Evlenme Ehliyeti ve Yaş Sınırları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin birinci fıkrası uyarınca erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Küçüğün evlenebilmesi için Kanun'un 126. maddesi uyarınca yasal temsilcisinin izni bulunmalıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 124Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 126Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin ikinci fıkrasına göre hâkim; olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş bulunan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. İlgili düzenleme gereğince olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir.
Olağan Dışı Evlenmeye İzin Davasının Şartları ve Yargılama Usulü
Olağan dışı evlenmeye izin davası, 16 yaşını doldurmuş ancak 17 yaşını tamamlamamış kişinin olağanüstü durum ve pek önemli sebebin bulunması hâlinde evlenmeye izin verilmesi istemiyle açtığı çekişmesiz yargı işi niteliğinde hasımsız bir davadır. Bu hak kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğundan 16 yaşını doldurmuş küçük, sınırlı ehliyetsiz olsa dahi temsil kayyumu atanmasına gerek olmaksızın bizzat dava açabilir veya süreç yasal temsilcisi aracılığıyla yürütülebilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin ikinci fıkrasındaki on altı yaşını doldurmuş olma koşulu dava açılabilmesinin değil, evlenmeye izin verilebilmesinin şartıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2010/15102 Esas, 2012/938 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, hükmün verildiği tarih itibarıyla bu yaşın tamamlanmış olması yeterlidir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2010/15102, K. 2012/938Kaynağı aç
Olağanüstü durum ve pek önemli sebep kapsamında hamilelik değerlendirmeye alınabilmekte; ancak tek başına yeterli görülmeyip mahkemece küçüğün bedeni ve fikri olgunluğu, evlenme iradesinin samimiyeti ve evliliğin sürdürülebilirliği somut delillerle incelenmektedir. Ayrıca uzun süreli nişanlılıkta tarafların ailelerin yokluğunda evde birlikte kalmaları ve çevrelerinde dedikodu çıkması gibi olgular da Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesinin ikinci fıkrasındaki koşulların gerçekleştiği yönünde değerlendirilebilmektedir.
Olağan Evlenmeye İzin Davası ve Yasal Temsilcinin Tutumu
Olağan evlenmeye izin davası, 17 yaşını doldurmuş ancak reşit olmayan küçüğün, yasal temsilcisinin haksız biçimde izin vermemesi üzerine evlenme izni talep ettiği hasımlı bir davadır. Yargılama, izin vermekten kaçınan veli ya da vasiye karşı yürütülür.
Türk Medeni Kanunu'nun 128. maddesi gereğince hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir. Bu davada izin vermeyen yasal temsilcinin yokluğunda karar verilemez ve yasal temsilcinin dinlenmesi zorunludur. Yasal temsilcinin sırf evlenecek kişiye karşı duyduğu kişisel hoşnutsuzluk izin vermemenin haklı sebebi sayılmaz. Mahkeme, ayırt etme gücüne sahip küçüğü de bizzat dinleyerek evlenme için gerekli bedeni ve fikri olgunluğa erişip erişmediğini inceler.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 128Kaynağı aç
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Karara Karşı Başvuru Yolu
Hem olağan hem olağan dışı evlenmeye izin davasında görevli mahkeme, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesi gereğince Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi kurulmamış yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu davalara Aile Mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme ise izin isteminde bulunan kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Söz konusu yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olmadığından kesin yetki niteliği taşımaz. Bu davalarda inceleme evrak üzerinde yapılamaz; karar duruşmalı yargılama sonucunda verilir.
4787 sayılı AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN m. 4Kaynağı aç
Aile Mahkemesinin ret kararına karşı kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna başvurulabilir. On altı yaş koşulunun istinaf aşamasında doldurulması hâlinde istemin yeniden değerlendirilmesi mümkündür.
Olağan dışı evlenmeye izin davası kime karşı açılır?
Olağan dışı evlenmeye izin davası çekişmesiz yargı işi niteliğinde olduğundan herhangi bir davalı gösterilmeksizin hasımsız olarak açılır.
Yasal temsilcinin evliliğe izin vermemesi durumunda ne yapılır?
Onyedi yaşını doldurmuş küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin haklı sebep olmaksızın evlenmeye rıza göstermemesi hâlinde Türk Medeni Kanunu'nun 128. maddesi uyarınca mahkemeye başvurarak hâkimden evlenme izni verilmesini isteyebilir.
On altı yaş şartının dava açıldığı anda gerçekleşmiş olması gerekir mi?
Hayır; kanunda düzenlenen on altı yaşını doldurmuş olma koşulu davanın açılması için değil, evlenmeye izin kararı verilebilmesi için arandığından hüküm tarihi itibarıyla bu yaşın tamamlanmış olması yeterlidir.
Evlenmeye izin davalarında karar dosya üzerinden verilebilir mi?
Hayır; olağan ve olağan dışı evlenmeye izin davalarında evrak üzerinde karar verilemez, incelemenin duruşmalı olarak yapılması zorunludur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy