6306 Sayılı Kanun Kapsamında Kentsel Dönüşüm Kira Yardımı
Kentsel dönüşüm kira yardımı, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespiti kesinleşen binalardaki hak sahiplerine tahliye ve yıkım sürecinde geçici barınma giderlerini karşılamak amacıyla sağlanan ve geri ödemesi olmayan bir destektir. 6306 sayılı Kanun m. 5/1 uyarınca riskli yapıların yıktırılmasında, bu yapıların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda öncelikle maliklerle uzlaşma sağlanması hedeflenir. Bu doğrultuda anlaşma ile tahliye edilen binaların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmeleri koşuluyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabileceği gibi kira yardımı ve yapım yardımı da sağlanabilir. Kanun gereğince yapım yardımının usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir. Anlaşma yoluyla tahliye edilen yapılarda maliklere nakdi yardım yerine geçici konut veya işyeri tahsisi imkânı da sunulabilmektedir. Ayrıca riskli alanda taşınmazı bulunan gecekondu sahipleri de kira desteğinden yararlanabilmektedir.
6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Riskli Yapıların Tahliyesi, Yıkım Süresi ve Tebligat Esasları
Riskli yapıların yıktırılması sürecinde 6306 sayılı Kanun m. 5/3 gereğince yapı maliklerine doksan günden fazla olmamak üzere süre tanınır. Malikler tarafından bu süre içinde yıkım gerçekleştirilmediği takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı ilgili hak sahiplerine bildirilir. Kanun kapsamındaki yapıların tahliyesine ve yıktırılmasına yönelik ayni ve şahsi hak sahiplerine yapılacak tebligat işlemleri; tahliye ve yıktırmaya dair tutanağın riskli yapıya asılması, maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilmesi ve ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilmesi suretiyle yürütülür. Muhtarlıkta gerçekleştirilen ilanın son günü tebligat ayni ve şahsi hak sahiplerine yapılmış sayılır; ayrıca tahliyesi istenen yapılar Başkanlık internet sayfasında on beş gün süreyle ilan edilir.
Hak Sahipliği Türlerine Göre Kira Desteği Koşulları
Riskli binalardaki konut ve işyeri maliklerine kural olarak ikamet şartı aranmaksızın ödeme yapılmakla birlikte, hak sahiplerinin ikamet durumlarını tahliye tarihinden en fazla üç ay öncesine kadar düzenlenmiş faturalara dayanarak belgelendirmeleri zorunludur. Malikler bakımından aynı türden en fazla bir bağımsız bölüm için kira yardımı prensibi uygulanır; ancak farklı türden bir konut ve bir işyeri için ayrı ayrı başvuruda bulunulması mümkündür. İnşaat halinde olmasına karşın fiilen ikamet edilen yapılarda da kira desteği verilebilmekte olup bu destekten yalnızca bağımsız bölümde fiilen ikamet eden malik, kiracı veya sınırlı ayni hak sahipleri yararlanabilmektedir.
6306 sayılı Kanun uyarınca anlaşma ile tahliye edilen yapıların kiracılarına sunulan kira yardımı, taşınma ve geçici barınma desteği niteliğinde olup tahliye sonrasında bir defaya mahsus defaten ödenir. Riskli alan ve rezerv yapı alanlarında kiracılara veya taşınmazını anlaşma yoluyla terk edenlere belirlenen aylık kira bedelinin iki katı tutarında kira yardımı yapılabilmektedir. İntifa hakkı gibi haklarla yapıda ikamet eden sınırlı ayni hak sahiplerine ise aylık malik desteğinin beş katı baz alınarak tek seferde defaten ödeme sağlanmaktadır. Öte yandan uygulamanın gerektirmesi hâlinde 6306 sayılı Kanun m. 5/2 uyarınca malik, kiracı ve ikamet eden sınırlı ayni hak sahibi dışında olup kanun kapsamındaki yapıları kullanan kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi, kira yardımı ya da yapım yardımı verilebilir; bu kişilere yapılacak yardım, enkaz bedeli ve faiz desteğinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Başvuru Süresi, Yetkili Merciler ve Ödeme Kanalları
Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurularının riskli yapının tahliye veya yıkım tarihinden itibaren bir yıllık süre içerisinde yapılması gerekmektedir. Başvuru işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri, e-Devlet veya yetki devredilmiş ilçe belediyeleri üzerinden gerçekleştirilir; İstanbul özelinde Kentsel Dönüşüm Başkanlığının yetki devri yapması nedeniyle başvurular ilçe belediyeleri aracılığıyla alınmaktadır. Hak sahiplerine yönelik tüm ödemeler Ziraat Bankası üzerinden açılacak vadesiz hesaplar aracılığıyla aktarılır. Öte yandan aynı kişi için kira yardımı ile faiz desteği gibi farklı kamu desteği kalemlerinin aynı anda yürütülmesine dair sınırlamalar bulunabilmektedir.
Malikler için kira desteği, riskli yapılarda on sekiz ay, riskli ve rezerv alanlarda ise projenin durumuna göre kırk sekiz aya kadar aylık ödemeler hâlinde yapılabilmektedir.
Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu hangi sürede yapılmalıdır?
Kira yardımı başvurusu, riskli yapının tahliye veya yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde yetkili mercilere yapılmalıdır.
Riskli yapı maliklerine kira yardımı kaç ay ödenir?
Malikler için kira desteği riskli yapılarda on sekiz ay, riskli ve rezerv alanlarda ise projenin durumuna göre kırk sekiz aya kadar aylık ödemeler şeklinde yapılır.
Kiracılar kentsel dönüşüm kira yardımından nasıl yararlanır?
Kiracılara yapılan yardım taşınma ve geçici barınma desteği niteliğinde olup tahliye sonrası bir defaya mahsus defaten ödenir; riskli ve rezerv alanlarda ise belirlenen aylık kira bedelinin iki katı tutarında ödenebilmektedir.
Kira yardımı ile faiz desteği aynı anda alınabilir mi?
Aynı kişi için kira yardımı ile kredi faiz desteği gibi farklı destek kalemlerinin aynı anda yürütülmesine dair yasal ve idari sınırlamalar bulunabilmektedir.
Riskli yapıların tahliyesi ve yıktırılması için maliklere ne kadar süre verilir?
6306 sayılı Kanun m. 5/3 uyarınca riskli yapıların yıktırılması için maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir; bu süre içinde yapı yıktırılmadığı takdirde idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir, verilen ek sürede de yıktırılmazsa insandan ve eşyadan tahliyesi ile yıktırma işlemleri mahallî idarelerin iştirakiyle mülki amirler tarafından gerçekleştirilir.
Tahliye ve yıkım tebligatı hak sahiplerine nasıl bildirilir?
Tebligat, tutanağın yapıya asılması, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilmesi ve muhtarlıkta on beş gün ilan edilmesiyle yapılır; ilanın son günü işlem tebliğ edilmiş sayılır ve tahliyesi istenen yapılar ayrıca Başkanlığın internet sayfasında on beş gün süreyle ilan edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy