Evlenmeye izin davası, evlenme yaşını henüz doldurmamış ya da yasal temsilcisinin rızasını temin edememiş kişilerin evlenebilmesi amacıyla mahkemeden izin talep ettiği hukuki yoldur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 124/1 hükmüne göre erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça kural olarak evlenemez. Bununla birlikte kanun koyucu, belirli yaş grupları ve istisnai koşullar için hâkim kararıyla evliliğe imkân tanıyan özel düzenlemeler öngörmüştür.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 124Kaynağı aç
Onaltı Yaşını Dolduran Küçükler İçin Olağanüstü Evlenme İzni
Türk Medeni Kanunu m. 124/2 düzenlemesine göre hâkim; olağanüstü durumların mevcudiyeti ve pek önemli bir sebebin bulunması hâlinde onaltı yaşını tamamlamış erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Bu izin kararı tesis edilmeden evvel, imkân bulundukça küçüğün anne ve babası ya da varsa vasisi dinlenir.
Mahkeme kararıyla onbeş yaşını doldurup ergin kılınan kişiler dahi, Türk Medeni Kanunu m. 124 uyarınca onaltı yaşını fiilen ikmal etmedikçe evlenmeye izin talepleri reddedilir. Ayrıca evlenmesine izin istenen küçüğün ayırt etme gücünden yoksun bulunması ret sebebidir. Türk Medeni Kanunu m. 145 ve m. 148 kapsamında evlenme esnasında sürekli veya geçici ayırt etme gücü yoksunluğu, mutlak ve nispi butlan sebepleri arasında değerlendirilmiştir.
Olağanüstü Evlenme Talebinde Yargılama Usulü
Onaltı yaşını dolduran küçüğün olağanüstü evlenme izni istemi, hasımsız olarak yöneltilen bir çekişmesiz yargı işidir. Davanın anne, baba veya vasi tarafından ikame edildiği durumlarda, evlenmesine izin talep edilen mümeyyiz küçüğün mahkemece bizzat dinlenmesi zorunludur. Mümeyyiz küçüğün bizzat dinlenmemesi kararın bozulması sonucunu doğurur.
Yargılamada olanak bulundukça ana ve babanın veya vasinin dinlenmesi gerekir; ana ve babanın boşanmış olması dinlenmelerine engel oluşturmaz. Davayı açan vasinin vesayet makamından izin almadığı anlaşılırsa mahkemece vasiye mehil verilmeli, eksiklik giderildikten sonra işin esasına girilmelidir. Anne ve babanın her ikisinin vefat etmiş bulunması ve küçüğe vasi atanmadığının görülmesi durumunda ise Türk Medeni Kanunu m. 404 uyarınca vesayet makamına ihbarda bulunularak vasi atanması kararının kesinleşmesi beklenir.
Hâkim, evlenmesine izin talep edilen küçüğün bedeni ve fikri olgunluğa ulaşıp ulaşmadığını bizzat inceler. Gerekli görülmesi durumunda küçüğün ayırt etme gücü ile evlenmeye bedeni ve fikri bir engelinin bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla uzman hekim veya bilirkişiden rapor temin edilir.
Onyedi Yaşını Dolduran Kişilerde Yasal Temsilci İzni
Türk Medeni Kanunu m. 126 uyarınca küçük, yasal temsilcisinin izni bulunmadıkça evlenemez. Onyedi yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine veli veya vasisi haklı bir sebep olmaksızın karşı çıktığında, evlenmek isteyen kişi mahkemeden izin isteyebilir. Hâkim, veli veya vasiyi dinleyerek rıza verilmemesinin haklı bir sebebe dayanmadığını tespit ederse evliliğe izin verir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 126Kaynağı aç
Onyedi ile onsekiz yaş aralığındaki bireyler için açılan evlenmeye izin davasında husumet, evlenmeye onay vermeyen anne, baba veya vasiye yöneltilir. Mahkemenin dosya üzerinden inceleme yaparak hüküm kurması mümkün olmayıp izni vermeyen tarafın bizzat dinlenmesi şarttır.
15 yaşını doldurup mahkemece ergin kılınan kişi evlenebilir mi?
Mahkeme kararıyla ergin kılınmış olsa dahi 16 yaşını doldurmayan kişilerin evlenmesine izin verilmesi talebi kanuni yaş sınırı nedeniyle reddedilir.
Evlenmeye izin davasında küçüğün dinlenmesi zorunlu mudur?
Davanın ana, baba veya vasi tarafından açılması durumunda evlenmesine izin istenen mümeyyiz küçüğün mahkemece bizzat dinlenmesi şarttır ve dinlenmemesi bozma sebebidir.
Veli haklı sebep olmaksızın evlenmeye karşı çıkarsa ne yapılır?
Onyedi yaşını tamamlayıp onsekiz yaşını doldurmamış kişi veya kısıtlı, veli ya da vasisinin haklı bir sebep olmaksızın evlenmeye izin vermemesi hâlinde mahkemeye başvurarak evlenmeye izin verilmesini talep edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 128Kaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy