Ortaklığın Giderilmesinde Paylaşma İstemi ve Temel Sınırlar
Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, hukuki bir işlem gereğince veya malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadığı takdirde malın paylaşılmasını talep edebilir. Ancak Türk Medeni Kanunu m. 698 uyarınca uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamaz. Paylaşmayı isteme hakkı hukuki bir işlemle en çok 10 yıllık süre için sınırlandırılabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin yapılan sözleşmelerin resmi şekilde düzenlenmesi zorunludur ve bu sözleşmeler tapu kütüğüne şerh verilebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 698Kaynağı aç
Aynen Bölünme ve Açık Artırmayla Satışın Hukuki Esasları
Paydaşlar arasında paylaşma biçimine ilişkin bir uzlaşma sağlanamaması hâlinde hâkim, öncelikle malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verir. Bölünen parçaların değerleri arasında denklik bulunmaması durumunda eksik değerdeki parçaya denkleştirme parası eklenerek denge sağlanır. Paylaşma isteminin durum ve koşullara uygun görülmemesi ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak bulunmaması hâlinde açık artırmayla satışa hükmolunur. Türk Medeni Kanunu m. 699 gereğince satışın açık artırma yerine yalnızca paydaşlar arasında yapılmasına karar verilebilmesi bütün paydaşların oybirliğiyle rıza göstermesine bağlıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 699Kaynağı aç
Dava Şartı Arabuluculuk ve Anlaşma Belgesinin Tescili
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B hükmü uyarınca, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuk süreci sonunda tarafların anlaşması durumunda düzenlenecek anlaşma belgesi, taşınmazla ilgili olarak kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esaslar gözetilerek tanzim edilir.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/BKaynağı aç
Arabuluculuk faaliyeti sonucunda düzenlenen anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerhin alınması zorunludur. Taşınmazlara ilişkin anlaşma belgelerinde bu şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilir. Mahkeme yapacağı incelemede anlaşma içeriğinin cebri icraya ve arabuluculuğa elverişli olup olmadığını ve taşınmazla ilgili kanuni sınırlamalara uyulup uyulmadığını denetler; bu kapsamda resmi kurumlardan bilgi veya belge isteyebilir, gerektiğinde duruşma açabilir. Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşma belgesinin taraflarından biri, icra edilebilirlik şerhi verilmesinden sonra tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir. Tapu müdürlüğünce taşınmaza ilişkin mevzuatta öngörülen gerekli inceleme ve değerlendirme yapıldıktan sonra resmi senet düzenlenmeksizin tescil talebi yerine getirilir.
Açık Artırma Usulü, Teminat ve Teklif Şartları
Ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verildiğinde satış işlemleri icra müdürlüğü aracılığıyla elektronik ortamda yürütülür. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 114 uyarınca ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılmak isteyen pay sahibi, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat ettiği takdirde, ortaklık payının teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat aranmaz.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 114Kaynağı aç
Elektronik satış portalında sunulacak tekliflerin geçerli olabilmesi için belirli yasal alt sınırlar bulunur. Tekliflerin malın muhammen kıymetinin yüzde 50'si ile o malla güvence altına alınan rüçhanlı alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ilave olarak paraya çevirme ile paylaştırma masraflarını aşması zorunludur. İhale alıcısı, satış bedelinin tamamını ihalenin gerçekleştiğine dair tutanağın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde icra dairesi hesabına ödemekle yükümlüdür. En yüksek teklifi verip yasal süresi içinde ihale bedelini ödemeyen alıcının yatırdığı teminat iade edilmez; bu teminat öncelikle satış masraflarından düşülmek üzere alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödenir.
Ortaklığın giderilmesinde taşınmaz önce mirasçılar arasında mı satılır?
Hayır, Türk Medeni Kanunu m. 699 uyarınca satışın yalnızca mirasçılar veya paydaşlar arasında artırmayla yapılması bütün paydaşların oybirliğiyle rıza göstermesine bağlıdır; taraflardan biri dahi rıza göstermezse satış açık artırmayla genel katılıma açık şekilde gerçekleştirilir.
Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce arabuluculuk zorunlu mudur?
Evet, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B f. 1-b uyarınca taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Pay sahibi ortaklığın satış ihalesinde teminat öder mi?
Pay sahibi artırma süresi bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurduğu takdirde ortaklık payının teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmaz.
İhale bedeli ne kadar sürede ödenmeli ve ödenmezse ne olur?
İhale alıcısı bedelin tamamını tutanağın elektronik portalda ilanından itibaren en geç yedi gün içinde ödemek zorundadır; bedel ödenmezse teminat iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından düşülerek hak sahiplerine ödenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

