Tapu Tahsis Belgesi: Verilmesi ve Hukuki Etkisi

by Avukat Erdal Ersoy
Tapu Tahsis Belgesi: Verilmesi ve Hukuki Etkisi

Tapu tahsis belgesi, 2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesinde düzenlenen bir belgedir. Hazine, belediye, il özel idaresi veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ya da arazide gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, Kanunun 12. maddesine göre tespit ettirildikten sonra kayıt maliki kamu kuruluşunca hak sahibine tahsis edilir. Tahsis, tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilir ve ilgiliye Tapu Tahsis Belgesi verilir.

2981 sayılı İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 10Kaynağı aç
Madde 10 – (Değişik : 22/5/1986 – 3290/4 md.) a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. (Ek : 18/5/1987 – 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanma durumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine: 1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastro müdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitine dair hükümler de uygulanarak, 2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu Kanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak, Islah imar planlarının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın: onayların alınmasına ve ilanların yapılmasına (askı ilanları hariç), komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayin edilerek adlarına tescil edilir. Bu tespit sırasında özel parselasyon planında görülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşan yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsiz olarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerine ayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit ve tescil edilir. Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazileri üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. (Ek : 18/5/1987 – 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir. Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin tapuları resen iptal edilir. c) İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları —————————— (1) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 üncü maddeye bakınız. 6357 yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır. Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisse üzerindeki temliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945 tarih ve 4753, 19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775 sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil, uygulamayı durdurmaz. Bu gibİ işlemlerde takyitler hisse sahibine isabet edecek müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılan işlem Medeni Kanunun 927 nci maddesine göre hak sahibine bildirilir. Islah imar planı ile düzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumuna göre düzenleme ortaklık payı alınabilir. Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyon planı, ıslah imar planı olabilecek nitelikte olduğu belediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirde aynen kabul edilerek tescil edilir. Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler valiliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareler adına resen tapuya tescil edilir. Islah imar planlarında genel bütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlu görülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarla geri verilir. Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Değerlendirme Esasları Muhafazası mümkün yapılara ruhsat ve kullanma izni verilmesi:

Belgenin sicilde gösterilmesi ve tapuya esas olması

Belgenin verilmesi, tahsisin tapu sicilinin beyanlar hanesine işlenmesiyle birlikte düzenlenir. 2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesi, tapu tahsis belgesini ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas olarak kabul eder. Bu hüküm, belgenin planlardan önce kendiliğinden tapu senedinin yerini aldığını belirtmez.

Aynı maddenin ek hükmü, ıslah imar planı veya kadastro planlarıyla belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapu verilebileceğini öngörür. Düzenleme bunu bir zorunluluk olarak değil, anılan alanlarda kullanılabilecek bir imkân olarak kurar.

Tespit ve kira kontratının birlikte arandığı hâl

2981 sayılı Kanun’un 10/b maddesi ayrı bir yol gösterir. Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ve arazide gecekondu kurulduktan sonra hem tespitin yapılması hem kira kontratının düzenlenmesi, ilgili gecekondu hak sahiplerine belgenin ve tapuların verilmesini birlikte karşılar. Bu işlemlerin ayrıntısı aynı cümlede açıklanmaz.

Aynı madde, hazine, belediye veya il özel idaresine ait ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondular hakkında da önceki fıkra hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Önceki fıkralardaki adımlar bu cümlede yeniden sıralanmaz. Hak sahibi olmadığı hâlde tapu verilen kişilerin tapuları ise resen iptal edilir. İptali yapacak makam ve uygulanacak usul bu hükümde açıklanmaz.

Belge verilen hazine yerlerinin devri

2981 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre ıslah imar planı yapılmış veya yapılacak bölgelerde, Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçla kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir. Devir, burada sayılan hazine yerleri ve aynı amaçta kullanım şartıyla sınırlıdır. Hüküm, belge verildiği için her kamu taşınmazının belediyeye devredileceği sonucunu kurmaz.

Belgenin geçerliliğine göre ihale

Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935 sayılı kararda davacılar, tapu tahsis belgesinin geçerliliğini koruyup korumadığına göre ayrılmıştır. Belgenin iptali işlemi kesinleştiği için belgenin geçerliliğini korumadığı sonucuna varılan davacı yönünden, taşınmazın ihale yoluyla satışında hukuka aykırılık görülmemiştir. İlk derece mahkemesinin bu kısma ilişkin iptal kararı bozulmuş ve davanın bu kısmı reddedilmiştir.

Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935Kaynağı aç
Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2015/2634 E.  ,  2019/935 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2015/2634 Karar No:2019/935 TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) … VEKİLLERİ : , … 2. (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) VEKİLİ : … KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1. … 2. … VEKİLİ : … İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı … m2 yüzölçümlü taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca satışına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; satış işlemine konu olan parselin, eski … ada, … nolu parselin … sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un 10/c maddesi uyarınca uygulamaya girmesi sonucu oluşan .. ada, … nolu parsele ilişkin olduğu, … ada, … nolu parsel üzerindeki gecekondu için davacılar adına 26/02/1986 tarihli tapu tahsis belgelerinin düzenlendiği, anılan parselin ıslah imar planında kamuya ait bir alanda kalması nedeniyle tapu tahsis belgelerinin 01/12/2005 tarih ve … sayılı işlemle iptali üzerine davacılar tarafından anılan işlemin iptali istemiyle açılan davalarda … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… ve E:…, K:… ile … İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararlarıyla davaların reddine karar verildiği ve söz konusu kararların Danıştay tarafından onanmak suretiyle kesinleştiği, …'nın … Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen bir davada vermiş olduğu 28/02/2011 tarihli yazıyla uyuşmazlığa konu olan parselin ıslah imar planında konut alanında kaldığını belirtmesi üzerine davacılar tarafından yargılamanın yenilenmesinin ilgili mahkemelerden talep edildiği ve talebin kabul edilmesiyle … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… ve E:…, K:… ile … İdare Mahkemesi'nin E:…, K:… sayılı kararlarıyla işlemlerin iptaline karar verildiği, … İdare Mahkemesi'nin E:.., K:… sayılı kararının Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 20/03/2013 tarih ve E:2012/982, K:2013/1977 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği; bu durumda, tapu tahsis belgesinin iptalinin hukuka uygun olmadığının söz konusu mahkeme kararıyla açıkça ortaya konulması karşısında, taşınmazın öncelikle 2981 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda işlem yapılarak davacılara devri gerekirken, bu yol izlenmeksizin doğrudan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca satışına ilişkin davalı idare işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, taşınmazın imar uygulaması sonucu 06/02/2009 tarihinde Hazine adına tescil edildiği, taşınmazın …, … ve tarafından kömürlük ve bahçe olarak kullanıldığı, taşınmaz üzerinde bina bulunmadığı, davacıların bahçe işgalinin satışa engel teşkil etmediği, davacıların … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin tapu tahsis belgelerinin Bakanlığın 1999/09 sayılı Genelgesi çerçevesinde iptal edildiği, 06/10/2010 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak yapıldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare yanında müdahil tarafından, ihalenin kesinleşmesi üzerine dava konusu taşınmazın 23/10/2010 tarihinde tapuda kendi adına tescil edildiği, dava sonucunda verilecek karardan etkileneceği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, tapu tahsis belgelerinin terkini işleminin yargı kararıyla iptal edildiği, tapu tahsis belgelerinin hukuken geçerli bir belge olduğu, taşınmaz üzerinde imar ıslah çalışmaları ve imar uygulamalarının belediye tarafından tamamlandığı, 2981 sayılı Kanun'un 10. maddesi koşullarının gerçekleştiği, tapu iptali ve tescili davaları derdest iken davalı idarece ihale işleminin gerçekleştirildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahilin temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının dava konusu işlemin …'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden iptaline ilişkin kısmının bozularak davanın reddine; temyiz isteminin kısmen reddi ile Mahkeme kararının dava konusu işlemin 'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden iptaline ilişkin kısmının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Mülkiyeti Hazine'ye ait … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde gecekondusu bulunan davacı adına … tarih ve … nolu, diğer davacı adına ise … tarih ve … nolu tapu tahsis belgesi düzenlenmiştir. Mülkiyeti Hazine'ye ait .. ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … nolu parsel, … Belediyesi'nin imar uygulaması sonucunda dava konusu parsel olan … ada … nolu parsel ile, … ada, … nolu parsel, … ada, … nolu parsel ve diğer ada ve parsellere ayrılmıştır. Dava konusu … ada, … nolu parsele ilişkin 08/04/2009 tarih ve … sayılı taşınmaz tespit tutanağında, kömürlük ve bahçe olarak işgalli olduğu; … tarih ve … sayılı taşınmaz tespit tutanağında ise taşınmazın boş ve işgalsiz olduğu belirtilmiştir. Davalı idarece, dava konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazın, 06/10/2010 tarih ve … karar nolu ihale komisyonu kararıyla davalı idare yanında müdahil olan …'a satılmasına karar verilmiştir. Davacı tarafından … Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı esasında açılan tapu iptali ve tescili davasında, mahallinde keşif sonrasında hazırlanan ve dava dilekçesi ekinde sunulan 26/03/2012 tarihli bilirkişi raporunda, davacılardan adına düzenlenmiş tapu tahsis belgesinin imar uygulaması sonucu oluşan … ada, … nolu parselin … m2''sine; … ada… nolu parselin … m2''sine; … ada, … nolu parselin ise … m2''sine isabet ettiği belirtilmiştir. Davacı tarafından … Adliyesi … Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı esasında açılan tapu iptali ve tescili davasında, mahallinde keşif sonrasında hazırlanan ve dava dilekçesi ekinde sunulan 07/10/2013 tarihli bilirkişi raporunda, davacılardan adına düzenlenmiş tapu tahsis belgesinin imar uygulaması sonucu oluşan … ada, … nolu parselin … m2''sine; … ada, … nolu parselin … m2''sine; … ada, … nolu parselin … m2''sine isabet ettiği belirtilmiştir. Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için Dairemizin 03/05/2018 ve 23/11/2018 tarihli ara kararlarıyla davalı idareden, 'nun tapu tahsis belgesine konu 360 m2'lik alanın kaç metrekaresinin dava konusu parsele isabet ettiği ve Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 04/02/2014 tarih ve E:2013/8265, K:2014/1524 sayılı karar düzeltme isteminin reddi kararıyla, davacılardan …'na ait tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararı kesinleştiğinden, iptal kararı uyarınca 'nun tapu tahsis belgesine ilişkin olarak nasıl bir uygulama yapıldığı sorulmuş; Kartal Tapu Müdürlüğü'nden, … ada, 1 nolu parsele ilişkin tapu kütüğü örneği, 'ndan ise, tapu tahsis belgesine konu taşımazların kroki üzerinde renkli kalemle işaretlenmiş örnekleri istenilmiştir. Dairemizin 03/05/2018 ve 23/11/2018 tarihli ara kararları uyarınca; … Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı yazısında … ada, … parsel sayılı taşınmazın 06/02/2009 tarih ve …yevmiye numarası ile imar gördüğü, … ada, .. nolu parsel ile muhtelif ada ve parsellerin oluştuğu; davalı idarece, dava konusu taşınmaz üzerinde davacıların bahçe işgalinin bulunduğu, dava konusu taşınmazda herhangi bir yapının bulunmadığı, Mahkeme kararının iptal ile sonuçlanması neticesinde davacının … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi olamayacağı, ancak … ada, … parsel sayılı taşınmazın 2981 sayılı Kanun uyarınca değerlendirilebileceği belirtilmiş; Kartal Belediyesi tarafından ise, ihale konusu alana ilişkin parselasyon paftası gönderilmiştir. … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki gecekondusuna ilişkin olarak 'na verilen tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin …'nın 01/12/2005 tarih ve …sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi üzerine davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi istenilmiş; …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Davalı idarece bu kararın temyizi üzerine Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 20/03/2013 tarih ve E:2012/982, K:2013/1977 sayılı kararıyla anılan kararın onanmasına; 04/02/2014 tarih ve E:2013/8265, K:2014/1524 sayılı kararıyla da davalı idarenin kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar verilmiştir. … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada … nolu parseldeki taşınmaz üzerindeki gecekondusuna ilişkin olarak 'na verilen tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin …'nın … tarih ve …sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi üzerine davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi istenilmiş; …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Davalı idarece bu kararın temyizi üzerine Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 11/09/2014 tarih ve E:2013/6932, K:2014/7547 sayılı kararıyla anılan kararın bozulması üzerine; …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve …, K:… sayılı kararıyla yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş, kararın davacı tarafından temyizi üzerine, Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 15/05/2018 tarih ve E:2016/7242, K:2018/3550 sayılı kararıyla anılan kararın onanmasına; 21/01/2019 tarih ve E:2018/5304, K:2019/340 sayılı kararıyla da davacının kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar verilmiştir. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."; "Açık teklif usulü ile yapılabilecek ihaleler" başlıklı 45. maddesinde, "Bu Kanunun 1. maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir." kuralına yer verilmiştir. 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinde, "a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacılar adına düzenlenmiş tapu tahsis belgelerine konu … ada, … parsel sayılı taşınmazın, imar uygulaması sonucu dava konusu parsel olan … ada, … nolu parsel ile diğer ada ve parsellere ayrıldığı; davacılar tarafından açılan tapu iptali ve tescili davalarında hazırlanan bilirkişi raporlarıyla, davacıların tapu tahsis belgelerindeki alanların dava konusu parsele isabet ettiği tespit edildiğinden, uyuşmazlığın çözümlenmesinde davacılar adına düzenlenmiş tapu tahsis belgelerinin iptali işlemlerinin yargı kararları neticesinde iptal edilip edilmediği önem taşımaktadır. 1- Dava konusu işlemin, davacı 'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden incelenmesi: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … nolu parseldeki taşınmaz üzerindeki gecekondusuna ilişkin olarak 'na verilen tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin 'nın 01/12/2005 tarih ve …sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği; davacı tarafından yargılamanın yenilenmesinin istenildiği; …. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve …, K:… sayılı kararıyla yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verildiği; anılan kararın Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 15/052018 tarih ve E:2016/7242, K:2018/3550 sayılı kararıyla onandığı, 21/01/2019 tarih ve E:2018/5304, K:2019/340 sayılı kararıyla da kararın düzeltilmesi isteminin reddine karar verilmesi suretiyle kararın kesinleştiği; sonuç itibarıyla, davalı idarece davacı adına düzenlenmiş tapu tahsis belgesinin iptali işlemi nedeniyle söz konusu belgenin geçerliliğini korumadığı anlaşıldığından, …'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden dava konusu taşınmazın ihale yoluyla satışına ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin davacı 'nun tapu tahsis belgesinin söz konusu taşınmaza isabet eden kısmının iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır. 2- Dava konusu işlemin davacı …'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden incelenmesi: Davacı 'nun tapu tahsis belgesine ilişkin mülkiyeti Hazine'ye ait … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması sonucu dava konusu parselin de yer aldığı ada ve parsellere ayrıldığı, davacı adına düzenlenen tapu tahsis belgesinin 360 m2 olduğu, …. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasının UYAP üzerinden yapılan incelemesinde, anılan dosyada yaptırılan mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan 07/10/2013 ve 18/11/2013 tarihli bilirkişi raporlarında tapu tahsis belgesine konu 360 m2'lik taşınmazdan DOP kesintisi yapılması gerektiği, DOP oranı 0,2850199 olduğundan imar uygulaması sonucu oluşan arsanın 257,39 m2 olduğu, alanın 102,20 m2''sinin … ada, … nolu parsel; 106,09 m2''sinin … ada, … nolu parsel; 48,10 m2''sinin ise, … ada, … parsel sayılı taşınmazın içerisinde kaldığının tespit edildiği; davacı adına düzenlenmiş tapu tahsis belgesinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada davalı idare işleminin iptaline karar verildiği, Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 04/02/2014 tarih ve E:2013/8265, K:2014/1524 sayılı karar düzeltme isteminin reddi kararıyla da Mahkeme kararı kesinleştiğinden, davacı 'nun tapu tahsis belgesinin geçerliliğini koruduğu dikkate alındığında, davalı idarece tapu tahsis belgesinin isabet ettiği dava konusu taşınmaza ilişkin olarak 2981 sayılı Kanun uyarınca hak sahibi olan davacının anılan Kanundan kaynaklanan haklarıyla ilgili işlemler tamamlanmadan bu taşınmaza ilişkin olarak ihale yapılamayacağından, söz konusu taşınmazın ihale yoluyla satışına ilişkin işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin bu kısmının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kısmen reddine, 2. … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının, dava konusu işlemin davacı 'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden iptaline ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından kararın bu kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının da onanmasına; 3. Davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kısmen kabulüne; 4. Mahkeme kararının, dava konusu işlemin davacı 'nun tapu tahsis belgesinin dava konusu taşınmaza isabet eden kısmı yönünden iptaline ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu kısım yönünden DAVANIN REDDİNE; 5. Dava kısmen ret, kısmen iptal ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ….-TL ilk derece yargılama giderinin ….-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ….-TL'sinin ise davalı idareden alınarak davacı …'na verilmesine; 6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL davalı temyiz yargılama giderinin yarısı olan ….-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ….-TL vekâlet ücretinin davacı 'ndan alınarak davalı idareye verilmesine, geriye kalan ….-TL temyiz yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına; davalı idare harçtan muaf kurumlar arasında yer aldığından, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca temyiz aşamasında tahsil edilmeyen ….-TL temyiz harcının yarısı olan …-TL'nin davacı 'ndan tahsil edilerek Hazine'ye irat kaydedilmesine, gereği için ilgili idareye müzekkere yazılmasına; 7. Davalı yanında müdahil tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ….-TL müdahil yargılama giderinin yarısı olan ….-TL'nin davacı 'ndan alınarak müdahile verilmesine, kalan ….-TL'nin müdahil üzerinde bırakılmasına; 8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara ve müdahile iadesine, 9. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 27/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Aynı kararda, tapu tahsis belgesi yargı kararıyla geçerliliğini koruyan diğer davacı yönünden sonuç farklıdır. Belgenin taşınmaza isabet eden kısmı bakımından, 2981 sayılı Kanundan doğan haklarla ilgili işlemler tamamlanmadan ihale yapılamayacağı kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesinin bu kısma ilişkin iptal kararı onanmıştır. Sonuç, geçerliliği süren belgeye ve onun isabet ettiği kısma özgüdür; geçerli tahsis belgesi bulunmayan bütün taşınmazlar için genel bir ihale yasağı oluşturmaz.

Danıştay 13. Daire bu temyiz incelemesini oybirliğiyle, karar düzeltme yolu kapalı olacak biçimde ve kesin olarak sonuçlandırmıştır. Kesinlik bu karara ilişkindir; başka tapu tahsis uyuşmazlıklarının aynı biçimde kesinleştiği anlamına gelmez.

Tapu tahsis belgesi hangi yerlerdeki gecekondu için verilir?

2981 sayılı Kanun’un 10/a maddesine göre hazine, belediye, il özel idaresi veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresindeki arsa ya da arazide, gecekondu sahiplerince yapılmış ve 12. maddeye göre tespit ettirilmiş yapılar için hak sahibine tahsis yapılır ve belge verilir.

Tapu tahsis belgesi tek başına tapu mudur?

Kanun, belgeyi ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas kabul eder. Bu planlarla belirlenen alanlarda belge yerine doğrudan tapu verilmesi mümkündür; hüküm bunu zorunlu bir yöntem olarak düzenlemez.

Kira kontratı düzenlenen hak sahibine ne verilir?

2981 sayılı Kanun’un 10/b maddesinde sayılan kamu idaresindeki yerde gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilip kira kontratı düzenlenen gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir.

Geçerli tapu tahsis belgesi varken ihale yapılabilir mi?

Danıştay 13. Daire, E. 2015/2634, K. 2019/935 sayılı kararda geçerliliği korunan belge yönünden, belgenin isabet ettiği taşınmazda 2981 sayılı Kanundan doğan işlemler tamamlanmadan ihale yapılamayacağını kabul etmiştir. Belgesi geçerliliğini korumayan davacı yönünden ise ihale yoluyla satışta hukuka aykırılık görülmemiştir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu