Davanın Kaybedilmesi Kiracıyı Derhal Taşınmazdan Çıkarır mı?
Tahliye taahhüdü, kiracının kiralanan taşınmazı belirli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği belgedir. Türk Borçlar Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca kiraya veren, kiracının üstlendiği tarihte taşınmazı boşaltmaması durumunda kira sözleşmesini o tarihten itibaren bir ay içinde icraya başvurmak veya dava açmak yoluyla sona erdirebilir. Bu davayı kaybeden kiracı, taşınmazdan derhal çıkmak zorunda kalmamak için kanun yoluna başvurarak tahliye icrasını durdurma imkânına sahiptir; ancak bu imkân kendiliğinden işlemez, kanunun öngördüğü adımların zamanında tamamlanması gerekir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 352Kaynağı aç
İcranın Geri Bırakılması: Hukuki Dayanak ve Temel Koşullar
İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi, ilama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçluya, belirli koşulları yerine getirmesi kaydıyla tahliye icrasını durdurma imkânı tanır. Borçlunun bu yoldan yararlanabilmesi için hükmolunan para ya da eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat etmesi ya da mahkemece kabul edilecek türde bir teminat sunması gerekir. Kanun; taşınır rehni, esham, tahvilât, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaletini teminat biçimleri olarak saymakta; borçlunun hükmolunan değerleri karşılayacak malının zaten haczedilmiş bulunduğu hâllerde de süre verilebileceğini öngörmektedir. Borçlunun Devlet ya da adli yardımdan yararlanan bir kimse olması durumunda teminat gösterme zorunluluğu aranmaz. Öte yandan nafaka hükümlerinde, niteliği gereği, icranın geri bırakılması amacıyla bu tür bir süre tanınması mümkün değildir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 36Kaynağı aç
Mehil Vesikası Alınması ve Tehiri İcra Kararı
Kanun yoluna başvuran kiracı, tahliyeyi durdurabilmek için önce icra müdürlüğüne başvurarak mehil vesikası alır. Bu başvuruda istinaf yoluna başvurulduğunu gösteren derkenar yazısı ile teminatın ibrazı yeterlidir. İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi verilecek süreyi sabit bir gün sayısıyla değil uygun süre olarak düzenler; bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir.
Mehil vesikasının alınması tek başına tahliye işlemlerini durdurmaz. Kiracının tahliyeyi fiilen engelleyebilmesi için icra müdürlüğünce tanınan süre dolmadan takibin yürütüldüğü yer icra mahkemesine başvurarak icranın geri bırakılması kararını alması ve bu kararı icra dosyasına sunması zorunludur. Süre içinde mahkeme kararı sunulmazsa tahliye infaza geçilir ve taşınmaz alacaklıya teslim edilir.
Teminat Üzerinde Alacaklının Rüçhan Hakkı
İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi, ilam alacaklısına tehiri icra kapsamında gösterilen teminat üzerinde rüçhan hakkı tanımaktadır. Bu düzenleme, kanun yolunun sonuçlanmasına kadar geçen sürede alacaklının korunmasını güvence altına almayı amaçlamaktadır.
Kanun Yolu Kararının Kesinleşmesi ve Teminatın Akıbeti
Bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi ya da Yargıtayca hükmün onanması hâlinde, alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu para alacaklıya ödenir; mal ve haklar ise malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. Bölge adliye mahkemesinin başvurunun esastan reddine ilişkin kararına karşı temyiz yolunun açık olması hâlinde, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder.
İstinaf başvurusunun haklı görülmesi durumunda teminatın geri verilip verilmeyeceğine bölge adliye mahkemesince karar verilir. Yargıtay'ın hükmü bozması hâlinde ise borçlunun başvurusu üzerine teminatın iadesi meselesini, bozmanın mahiyeti gözetilerek esası inceleyecek mahkeme kesin olarak karara bağlar. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/10028, K. 2023/2763Kaynağı aç
Mehil Süresinin Kaçırılması: Tahliyenin Gerçekleşmesi ve Sonraki Hukuki Durum
Kiracı icra müdürlüğünden süre almış olsa bile bu süre içinde icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararını getirmezse tahliye infaz edilebilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin E. 2022/10028, K. 2023/2763 sayılı kararında incelenen uyuşmazlık, tahliye edilen mecurun iadesi talebinin reddine ilişkin icra memuru işleminin iptali istemidir. Kararda aktarılan olayda borçlu teminat sunmuş ve süre almış; ilk verilen ek mehil bitip icranın geri bırakılması kararı getirilmediği için infaza geçilmiş ve mecur boş olarak alacaklıya teslim edilmiştir. Yargıtay, temyiz edilen kararı usul ve kanuna uygun bulmuş ve temyiz nedenlerini bozmayı gerektirecek nitelikte görmemiştir. Bu anlatım somut icra şikâyetine özgüdür.
Aynı kararda aktarılan gerekçeye göre taraflar arasında kurulmuş kira akdi bulunmadığı ve üçüncü kişinin tahliyesi genel mahkemelerde yargılamayı gerektirdiği için bu aşamada icranın iadesi amacıyla üçüncü kişinin tahliyesi mümkün görülmemiştir. Ayrıca mecurun üçüncü kişilere kiralandığı, bu kişilerin iyi niyetle kazandıkları haklara halel gelmeyeceği ve kötü niyete dair delil sunulamadığı gerekçesiyle şikâyet reddedilmiştir. Bu gerekçeler somut olayın alt derece karar özetlerine ilişkindir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mehil vesikası almak tahliyeyi durdurur mu?
Mehil vesikası tek başına tahliyeyi durdurmaz. Tahliyenin fiilen durması için verilen süre içinde icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı alınması ve bu kararın icra dosyasına sunulması şarttır; aksi hâlde süre dolunca tahliye işlemleri devam eder.
Tehiri icra için mutlaka teminat göstermek gerekir mi?
İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi kural olarak teminat gösterilmesini zorunlu kılmaktadır. Borçlunun Devlet olması veya adli yardımdan yararlanması hâlinde bu zorunluluk aranmaz. Nafaka hükümlerinde ise icranın geri bırakılması amacıyla süre verilmesi mümkün değildir.
İstinaf başvurusu reddedilirse teminata ne olur?
Bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi hâlinde, alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu para alacaklıya ödenir; mal ve haklar malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. Bu karara karşı temyiz yolunun açık olması hâlinde icranın geri bırakılması kararının etkisi, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar devam eder.
Mehil süresi içinde mahkeme kararı getirilemezse ne olur?
Verilen süre içinde icra mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı sunulmazsa mahkeme kararı olmadan tahliye işlemleri devam edebilir.
İcranın geri bırakılması kararının süresi uzatılabilir mi?
İcra müdürlüğünce verilen uygun süre yalnızca zorunluluk hâlinde uzatılabilir. İcra ve İflas Kanunu'nun 36. maddesi bu süreyi sabit bir gün sayısına bağlamamış; uzatmayı ise istisnai bir imkân olarak düzenlemiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

