Kat Mülkiyetinde Komşuluk Borçları ve Yasal Çerçeve
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca, bağımsız alanlar ile ortak kısımlardan istifade eden ana taşınmaz malikleri dürüstlük ilkelerine uygun davranmak, komşularını rahatsız edecek eylemlerden kaçınmak, diğer maliklerin haklarını ihlal etmemek ve binanın yönetim planındaki düzenlemelere riayet etmek mecburiyetindedir.
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrası gereğince bağımsız bölümlerdeki kiracılar, oturma hakkı sahipleri veya bu bölümlerden herhangi bir sebeple devamlı yararlananlar da komşuluk kurallarına ve yasal yükümlülüklere uymak zorundadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 317. maddesi kapsamında, kiralanan taşınmazın mutat kullanımından doğan temizlik ile olağan bakım masrafları kiracı tarafından karşılanır; bu yükümlülüğün kapsamı değerlendirilirken mahalli teamüller de dikkate alınır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 317Kaynağı aç
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kat malikleri, anagayrimenkulün bakımına ve mimari durumu ile güzelliğini ve sağlamlığını korumaya mecburdur. Kanunun 19. maddesinin üçüncü fıkrasına göre her kat maliki, anagayrimenkule ve diğer bağımsız bölümlere kusuru ile verdiği zarardan ötürü diğer kat maliklerine karşı sorumludur.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 19Kaynağı aç
Hâkimin Müdahalesi Davası ve Taraf Ehliyeti
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kat maliklerinden birinin veya onun bağımsız bölümünden kira akdine, oturma hakkına yahut başka bir sebebe dayanarak sürekli faydalanan kimsenin borç ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi yüzünden zarar gören kat maliki veya kat malikleri, anagayrimenkulün bulunduğu yer sulh mahkemesine başvurarak hâkimin müdahalesini isteyebilir.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Ortak alanların haksız işgali, projeye aykırı tadilatların eski haline getirilmesi veya binaya kalıcı zarar veren durumlara dayalı davaları açma yetkisi yalnızca kat maliklerine aittir; kiracıların mülkiyet hakkına dayalı bu davaları açma sıfatı bulunmamaktadır.
Aşırı gürültü yapılması veya kötü koku yayılması gibi bağımsız bölümün kullanım hakkını engelleyen rahatsızlıklarda, taşınmazda fiilen yaşayan kiracılar da kat malikleriyle birlikte veya tek başlarına hâkimin müdahalesini isteme davası açabilir.
Ortak alanı işgal eden veya gürültü yapan kişinin kiracı olması durumunda dava eylemi gerçekleştiren kişiye yöneltilir. Ancak alt kata su sızması gibi binanın tesisat ve demirbaşından kaynaklanan yapısal arızalarda davanın kat malikine açılması gerekir.
Ortak alanların tahliyesi ve el atmanın önlenmesi davalarında yöneticinin tek başına taraf sıfatının bulunmadığı ve davanın bizzat kat maliklerince açılması gerektiği belirtilmekle birlikte, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/6506 Esas ve 2025/1722 Karar sayılı ilamında kat malikleri kurulunca yetki verilmiş olması halinde yöneticinin yönetim adına el atmanın önlenmesi davası açabileceği kabul edilmiştir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/6506, K. 2025/1722Kaynağı aç
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hâkim, ilgilileri dinledikten sonra kanuna, yönetim planına, bunlarda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümlere ve hakkaniyet kaidelerine göre kararını verir ve bunun tespit edeceği kısa bir süre içinde yerine getirilmesi gerektiğini ilgiliye tefhim veya tebliğ eder. Kararı belirlenen sürede yerine getirmeyenlere aynı mahkemece idarî para cezası uygulanır.
Ortak Alanlar, Tadilatlar ve Balkonların Kapatılması
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. maddesi gereğince ana gayrimenkulün ortak yerlerinin kapsamı sözleşmeyle belirlenebilir; kanunda sayılan taşıyıcı unsurlar, ortak alanlar, çatılar, genel şebekeler ve ortaklaşa faydalanma için zaruri olan diğer yer ve şeyler kanun gereği ortak yer sayılır.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 4Kaynağı aç
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça anagayrimenkulün ortak yerlerinde inşaat, onarım, tesis veya değişik renkte dış badana ya da boya yaptıramaz. Ancak ortak yer ve tesislerdeki bozukluğun anayapıya veya bağımsız bölümlere zarar verdiğinin ve acilen onarılması gerektiğinin ya da güçlendirmenin zorunlu olduğunun mahkemece tespit edilmesi halinde, projesine ve tekniğine uygun yapılması kaydıyla kat maliklerinin rızası aranmaz.
Kat maliklerinin kendi bağımsız kısımlarında yapacakları onarım, tesis ve tadilatların binanın ana taşıyıcı yapısına zarar vermemesi şarttır. Tavan, zemin veya ara duvar vasıtasıyla bitişik konumdaki bağımsız bölümlerin birleşim noktalarında ise yapısal hasara yol açmamak ve ilgili bölüm maliklerinin müşterek muvafakatini temin etmek suretiyle değişiklik gerçekleştirilebilir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/6506 Esas ve 2025/1722 Karar sayılı kararında, bağımsız bölüm balkonlarının dış duvar ve cephelerinin Kanun'un 4. maddesi uyarınca ortak yer niteliğinde olduğu, kat maliklerinin rızası bulunmaksızın cam veya ahşap kafes ile kapatılmasının mimari projeye aykırılık teşkil ettiği ve eski hale getirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Anılan karara konu Bölge Adliye Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere, ortak alana projeye aykırı müdahalede bulunulduktan sonra imar affı kapsamında yapı kayıt belgesi alınması Kat Mülkiyeti Kanunu'na aykırılığı gidermez.
Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan doğan ortak alana müdahalenin önlenmesi, eski hâle getirme ve bağımsız bölümde hayvan beslenmesinin önlenmesi gibi istemler mülkiyet hakkına ve taşınmazın aynına ilişkin olduğundan Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/6506 Esas ve 2025/1722 Karar sayılı ilamı gereğince temyizi kabildir.
Yönetim Planı ve Bağımsız Bölümde Evcil Hayvan Beslenmesi
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca yönetim planı tüm kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/6506 Esas ve 2025/1722 Karar sayılı ilamına göre, yönetim planında bağımsız bölüm ve eklentilerinde hayvan beslenmesi açıkça yasaklanmışsa, beslenen kedi veya köpek çevreye rahatsızlık vermemiş olsa dahi mahkemece yönetim planının uygulanması ve hayvanın uzaklaştırılması zorunludur.
Kat Malikleri Kurulu Kararlarının İptali
634 sayılı Kanun'un 33. maddesinin birinci fıkrasına göre kurul kararlarına itiraz eden malikler, toplantıda ret oyu kullanmışlarsa oturum gününden itibaren bir ay, toplantıda hazır bulunmamışlarsa karardan haberdar oldukları tarihten başlayarak bir ay ve nihayetinde karar tarihini izleyen altı ay içinde taşınmazın yer aldığı sulh mahkemesinde iptal davası ikame edebilir.
Kat malikleri kurulu kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı hallerde ise Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesinin birinci fıkrası uyarınca herhangi bir süre koşulu aranmaz.
Ortak Gider Borçları ve Kiracının Sorumluluk Sınırı
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 22. maddesi gereğince bina yönetimi ödenmeyen ortak gider alacakları için kiracıya başvurabilir; ancak kiracının sorumluluğu ödeyeceği kira bedeli ile sınırlıdır ve ödediği tutarı kira borcundan mahsup eder.
Kat Mülkiyetinin Devri Mecburiyeti
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca bir kat maliki, bağımsız bölümünü kullanırken diğer maliklerin haklarını çekilmez hale getirecek derecede ihlal ederse, diğer kat malikleri o bağımsız bölümün mülkiyetinin kendilerine devredilmesini hâkimden talep edebilirler.
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca, payına düşen ortak gider ve aidat avansı yükümlülüklerini ifa etmeyen bir kat malikinin iki takvim senesi zarfında aleyhine üç kez icra takibi yapılmasına ya da dava açılmasına yol açması, yasal olarak çekilmezlik halinin gerçekleştiğini gösterir.
Mülkiyetin devri davasında mahkemece taşınmazın hükme en yakın tarihteki piyasa değeri belirlenir. Davayı açan kat maliklerine bu bedeli bankada üçer aylık vadeli bir hesaba yatırmaları için kesin süre verilir; bedel yatırıldığında mülkiyet arsa payları oranında davacılara devredilir.
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 25. maddesinin dördüncü fıkrasına göre devir davası açma hakkı, kat maliklerince alınan dava açma kararının öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her halde dava hakkının doğumundan başlayarak beş yıl içinde kullanılmalıdır. Dava konusu borcun tamamen ödenmesi veya rahatsızlığın giderilmesi halinde dava sebebi ortadan kalktığından dava hakkı düşer.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Kat Mülkiyeti Kanunu Ek 1. maddesi uyarınca bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda genel görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; ancak bu kuralın uygulanabilmesi için yapının kat mülkiyeti, kat irtifakı veya toplu yapı statüsünde bulunması gerekir.
Birden fazla parsel üzerine kurulu olup tapuda toplu yapı şerhi bulunmayan sitelerde Kat Mülkiyeti Kanunu uygulanamaz; uyuşmazlıklar Türk Medeni Kanunu'nun paylı mülkiyet ve genel hükümlerine göre asliye hukuk mahkemesinde karara bağlanır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 12. maddesi gereğince, taşınmaz üzerindeki ayni haklara veya taşınmazın zilyetliğine ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
Apartmanda gürültü yapan komşuya karşı kiracı dava açabilir mi?
Evet; gürültü ve koku gibi kullanım hakkını engelleyen rahatsızlıklarda bağımsız bölümde fiilen oturan kiracılar tek başlarına veya kat malikleriyle birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Yönetim planında yasak varsa evcil hayvan tahliye edilir mi?
Evet; yönetim planında bağımsız bölümlerde hayvan beslenmesi açıkça yasaklanmışsa, hayvan çevreye rahatsızlık vermese dahi mahkemece tahliyesine karar verilir.
Balkon kapatma işlemi için diğer maliklerin onayı gerekir mi?
Evet; balkonların dış cepheleri ortak yer sayıldığından bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan cam veya kafes ile kapatılamaz, aykırılık halinde eski hale getirilir.
Ortak alandaki tadilata yapı kayıt belgesi alınması aykırılığı giderir mi?
Hayır; ortak alana projeye aykırı müdahalede bulunulduktan sonra imar affı kapsamında yapı kayıt belgesi alınması Kat Mülkiyeti Kanunu'na aykırılığı ortadan kaldırmaz.
Kat malikleri kurulu kararlarının iptali davası hangi sürede açılmalıdır?
Karara aykırı oy kullananlar karar tarihinden itibaren bir ay, toplantıya katılmayanlar öğrenmeden itibaren bir ay ve her halde karar tarihinden itibaren altı ay içinde dava açmalıdır; yokluk veya mutlak butlan hallerinde süre aranmaz.
Kiracı bina aidat borçlarının ne kadarından sorumludur?
Kiracının ortak gider borcundan sorumluluğu ödeyeceği kira bedeli ile sınırlıdır ve ödediği tutarı kiradan mahsup etme hakkı vardır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

