Gayrimenkul Hukuku

Tapu Tahsis Belgesi Ve İptal Davası Hukuki Rehberi

by Avukat Erdal Ersoy
Tapu Tahsis Belgesi Ve İptal Davası Hukuki Rehberi

Tapu Tahsis Belgesinin Hukuki Niteliği ve Kapsamı

Tapu tahsis belgesi, mülkiyet hakkı sağlamayan ancak kamu arsasındaki gecekondu sahibine kullanım imkanı tanıyan ve zilyetlik haklarını koruyan resmi bir belgedir. Bu belge bir tapu kaydı niteliğinde bulunmayıp, mülkiyet ilişkilerini düzenleyerek hak sahiplerinin kullanım durumunu güvence altına alır. 2981 sayılı Kanun uyarınca tahsis belgesi; Hazine, belediye, il özel idaresi veya Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindeki arsa veya araziler üzerinde konut amacıyla inşa edilmiş gecekondular için düzenlenir.

İmar mevzuatına aykırı yapılar ve gecekondular için tahsis başvuruları, yapının yer aldığı yerin valiliğine veya belediyesine dilekçe ile yapılır. Yetkili kamu kuruluşunca tespit işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmaz hak sahibine tahsis edilir, düzenlenen tahsis işlemi tapu müdürlüğüne bildirilir ve tapu sicilinin beyanlar hanesine işlenir. Kamu arazileri üzerinde inşaatına kanuni tarihlerden önce başlanmış olan meskenler, kısmen iş yeri ve konut olarak kullanılan ya da konuttan iş yerine çevrilen binalar ile temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş yapılar tespit kapsamına dahildir.

2981 sayılı İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 10Kaynağı aç
Madde 10 – (Değişik : 22/5/1986 – 3290/4 md.) a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir. Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder. (Ek : 18/5/1987 – 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastro planları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine hak sahiplerine doğrudan tapuları verilebilir. b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplu binalar inşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalı arsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanma durumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebi üzerine: 1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastro müdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitine dair hükümler de uygulanarak, 2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde ise bu Kanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerince kullanılarak, Islah imar planlarının yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın: onayların alınmasına ve ilanların yapılmasına (askı ilanları hariç), komisyonların kurulmasına lüzum kalmaksızın 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766 sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre hak sahipleri tespit veya yeniden tayin edilerek adlarına tescil edilir. Bu tespit sırasında özel parselasyon planında görülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşan yol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vs hizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsiz olarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerine ayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit ve tescil edilir. Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazileri üzerinde yapıldığı tespit edilen gecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. (Ek : 18/5/1987 – 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu hak sahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir. Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerin tapuları resen iptal edilir. c) İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları —————————— (1) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 üncü maddeye bakınız. 6357 yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır. Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisse üzerindeki temliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945 tarih ve 4753, 19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775 sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil, uygulamayı durdurmaz. Bu gibİ işlemlerde takyitler hisse sahibine isabet edecek müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılan işlem Medeni Kanunun 927 nci maddesine göre hak sahibine bildirilir. Islah imar planı ile düzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumuna göre düzenleme ortaklık payı alınabilir. Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyon planı, ıslah imar planı olabilecek nitelikte olduğu belediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirde aynen kabul edilerek tescil edilir. Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler valiliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareler adına resen tapuya tescil edilir. Islah imar planlarında genel bütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlu görülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarla geri verilir. Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Değerlendirme Esasları Muhafazası mümkün yapılara ruhsat ve kullanma izni verilmesi:

Gecekondu yapıldıktan sonra tespit edilerek idarece kendileriyle kira sözleşmesi düzenlenmiş olan gecekondu hak sahiplerine de tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir. Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde 2981 sayılı Kanun kapsamına giren ve tahsis belgesi verilen Hazine arsa ve arazileri ise edinme tarihine bakılmaksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir.

Hak Sahipliği Şartları ve Kanun Kapsamı Dışındaki Yapılar

Tahsis belgesi düzenlenebilmesi için yapının 2981 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinde gösterilen tarihlerden önce yapılmış olması zorunludur. Yapıların kural olarak 10 Kasım 1985 tarihinden önce inşa edilmiş bulunması gerekirken, Çanakkale Boğazı sahasındaki gecekondular için 2 Haziran 1981 tarihinden önce yapılmış olma şartı aranır. Ayrıca arsa tahsis edilebilmesi için talepte bulunan kişinin kendisinin, eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırları içinde ev yapmaya müsait arsaya, eve, bağımsız bölüme ya da iş yerine malik bulunmaması icap eder.

2981 sayılı İMAR VE GECEKONDU MEVZUATINA AYKIRI YAPILARA UYGULANACAK BAZI İŞLEMLER VE 6785 SAYILI İMAR KANUNUNUN BİR MADDESİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 14Kaynağı aç
Madde 14 – Aşağıdaki durumlara uyan yapılar bu Kanun hükümlerinden yararlanamazlar: a) Her ölçekte imar planında başka maksatla tahsis edilmiş alanlardaki sınai kuruluşlara ait olmayan tehlikeli madde depoları ile imar planında tehlikeli madde depoları için ayrılmış yerlerde bu depolar dışındaki her türlü ruhsatız yapılar, b) 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanununun yapı yasağı koyduğu alanlarda veya Milli Savunma Bakanlığına tahsisli olan veya tahsissiz olarak Milli Savunma Bakanlığınca kullanılmakta olan arsa ve araziler üzerinde inşa edilen yapılardan;bu Kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 1 yıl içinde askeri makamlardan muhafazası için izin alınamayan yapılar, c) 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilmiş bulunan "Turizm Alanlarında" ve "Turizm Merkezlerinde" imar mevzuatına aykırı inşa edilmiş veya inşaası devam eden ancak bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde yürürlükteki çeşitli ölçekli imar planlarıyla getirilmiş bulunan kararlara uygun hale getirilmeyen yapılar, d) 5 Haziran 1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanmış bulunan Sivil Havacılık Anlaşması"nın 14 sayılı teknik mania esaslarına uymayan ve havaalanları civarında uygulanmak üzere 7 Ağustos 1978 tarih ve 7/16130 sayılı Kararnameye göre, Ulaştırma Bakanlığınca 1/1000 ölçekli harita üzerinde sınırları belirlenecek saha içinde bulunup da yapımcı veya yapı sahibine yapılan tebliğden itibaren 1 yıllık süre içinde tebliğ esaslarına uygun hale getirilmeyen yapılar, e) İçme ve kullanma suyu temin edilen ve edilecek olan baraj, göl, gölet gibi satıhda bulunan su kaynaklarının mutlak ve kısa mesafeli koruma alanı ve içme ve kullanma suyu temin edilen yeraltı su kaynakları etrefında bırakılan koruma alanı içerisindeki yapılar, f) (Değişik : 22/5/1986 – 3290/7 md.) 10 Kasım 1985 tarihinden sonra yapılan gecekondular ile inşaasına başlanan imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar ve (…) (1) Çanakkale Boğazında 2 Haziran 1981 tarihinden sonra yapılan gecekondular ile 1 Ekim 1983 tarihinden sonra inşasına başlanan imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, g) Karayolları kamulaştırmasınırına tecavüz edilen ve konut olarak kullanılan yapılarla kamulaştırma sınırına 10 m.'den daha yakın olan ve konut dışı maksatlarla kullanılan yapılar, (Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde mal sahiplerine tebliğ edilmesinden en geç onsekiz ay içinde tecavüz durumları giderilmeyen yapılar bu Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamına girer.) h) TCDD Genel Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan gar, istasyon, lojman, liman sahalarıyla demiryolu güzergahları üzernde TCDDGenel Müdürlüğünün izni alınmadan yapılan yapılar, —————————— (1)    Bu kısımda yer alan "İstanbul Boğazı sahil şeridi ve öngörünüm belgeleri ile" ibaresi Anayasa Mahkemesinin 28/6/1989 tarih ve E: 1988/61, K:1989/28 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. 6360 i) Kıyı tanımına giren yerlerde gerçek kişilere veya hukuk tüzel kişilerine ait yapılar. Yapı ruhsatı ve kullanma izni belgeleri:

2981 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca belirli nitelikteki yapılar tahsis kapsamı dışında bırakılmıştır. 10 Kasım 1985 tarihinden sonra yapılan gecekondular ile inşasına başlanan mevzuata aykırı yapılar, Çanakkale Boğazında 2 Haziran 1981'den sonra yapılan gecekondular ve 1 Ekim 1983'ten sonra inşasına başlanan yapılar bu imkandan yararlanamaz. Kıyı tanımına giren yerlerde bulunan gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait yapılar, içme ve kullanma suyu temin edilen baraj, göl, gölet gibi yüzeysel su kaynaklarının mutlak ve kısa mesafeli koruma havzaları ile yeraltı suyu koruma alanlarındaki yapılar ve imar planında tehlikeli madde depoları için ayrılmış yerlerdeki ruhsatsız yapılar kanun kapsamı dışındadır.

Diğer istisnalar kapsamında; 2565 sayılı Kanunun yapı yasağı getirdiği alanlarda veya Millî Savunma Bakanlığına tahsisli veya tahsissiz kullanılan arsa ve arazilerdeki yapılardan süresi içinde askeri makamlardan izin alınamayanlar kapsam dışıdır. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamındaki turizm merkezlerinde bir yıl içinde imar planına uygun hale getirilmeyen yapılar, havaalanları civarındaki mania esaslarına uymayan binalar, TCDD mülkiyetindeki demiryolu ve istasyon sahalarında izinsiz inşa edilen yapılar ile Karayolları kamulaştırma sınırına tecavüz eden veya sınıra 10 metreden yakın olup konut dışı kullanılan yapılar tahsis hükümlerinden faydalanamaz.

Tapu Tahsis Belgesinin Tapuya Dönüştürülmesi ve Yürürlük Esasları

Tahsis belgesi, bölgede yürütülecek ıslah imar veya kadastro planlamalarının neticesinde kişilere verilecek mülkiyet belgesine dayanak oluşturur. İlgilinin mülkiyete hak kazanabilmesi için hukuken geçerli bir tahsis belgesine sahip bulunması, alanda kanunun aradığı planlama işlemlerinin gerçekleştirilmiş olması, yerin kamu hizmetine tahsis edilmemiş olması, tescili talep edilen saha ile belgedeki yerin uyuşması ve arsa bedeli, düzenleme ortaklık payı ile harçların yatırılması şarttır. Belirlenen alanlarda tahsis belgesi düzenlenmeksizin doğrudan tapu verilmesi de olanaklıdır. Kişi adına birden çok tahsis belgesi bulunsa bile tescil yalnızca tek bir belge üzerinden sağlanabilir.

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 23 üncü maddesi ile 2981 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı Kanun'un 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca söz konusu mülga hükmün kanunun yayımı tarihinden itibaren on bir yıl sonra yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir. Ayrıca 7139 sayılı Kanun ile tapu tahsis belgelerinin geçerlilik süresi ve bu belgelere dayalı başvuru imkanı 31 Mayıs 2023 tarihine kadar uzatılmıştır.

6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 24Kaynağı aç
MADDE 24- (1) Bu Kanunun; a) 19 uncu maddesinin (a) bendi ile değiştirilen 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 23 üncü maddesi yayımı tarihinden onbir yıl sonra,[34] b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer. Yürütme
6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 23Kaynağı aç
MADDE 23- (24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.)

Tahsisin İptali ve Tapu İptali Yolsuz Tescil Davaları

Tahsis belgesi verilmesi idari bir işlem niteliğinde olduğundan, tahsis edilen taşınmazın gecekondu vasfı taşımadığının anlaşılması veya hak sahipliği koşullarının bulunmaması halinde verilen tahsis belgesi idarece iptal edilir. Hak sahibi olmadığı halde adlarına tescil yapılan kişilerin tapuları ise 2981 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi gereğince resen iptal edilir. Haksız tapu tescillerine karşı adli yargı alanında Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptali ve yolsuz tescil davası açılması gerekir.

Tapu tahsis belgesinin iptaline yönelik idari davalarda genel görevli yargı yeri İdare Mahkemesidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34 üncü maddesi uyarınca; imar, tahsis, ruhsat, kamulaştırma ve kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir. Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıklarda ise yetkili mahkeme ilgili mülki idari birimin, belediyenin veya mahallenin bulunduğu yer idare mahkemesidir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 34Kaynağı aç
Madde 34 – (Değişik: 10/6/1994-4001/16 md.) 1. İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir. 2. Köy, belediye ve özel idareleri ilgilendiren mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarla sınır uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, mülki idari birimin, köy, belediye veya mahallenin bulunduğu yahut yeni bağlandığı yer idare mahkemesidir. Taşınır mallara ilişkin davalarda yetki:

2577 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi uyarınca, tahsis belgesinin iptali davasında dava açma süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 60 gündür. Adresleri belli olmayan kişilere özel mevzuatındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan durumlarda ise dava açma süresi, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün geçtikten sonra işlemeye başlar.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği; Tarihi izleyen günden başlar. 3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar. 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz. Sürelerle ilgili genel esaslar
Tapu tahsis belgesi mülkiyet sağlar mı?

Tapu tahsis belgesi mülkiyet hakkı barındırmayan, gecekondu sahibine kullanım imkanı tanıyan ve zilyetlik haklarını koruyan bir belgedir.

Bir hak sahibi birden fazla tahsis belgesiyle tapu alabilir mi?

Bir kişiye birden fazla yer için tahsis belgesi verilmiş olsa dahi, ilgili kişi yalnızca tek bir tahsis belgesi üzerinden tapu tescili yaptırabilir.

Tapu tahsis belgesinin iptali davasında yetkili mahkeme neresidir?

2577 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi gereğince tahsis işlemlerine ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Haksız yapılan tapu tescillerine karşı hangi mahkemede dava açılır?

Tahsis belgesine dayanılarak haksız tescil yapılması halinde adli yargıda Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptali ve yolsuz tescil davası açılır.

Tapu tahsis belgesinin iptali davası hangi sürede açılmalıdır?

Tahsis belgesinin iptali davasında süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 60 gündür; özel kanunları gereği ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde ise kanunda aksine hüküm yoksa son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu