Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağının Kapsamı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 354. maddesi uyarınca dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez. Kira hukukunda tahliye sebeplerinin sınırlı olması ilkesi geçerlidir. Bu çerçevede kiracının tahliyesi ancak kanunda açıkça düzenlenen nedenlerin gerçekleşmesi durumunda istenebilir. Kiraya veren, sözleşmede kararlaştırılmış olsa dahi kanunda yer almayan bir sebebe dayanarak tahliye talep edemez ve sözleşme yoluyla yeni tahliye sebepleri oluşturulamaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 354Kaynağı aç
Tahliye sebeplerine ilişkin yasal düzenlemelerde kiracı aleyhine değişiklik yapılması kanunen yasaklanmış olmakla birlikte, kiracı lehine sonuç doğuracak nitelikte düzenlemelerin yapılması mümkündür.
Yasağın Emredici Niteliği ve Re'sen Dikkate Alınması
Kiracı aleyhine tahliye şartı düzenleme yasağı emredici niteliktedir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda taraflarca ileri sürülmese dahi mahkeme, kanuna aykırı tahliye şartının geçersizliğini kendiliğinden göz önünde bulundurur. Kiracının sözleşmeyi imzalamış veya aleyhe düzenlenen şartı başlangıçta kabul etmiş olması bu kuralı geçersiz kılmaz; kanuna aykırı tahliye şartları baştan itibaren geçersizdir ve sonradan geçerlilik kazanamaz.
Kanunda Öngörülen Dava Yoluyla Tahliye Sebepleri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 350. maddesine göre kiraya veren; kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa veya kiralananın yeniden inşası ya da imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli olup bu işler sırasında kullanımı imkânsız ise belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlerdeki fesih dönemi ve bildirim sürelerine uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sözleşmeyi sona erdirebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 350Kaynağı aç
Aynı Kanun'un 351. maddesi uyarınca kiralananı sonradan edinen yeni malik, taşınmazı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu bulunuyorsa, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirmek koşuluyla altı ay sonra açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir. Yeni malik, gereksinim sebebine dayalı tahliye hakkını dilerse sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde açacağı dava yoluyla da kullanabilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 351Kaynağı aç
Sözleşmedeki Kanun Dışı Tahliye Hükümlerinin Hukuki Sonucu
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kanunda yazılı olmayan bir fesih nedeni sözleşmeye eklenmiş olsa dahi kiraya verene tek taraflı bildirimle fesih yetkisi tanımaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2017/4869 E., 2017/12183 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere, fesih ve tahliye sebepleri kanunda sınırlı olarak sayıldığından, kanunda yer almayan sözleşme şartlarına dayanılarak kiraya veren tarafından açılan tahliye davalarının mahkemece reddedilmesi gerekir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/4869, K. 2017/12183Kaynağı aç
Kira sözleşmesine kanunda olmayan yeni bir tahliye sebebi eklenebilir mi?
Kira sözleşmesine kanunda yer almayan yeni bir tahliye sebebi eklenemez; Türk Borçlar Kanunu'nun 354. maddesi gereğince dava yoluyla tahliye hükümleri kiracı aleyhine değiştirilemez.
Kiracının sözleşmedeki tahliye şartını imzalamış olması şartı geçerli yapar mı?
Kiracının sözleşmeyi imzalaması veya aleyhe tahliye şartını kabul etmiş olması şartı geçerli kılmaz; kanuna aykırı hükümler baştan itibaren geçersizdir ve sonradan geçerlilik kazanamaz.
Kiracı aleyhine tahliye şartı mahkemece kendiliğinden gözetilir mi?
Mahkeme kanuna aykırı tahliye şartının geçersizliğini kiracı açıkça ileri sürmese dahi kendiliğinden dikkate alır, çünkü kiracı aleyhine tahliye şartı düzenleme yasağı emredici niteliktedir.
Kira sözleşmesinde kiracı lehine tahliye düzenlemesi yapılabilir mi?
Tahliye sebeplerinde kiracı aleyhine değişiklik yapılması yasaklanmış olmakla beraber, kiracı lehine olacak şekilde düzenleme yapılması mümkündür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

