tespit ve kira kontratının birlikte arandığı hâl
2981 sayılı Kanun’un 10/b maddesi ayrı bir yol gösterir. Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ve arazide gecekondu kurulduktan sonra hem tespitin yapılması hem kira kontratının düzenlenmesi, ilgili gecekondu hak sahiplerine belgenin ve tapuların verilmesini birlikte karşılar. Bu işlemlerin ayrıntısı aynı cümlede açıklanmaz.
Aynı madde, hazine, belediye veya il özel idaresine ait ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondular hakkında da önceki fıkra hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Önceki fıkralardaki adımlar bu cümlede yeniden sıralanmaz. Hak sahibi olmadığı hâlde tapu verilen kişilerin tapuları ise resen iptal edilir. İptali yapacak makam ve uygulanacak usul bu hükümde açıklanmaz.
Belge verilen hazine yerlerinin devri
2981 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre ıslah imar planı yapılmış veya yapılacak bölgelerde, Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçla kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir. Devir, burada sayılan hazine yerleri ve aynı amaçta kullanım şartıyla sınırlıdır. Hüküm, belge verildiği için her kamu taşınmazının belediyeye devredileceği sonucunu kurmaz.
Belgenin geçerliliğine göre ihale
Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935 sayılı kararda davacılar, tapu tahsis belgesinin geçerliliğini koruyup korumadığına göre ayrılmıştır. Belgenin iptali işlemi kesinleştiği için belgenin geçerliliğini korumadığı sonucuna varılan davacı yönünden, taşınmazın ihale yoluyla satışında hukuka aykırılık görülmemiştir. İlk derece mahkemesinin bu kısma ilişkin iptal kararı bozulmuş ve davanın bu kısmı reddedilmiştir.
Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935Kaynağı aç
Aynı kararda, tapu tahsis belgesi yargı kararıyla geçerliliğini koruyan diğer davacı yönünden sonuç farklıdır. Belgenin taşınmaza isabet eden kısmı bakımından, 2981 sayılı Kanundan doğan haklarla ilgili işlemler tamamlanmadan ihale yapılamayacağı kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesinin bu kısma ilişkin iptal kararı onanmıştır. Sonuç, geçerliliği süren belgeye ve onun isabet ettiği kısma özgüdür; geçerli tahsis belgesi bulunmayan bütün taşınmazlar için genel bir ihale yasağı oluşturmaz.
Danıştay 13. Daire bu temyiz incelemesini oybirliğiyle, karar düzeltme yolu kapalı olacak biçimde ve kesin olarak sonuçlandırmıştır. Kesinlik bu karara ilişkindir; başka tapu tahsis uyuşmazlıklarının aynı biçimde kesinleştiği anlamına gelmez.
Tapu tahsis belgesi hangi yerlerdeki gecekondu için verilir?
2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesine göre hazine, belediye, il özel idaresi veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ya da arazide, gecekondu sahiplerince yapılmış ve 12. maddeye göre tespit ettirilmiş yapılar için hak sahibine tahsis yapılır ve belge verilir.
Tapu tahsis belgesi tek başına tapu mudur?
Kanun, belgeyi ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas kabul eder. Bu planlarla belirlenen alanlarda belge yerine doğrudan tapu verilmesi mümkündür; hüküm bunu zorunlu bir yöntem olarak düzenlemez.
Kira kontratı düzenlenen hak sahibine ne verilir?
2981 sayılı Kanun’un 10/b maddesinde sayılan kamu idaresindeki yerde gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilip kira kontratı düzenlenen gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir.
Geçerli tapu tahsis belgesi varken ihale yapılabilir mi?
Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935 sayılı kararda geçerliliği korunan belge yönünden, belgenin isabet ettiği taşınmazda 2981 sayılı Kanundan doğan işlemler tamamlanmadan ihale yapılamayacağını kabul etmiştir. Belgesi geçerliliğini korumayan davacı yönünden ise ihale yoluyla satışta hukuka aykırılık görülmemiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

