İddet Müddetinin Kaldırılması Davası ve Şartları

by Avukat Erdal Ersoy
İddet Müddetinin Kaldırılması Davası ve Şartları

İddet Müddeti Nedir ve Ne Zaman Başlar?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 132. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, evliliğin sona ermesi durumunda kadın, bu tarihten itibaren üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Bekleme süresi boşanma kararının kesinleştiği tarihten, eşin vefatı durumunda ise ölüm anından itibaren işlemeye başlar. Söz konusu yasal sınırlama yalnızca kadına özgü olup erkek için herhangi bir bekleme süresi düzenlenmemiştir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 132Kaynağı aç
Madde 132- Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır. III. Akıl hastalığı

Kanunda düzenlenen üç yüz günlük bekleme süresi, kesin olmayan bir evlenme engeli niteliğindedir. Bu sürenin bitimi beklenmeksizin yeni bir evlilik yapılmış olsa dahi, gerçekleştirilen evlilik hukuken geçerliliğini korur ve salt bekleme süresine uyulmadığı gerekçesiyle iptal edilemez.

Bekleme Süresinin Hukuki Amacı ve Babalık Karinesi

Türk Medeni Kanunu'nun 285. maddesi gereğince, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası koca sayılır. Kocanın gaipliğine hükmedilmesi durumunda ise üç yüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber alma tarihinden itibaren hesaplanır. Kanun koyucu, doğacak çocuğun soybağında tereddüt yaşanmaması amacıyla bu yasal karineyi kabul etmiştir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 285Kaynağı aç
Madde 285 – Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür. Kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde üçyüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar. B. Soybağının reddi I. Dava hakkı

Babalık karinesinin gerçeği yansıtmadığı durumlarda koca, ana veya çocuk, Türk Medeni Kanunu'nun 286. maddesinin birinci fıkrasına dayanarak soybağının reddi davası açabilir. Babalık karinesinin çürütülmesini hedefleyen bu dava, kanunen dava hakkı tanınan diğer ilgililere karşı yöneltilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 286Kaynağı aç
Madde 286 – (Değişik:7/11/2024-7531/9 md.) Koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır. II. İspat 1. Evlilik içinde ana rahmine düşme

İddet Müddetinin Mahkemece Kaldırılma Şartları

Türk Medeni Kanunu'nun 132. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının tespit edilmesi veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâlinde mahkeme bekleme süresini kaldırır.

Boşanan eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek üzere başvuruda bulunmaları durumunda, doğacak çocuğun babası yönünden herhangi bir soybağı belirsizliği oluşmayacağından kadının ayrıca sağlık raporu almasına gerek görülmez.

Kadının başka bir kişiyle evlenmek istemesi hâlinde ise gebe olunmadığının tespiti zorunludur. Bu kapsamda mahkemece sevk sağlanan tam teşekküllü devlet hastanesinden, tıbbi kesinlik içeren kadın doğum uzmanı raporu temin edilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Yargılama Usulü

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 382. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, yeniden evlenmede bekleme süresinin hâkim tarafından kaldırılması aile hukuku alanındaki çekişmesiz yargı işleri kapsamındadır. Karşı tarafın bulunmadığı bu talepte hasımsız olarak işlem yürütülür.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 382Kaynağı aç
MADDE 382- (1) Çekişmesiz yargı, hukukun, mahkemelerce, aşağıdaki üç ölçütten birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanmasıdır: a) İlgililer arasında uyuşmazlık olmayan hâller. b) İlgililerin, ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı hâller. c) Hâkimin resen harekete geçtiği hâller. (2) Aşağıdaki işler çekişmesiz yargı işlerinden sayılır: a) Kişiler hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Ergin kılınma. 2) Ad ve soyadın değiştirilmesi. 3) Ölüm karinesi sebebiyle (ilgili yerin mülkî amirinin emriyle) nüfus kütüğüne ölü kaydı düşülen kişinin sağ olduğunun tespiti. 4) Gaiplik kararı. 5) Kişisel durum sicilindeki kaydın düzeltilmesi. b) Aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Henüz evlenme yaşında olmayanların evlenmesine izin verme. 2) Gaiplik nedeniyle evliliğin feshi. 3) Evlendirme memurunun, evlenme başvurusunu ret kararına karşı yapılan itiraz. 4) Yeniden evlenmede bekleme süresinin hâkim tarafından kaldırılması. 5) Terk eden eşin ortak konuta davet edilmesi. 6) Eşlerden birinin, evlilik birliğini tek başına temsil etmek konusunda yetkili kılınması. 7) Aile konutu ile ilgili işlemler için diğer eşin rızasının sağlanamadığı hâllerde hâkimin müdahalesinin istenmesi. 8) Mevcut mal rejiminin eşlerden birinin veya alacaklıların talebiyle mal ayrılığına dönüştürülmesi ve sebeplerin ortadan kalkması hâlinde mal ayrılığından eski rejime geri dönülmesi. 9) Paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali hâlinde, aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanmaya devam edeceği hakkında karar verilmesi. 10) Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde ve ev eşyası üzerinde mülkiyet veya intifa hakkı tanınması. 11) Mal ortaklığında eşlerden birinin mirası reddine izin verilmesi. 12) Ana babaya çocuğun mallarından bir kısmını çocuğun bakım ve eğitimi için sarf etme izninin verilmesi. 13) Velayetin kaldırılması, velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi. 14) Hâkimin çocuğun mallarının yönetimine müdahale etmesi ve çocuğun mallarının yönetiminin kayyıma devri. 15) Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eşin, hâkime çocuğun malları hakkında defter sunması. 16) Aile yurdunun kurulmasına izin verilmesi, kuruluşun tebliğ ve ilanı, kapatılması hâlinde tapu sicilindeki şerhin silinmesine izin verilmesi, taşınmazın bizzat malik veya ailesi tarafından kullanılması şartına geçici olarak istisna tanınması. 17) 14/1/1998 tarihli ve 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanuna göre aile mahkemesi hâkimi tarafından karar verilecek tedbirler. 18) Çocuk hâkimi tarafından, çocuğun anası, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ve Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya resen çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı alınması. 19) Vesayet işleri. c) Miras hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Sulh hâkimi tarafından resmî vasiyetname düzenlenmesi; el yazısı ile vasiyetnamenin sulh hâkimi tarafından saklanması; sözlü vasiyetname tutanağının sulh veya asliye mahkemesine tevdiî. 2) Vasiyeti yerine getirme görevlisine görevinin bildirilmesi. 3) Vasiyeti yerine getirme görevlisinin tereke malları üzerinde tasarruf etmesine izin verilmesi. 4) Gaibin mirasçılarına, gaibe düşen miras payının teslim edilmesi. 5) Tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine ulaşmasını sağlamak için önlem alınması. 6) Mirasçılık belgesi verilmesi. 7) Terekenin yazımı işleminin sona erdiğinin mirasçılara bildirilmesi, mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili; mirasın reddinin, mirası reddeden kişiden sonra gelen mirasçılara bildirilmesi; mirasın reddi süresinin uzatılması. 8) Terekenin resmî defterinin tutulması. 9) Sulh hâkiminin özellikleri olan eşyanın mirasçılardan birine tahsis edilmesi veya satılmasına karar vermesi. ç) Eşya hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılması. 2) Taşınmaz rehninde alacaklı için kayyım tayini. d) Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Yetkisi sona eren temsilcinin temsil belgesini mahkemeye teslimi. 2) Borçluya ifa veya teminat göstermesi için süre verilmesi. 3) Tevdi mahalli belirlenmesi veya tevdi edilemeyecek eşyanın satılması. 4) Alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdiî. 5) Ayıplı hayvanın bilirkişi tarafından muayenesi. 6) Mesafeli satımlarda ayıbın tespiti veya ayıplı malın satılmasına izin verilmesi. 7) İşçiye kârdan hisse verilmesini öngören iş sözleşmesinde, mahkemenin işverenin hesaplarını inceleyecek bir kişi tayin etmesi. 8) Eser sözleşmesinde eserin ayıplı olup olmadığının bilirkişiye tespit ettirilmesi. 9) Satılmak için komisyoncuya gönderilen eşyanın hasarının tespiti. 10) Komisyoncu elindeki malın açık artırma ile satışına izin verilmesi. e) Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Ticari defterlerin zıyaı hâlinde belge verilmesi. 2) Acentenin müvekkili hesabına teslim aldığı malın Borçlar Kanununa göre satılması. 3) Kollektif şirketin tasfiyesinde tasfiye memuru tayini. 4) Komanditer ortağın talebiyle şirket hesaplarını incelemek için eksper tayini. 5) Anonim şirkette ayni sermaye konulması, tescilden itibaren iki yıl içinde sermayenin onda birini aşan tutarda işletme devralınması ve sermaye azaltılmasında bilirkişi raporu alınması ve mahkemenin izni. 6) Kıymetli evrakın iptali. 7) Eşya taşımada eşyanın hasar ve eksiğinin tespit edilmesi; teslim edilememesi hâlinde Borçlar Kanunu hükümlerine göre satılmasına karar verilmesi; gönderilen eşyanın mahkeme marifetiyle muayenesi. 8) Gemi ipoteğinde, malikin bulunamadığı hâllerde kayyım tayini. 9) Deniz raporu tanzimi. 10) Kırkambar sözleşmesinde geminin hareket gününün mahkeme tarafından tayini. 11) Navlun sözleşmesinde, boşaltma limanında malların hâl ve vaziyetinin, ölçü, sayı ve tartısının ekspere tespit ettirilmesi. 12) Müşterek avaryalarda dispeççi tayini ve dispecin mahkemece tasdiki. 13) Denizcilik rizikolarına karşı sigortalarda zararın ve kapsamının belirlenmesi için bilirkişi tayini. 14) Kooperatiflerde ayni sermayeye değer biçilmesi için bilirkişi tayini. f) İcra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işleri: 1) İpotekli alacakta alacaklının gaipliği veya alacağı almaktan kaçınması hâlinde, borç tutarının icra dairesine tevdi edilmesi üzerine icra mahkemesi tarafından ipoteğin fekkine karar verilmesi. 2) Doğrudan doğruya iflas. 3) İflasın kaldırılması. 4) İflasın kapanmasına karar verilmesi. 5) Reddolunmuş mirasın tasfiyesinin, mirasçılardan birinin mirası kabul talebi üzerine mahkeme tarafından durdurulması. 6) Konkordato mühleti verilmesi ve komiserin atanması. 7) Konkordatonun tasdiki. 8) Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasında projenin ilanı ve ara dönem denetçisinin atanması. 9) Fevkalade hâllerde, kusuru olmaksızın borçlarını yerine getiremeyen borçluya mühlet verilmesi. g) Çeşitli kanunlardaki çekişmesiz yargı işleri: 1) Nüfus kütüklerinin sayfa birleşim yerlerinin asliye hukuk mahkemesince mühürlenmesi. 2) Noterlerin göreve başlarken mahkemede yemin ettirilmeleri. 3) Noter evrak ve defterlerinden alınarak başka yere gönderilecek örneklerin mahkeme tarafından tasdiki. 4) Kamu görevlilerinin mahkeme huzurunda kanunen yemin etme zorunluluğunun öngörüldüğü diğer durumlar. Görevli mahkeme

Yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 384. maddesi doğrultusunda, aksine özel bir hüküm bulunmadığından talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 384Kaynağı aç
MADDE 384- (1) Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Yargılama usulü

Bekleme süresinin kaldırılması talebini karara bağlamada görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemesinin teşkilatlanmadığı yargı çevrelerinde ise dava, Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesine açılır.

Boşanan kadın yeniden evlenmek için ne kadar beklemek zorundadır?

Evliliği sona eren kadın kural olarak üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez; bu süre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

İddet süresi dolmadan yapılan evlilik geçersiz sayılır mı?

Bekleme süresi kesin olmayan bir evlenme engeli olduğundan, süre dolmadan evlilik yapılmış olsa bile bu evlilik geçerli kalır ve iptal edilmez.

Eski eşlerin yeniden evlenmesinde sağlık raporu zorunlu mudur?

Boşanan eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi hâlinde soybağı karışıklığı riski bulunmadığı için kadından ayrıca sağlık raporu aranmaz.

İddet müddetinin kaldırılması için hangi mahkemeye başvurulur?

Talepte bulunan kişinin oturduğu yerdeki Aile Mahkemesine, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapan Asliye Hukuk Mahkemesine başvurulmalıdır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu