Tahliyenin Durdurulması Talebi ve İdari Yargı Yolu

Taşınmaz mal zilyetliğine tecavüzün önlenmesi amacıyla verilen tecavüzün meni ve infaz kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılması, idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle taşınmazdan tahliye edilmeye yönelik işlemlerin infazının önüne geçilebilmesi amacıyla iptal davasıyla birlikte mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

İdari Tahliye Kararları ve Yürütmenin Durdurulması Talebi

Kaymakamlık makamınca 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun uyarınca verilen tecavüzün meni ve taşınmazın tahliyesine dair infaz işlemlerine karşı idare mahkemesinde dava açılabilir. İlgililer, idari işlemin iptali talebiyle birlikte tahliyenin infaz edilmesini engellemek üzere yürütmenin durdurulmasını isteyebilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27/1 uyarınca, Danıştayda veya idare mahkemelerinde dava açılmış olması, dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bu kural sebebiyle yalnızca iptal davası açmak idari tahliye işlemlerini askıya almaz; taşınmazdan çıkarılmanın önlenmesi adına yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir.

3091 Sayılı Kanun Kapsamında Başvuru Süreleri ve Fuzuli İşgal

3091 sayılı Kanun m. 4 gereğince, taşınmaz mal zilyetliğine yapılan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi için yetkililerin tecavüzü öğrendikleri tarihten itibaren altmış gün ve her halükarda eylemin oluşundan itibaren bir yıl içinde idari makama başvurmaları şarttır. Tecavüzün üzerinden bir yıl geçtikten sonra idari makamlara başvurulamaz. Ancak Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile kamu yararına ayrılan taşınmazlara yönelik tecavüz veya müdahalelerde bu başvuru süreleri aranmaz.

Konut, dükkan, depo ve ahır gibi damlı yapılarda 3091 sayılı Kanun hükümlerinin işletilebilmesi, yapının fuzulen işgal edilmiş bulunmasına bağlıdır. Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmelik m. 15 düzenlemesi uyarınca, damlı binalarda idari yoldan tahliye kararı verilebilmesi için fuzuli işgal halinin gerçekleşmesi aranır.

Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmelik m. 15 kapsamında fuzuli işgal; bir taşınmazın sahibinin izni ve rızası bulunmaksızın işgal edilmesi olarak tanımlanır. Başka bir anlatımla malik veya onun adına işlem yapmaya yetkili vekil ya da mümessil gibi kimselerle hukuki bir bağ kurulmadan rıza hilafına, henüz boşaltılmamış veya boşalmış durumdaki damlı bir yapıya fiili bir durum oluşturularak kendiliğinden girilmesi fuzuli işgal sayılır.

Taşınmazın Kullanımı ve İntifa Hakkının Devredilmesi

Türk Medeni Kanunu m. 806 uyarınca, sözleşmede aksine bir hüküm yer almıyorsa veya durum ve koşullardan hak sahibince şahsen kullanılması gerektiği anlaşılmıyorsa intifa hakkının kullanılması başkasına devredilebilir.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmesinin Yasal Şartları

2577 sayılı Kanun m. 27/2 uyarınca idare mahkemelerinin yürütmeyi durdurabilmesi, dava konusu işlemin uygulanması neticesinde telafisi güç ya da imkânsız zararların ortaya çıkması ve işlemin açık biçimde hukuka aykırılık taşıması koşullarının bir arada bulunmasına bağlıdır. Bu iki şart gerçekleştiğinde mahkeme, davalı idarenin savunması alındıktan ya da yasal savunma süresi dolduktan sonra gerekçesini belirterek durdurma kararı verebilir.

Uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikteki idari işlemlerin yürütülmesi bakımından 2577 sayılı Kanun m. 27/2 özel bir koruma öngörmüştür. Bu tür işlemlerin yürütülmesi, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, davalı idarenin savunması henüz alınmaksızın da durdurulabilir.

Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğunun ve işlemin uygulanması halinde hangi telafisi güç veya imkânsız zararların doğacağının açıkça belirtilmesi yasal zorunluluktur. Yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı açıkça anlaşılırsa, 2577 sayılı Kanun m. 27/3 uyarınca davalı idarenin savunması beklenmeksizin talep reddedilebilir.

Yargılama Usulü, Teminat ve Karara İtiraz

Yürütmenin durdurulması istemli davalarda usul işlemlerinin hızlandırılması amacıyla 2577 sayılı Kanun m. 27/5 uyarınca kanuni tebligat ve cevap süreleri kısaltılabileceği gibi tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır; bu kararlar onbeş gün içinde yazılır ve imzalanır.

2577 sayılı Kanun m. 27/6 uyarınca yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat alınmaz. Taraflar arasında teminata ilişkin doğacak uyuşmazlıklar kararı veren mahkeme veya hakim tarafından çözümlenir.

2577 sayılı Kanun m. 27/7 uyarınca yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kabule veya redde ilişkin kararlara karşı, tebligatı takip eden günden başlayarak yedi günlük süre zarfında sadece bir defa itiraz yoluna başvurulabilir. İtirazı inceleyen merci, evrakın intikalinden itibaren yedi gün içinde kesin karara varır. Kanunun 27/10 maddesi gereğince aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenemez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy