Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Dava Şartı
Kira ilişkisinden kaynaklanan kira tespit davaları ile gereksinim sebebiyle tahliye veya on yıllık uzama süresi sonunda tahliye gibi tahliye davalarında arabulucuya başvurulması zorunlu bir dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan davalar, dava şartı eksikliği sebebiyle mahkemece usulden reddedilir.
Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde açılacak davada, arabuluculuk faaliyeti neticesinde düzenlenen son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Son tutanağın dilekçeye eklenmediği durumlarda mahkeme, tutanağın sunulması için davacı tarafa bir haftalık kesin süre içeren davetiye gönderir; verilen bu süre içinde son tutanak ibraz edilmezse dava usulden reddedilir.
Arabuluculuk Başvurusunun Yapılması ve Arabulucunun Görevlendirilmesi
Kira davalarına konu uyuşmazlıklarda arabuluculuk başvurusu, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosunun kurulmadığı yerlerde ise görevlendirilen mahkeme yazı işleri müdürlüğüne başvurulur. İlgili birime arabuluculuk başvuru formunun doldurularak teslim edilmesiyle başvuru tamamlanır.
Uyuşmazlıkta görev yapacak arabulucu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümleri uyarınca komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden büro tarafından belirlenir. Bununla birlikte tarafların listede yer alan bir arabulucu üzerinde anlaşmaları halinde bu arabulucunun görevlendirilmesi mümkündür.
Görüşmelerin Başlaması, Temsil ve Tamamlanma Süreleri
Mahkemeye başvurulmadan önceki aşamada arabuluculuk işleyişi, tarafların ilk oturuma çağrılması, görüşmelerin sürdürülmesi hususunda taraflar ile arabulucu arasında uzlaşmaya varılması ve bu mutabakatın tutanak altına alındığı gün itibarıyla başlar.
Arabuluculuk müzakerelerine taraflar bizzat katılabilecekleri gibi, kanuni temsilcileri veya vekaletnameye sahip avukatları aracılığıyla da iştirak edebilirler.
6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir.
Dava Sırasında Arabulucuya Başvurulması
Dava açıldıktan sonra arabulucuya başvurulması halinde yargılama, mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Tarafların birlikte başvurusu üzerine bu erteleme süresi üç ayı geçmemek üzere uzatılabilir.
İlk Toplantıya Katılmamanın Usuli ve Hukuki Sonuçları
Taraflardan birinin haklı bir gerekçe sunmaksızın ilk oturuma iştirak etmemesi dolayısıyla sürecin tamamlanması halinde, görüşmeye gelmeyen taraf son tutanakta açıkça gösterilir. Bu taraf açılan davada kısmen veya tamamen lehine karar verilse dahi yargılama masraflarının tümünden sorumlu tutulur ve kendi lehine vekâlet ücreti takdir edilmez.
Müzakere sürecinin her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona ermesi üzerine açılacak davalarda, tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
Anlaşma Belgesinin Hukuki Niteliği ve İcrası
Arabuluculuk müzakereleri sonucunda tarafların anlaşmaya varması halinde hazırlanan anlaşma belgesine sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınabilir. Mahkemece icra edilebilirlik şerhinin verildiği anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Bu belge ile kira bedelinin tahsili veya taşınmazın tahliyesi, ayrıca bir mahkeme hükmüne gerek kalmaksızın ilamlı icra yoluyla takip edilebilir.
Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı Dışındaki İstisnalar
6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinin on sekizinci fıkrası uyarınca, özel kanunlarda tahkime veya diğer bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun bulunduğu ya da taraflar arasında tahkim sözleşmesinin mevcut olduğu uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanmaz.
6325 sayılı Kanun'un 18/B maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında kiralanan taşınmazların ilamsız icra takibi yoluyla tahliyesine ilişkin takipler için de zorunlu arabuluculuk hükümleri aranmaz.
Kira tespit ve tahliye davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mudur?
Kira tespit ve tahliye davalarında arabuluculuk faaliyeti dava şartıdır; arabulucuya başvurulmadan dava açılması halinde mahkemece dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine karar verilir.
Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk görüşmeleri ne kadar sürer?
Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren kural olarak 3 hafta içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür; zorunlu hallerde bu süre arabulucu tarafından en fazla 1 hafta uzatılabilir.
Arabuluculuk toplantısına mazeretsiz katılmayan taraf davayı kazanırsa ne olur?
Mazeret bildirmeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf davada tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez.
Arabuluculukta varılan anlaşma ilam niteliği taşır mı?
Arabuluculuk anlaşma belgesine sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması durumunda belge ilam niteliği kazanır ve ayrıca bir mahkeme kararına gerek duyulmadan ilamlı icra yoluyla takip edilebilir.
İlamsız icra takibi ile tahliyede arabuluculuk şartı var mıdır?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında yürütülen ilamsız tahliye takiplerinde 6325 sayılı Kanun uyarınca zorunlu arabuluculuk şartı uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy