6306 sayılı Kanun kapsamındaki yardım ve desteklerden faydalanabilmek için riskli yapının anlaşma ile tahliye edilmiş olması zorunlu bir şarttır. Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv yapı alanlarında ise 48 ayı geçmemek üzere ilgili kurumca belirlenen süre boyunca kira yardımı yapılabilir.
Hak Sahipleri ve Ödeme Esasları
Kira yardımı uygulamasında hak sahibi tanımı; 6306 sayılı Kanun kapsamındaki yapıların maliklerini, ikamet etmek şartıyla kiracıları ve sınırlı ayni hak sahiplerini, ayrıca yapıları bu sıfatlar olmaksızın kullanan belirli gerçek veya tüzel kişileri kapsar.
Tahliye edilerek güçlendirme yapılacak riskli binalarda kira yardımı süresinin başlangıç tarihi olarak güçlendirme ruhsatının alındığı tarih esas alınır.
Konut veya işyerinde kiracı olarak ikamet eden kişilere, yapının bulunduğu ilde malikler için belirlenen aylık kira yardımı tutarı esas alınarak iki aylık kira yardımı defaten ödenir.
Riskli yapıda ikamet eden veya işyeri işleten sınırlı ayni hak sahiplerine, malikler için esas alınan aylık kira yardımının beş katı kadar defaten kira yardımı yapılabilir. Riskli yapıda kapıcı olup kapıcı dairesinde ikamet eden kişilere ise beş aylık kira yardımı tutarında ödeme yapılır.
Başvuru Süresi ve Yetkili Merciler
Kira yardımı başvurularının tahliye tarihinden veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılması gerekir. Başvurular riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, bu alanlar dışındaki riskli yapılarda ise Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne veya Başkanlıkça yetki devredilmiş idareye sunulur. İstanbul ilindeki riskli yapı kira yardımı başvuruları bakımından ilgili ilçe belediye başkanlığına da başvuru yapılabilir.
E-imza veya mobil imza sahibi hak sahipleri, e-Devlet kapısı üzerindeki Kentsel Dönüşüm Kira Yardımı Başvurusu platformu üzerinden elektronik ortamda başvuru gerçekleştirebilir.
Kira yardımı başvurusunun vekil aracılığıyla yapılması halinde vekâletnamede özel yetki aranır. Yalnızca kira yardımı başvurusu yapılacaksa vekâletnamede 6306 sayılı Kanun kapsamında kira yardımı başvurusu yapmaya yetkili olunduğuna dair ibarenin, hem başvuru yapılıp hem ödeme alınacaksa 6306 sayılı Kanun kapsamında kira yardımı başvurusu yapmaya ve kira yardımı bedellerini almaya yetkili olunduğuna dair ibarenin yer alması zorunludur.
Banka Hesabı ve Belge Şartları
Kira yardımı ödemesi için hak sahibine ait T.C. Ziraat Bankası vadesiz TL IBAN bilgisi teyit belgesi zorunludur. IBAN bilgisinin gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası, tüzel kişilerde vergi kimlik numarası ile tam uyumlu olması gerekir. T.C. Ziraat Bankası nezdinde vadesiz TL hesabı bulunmayan hak sahiplerine kentsel dönüşüm kira yardımı ödemesi yapılmaz.
İşyeri kiracıları; başvuru dilekçesi, tüzel kişi ise temsil yetki belgesi, Yapı Kimlik Numarası alındığı tarihte yapıda işyeri işlettiğini ve tahliye ettiğini gösteren oda sicil kaydı veya vergi dairesi yazısı, işyeri kapatılmışsa kapatma yazısı, yıkım bilgisinin sisteme girilmiş olması ve T.C. Ziraat Bankası IBAN teyit belgesi ile başvuruda bulunur.
Bağımsız bölümü belli olmayan arsa paylı tapularla yapılan başvurularda, riskli yapı tespit raporundaki adres ve ada ile parsel bilgileriyle uyumlu ada/parsel, bağımsız bölüm ve hisse oranını gösteren bina emlak vergisi beyannamesi aranır. Riskli yapı tespit raporundaki adres ile Adres Bilgileri Raporu arasındaki adres uyumsuzluğu ise Yapı Kimlik Numarası tarihinden önceki son 3 ay veya sonraki ilk 3 ay içinde düzenlenen elektrik, su, doğalgaz ya da sabit hatlı telefon/internet faturaları veya belediyeden temin edilecek numarataj belgesi ile giderilebilir.
Özel Durumlar ve Hak Sahipliği Kuralları
Hisseli bağımsız bölümlerde her hak sahibi kira yardımından hissesi oranında yararlanır ve her hak sahibi adına ayrı başvuru dilekçesi verilmesi gerekir.
Şartların sağlanması koşuluyla aynı bağımsız bölümden dolayı hem malik hem de o bağımsız bölümde ikamet eden kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi ayrı ayrı kira yardımından yararlanabilir. Buna karşılık aynı bağımsız bölümde birlikte ikamet eden birinci, ikinci ve üçüncü derece kan ve kayın hısımları ile evlilik birliği süren eşler, aynı bağımsız bölüm üzerinden malik ve kiracı sıfatıyla mükerrer kira yardımı alamaz. Ancak malik riskli yapıda ikamet etmeyip aile bireyi yapıda ikamet ediyorsa bu durum ayrık tutulur.
Riskli yapı için Yapı Kimlik Numarası alındıktan sonra ve yıkımdan önce bağımsız bölüm satılırsa, Yapı Kimlik Numarası alındığı tarihteki eski malik yararlanmamış olması koşuluyla yeni malik kira yardımına başvurabilir. Ancak eski malikin başvurusu veya ödemesi başladıktan sonra yıkım gerçekleşmiş ve taşınmaz arsaya dönmüşse yeni malik kira yardımına başvuramaz.
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı'ndan aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği ödenemez. Kira yardımı ödemesi tamamlanmamışsa, ödenen tutarlar faiziyle iade edilerek faiz desteğine geçilebilir.
Kira yardımı ödemeleri sürerken hak sahibinin vefatı halinde ödeme planı durdurulur ve mirasçılık belgesiyle sisteme tanımlanan varislere kalan taksitler hisseleri oranında ödenir. Başvuru yapmış ancak ödemeleri başlamadan vefat eden hak sahipleri bakımından da mirasçıların hisseleri oranında sisteme giriş yapılarak ödemeler başlatılır.
Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu ne zamana kadar yapılabilir?
Kira yardımı başvurularının, riskli yapının tahliye edildiği tarihten veya yıktırıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılması gerekmektedir.
Riskli yapıdaki kiracılara kira yardımı kaç ay ödenir?
Kiracılara aylık taksitlerle ödeme yapılmaz; yapının bulunduğu ilde malikler için belirlenen aylık kira yardımı tutarı esas alınarak iki aylık kira yardımı defaten ödenir.
Aynı kişi hem kira yardımı hem de faiz desteği alabilir mi?
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı'ndan aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği ödenemez; fakat kira yardımı ödemesi henüz tamamlanmamışsa ödenen tutarlar faiziyle iade edilerek faiz desteğinden yararlanılabilir.
Ziraat Bankası hesabı olmayan hak sahibine ödeme yapılır mı?
Hayır, T.C. Ziraat Bankası nezdinde vadesiz TL hesabı bulunmayan hak sahiplerine kentsel dönüşüm kira yardımı ödemesi yapılmamaktadır.
Kira yardımı ödemesi devam ederken hak sahibi vefat ederse ne olur?
Hak sahibinin vefatı halinde mevcut ödeme planı durdurulur; mirasçılık belgesi sunulup varisler sisteme tanımlandıktan sonra kalan kira yardımı taksitleri varislere hisseleri oranında ödenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy