Kadına yönelik şiddetin önlenmesi veya süregelen şiddetin durdurulması amacıyla kolluğa, mülki amire, Cumhuriyet başsavcılığına ya da aile mahkemesi hâkimliğine başvurulabilir. Şikâyet ve ihbarlar yazılı yapılabileceği gibi sözlü veya başka suretlerle de iletilebilir; sözlü olarak yapılan bildirimler yetkili mercilerce derhal yazılı tutanağa bağlanır. Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet veya ihbarda bulunulması halinde, hazırlanan evrakın bir örneği ivedilikle tedbir hakkında karar verilmek üzere ilgili hâkime veya mülki amire gönderilir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular ile verilen tedbir kararlarının icrası için yürütülen işlemlerde ilgililerden hiçbir surette masraf alınmaz.
Şiddet İhbarı ve Kurumların Bildirim Zorunluluğu
Şiddet vakasının varlığı ya da şiddete maruz kalma tehlikesinin bulunması halinde durumu öğrenenler yetkili mercilere bildirimde bulunabilir. Şiddet olayından veya şiddet tehlikesinden haberdar olan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ise vaziyeti derhal kolluğa, mülki amire, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesi hâkimliğine bildirmekle yükümlüdür.
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hallerde Kolluğun Yetkisi
Gecikmesinde sakınca bulunan acil durumlarda kolluk kuvvetleri koruyucu ve önleyici tedbirleri alma yetkisini haizdir. Bu çerçevede kolluk tarafından alınan koruyucu ve önleyici tedbirler, daha sonra onaylanmak üzere mülki amire veya hâkime sunulur.
Koruyucu Tedbir Kararlarında Delil Şartı ve Gizlilik
6284 sayılı Kanun uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için herhangi bir delil veya belge aranmaz. Şiddete uğrayan mağdurun iddia ve talebi karar tesisi bakımından yeterli olup şiddet uyguladığı iddia edilen kişinin dinlenilmesine de gerek bulunmamaktadır.
Gereken hallerde koruyucu tedbir kararının yanı sıra korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, kimliğini ortaya çıkarabilecek nitelikteki bilgileri ile adresleri resmi kayıtlarda gizli tutulabilir.
Tedbir Kararlarının Süresi ve Reddin Bildirimi
Tedbir kararları ilk defa verilecek ise en çok altı ay süreyle kararlaştırılabilir. Tedbire konu şiddetin ya da şiddet tehlikesinin sürebileceği anlaşılırsa tedbirin aynen devamına hükmedilebileceği gibi durumun gereklerine göre süresinin veya şeklinin değiştirilmesi de mümkündür.
Talebi inceleyen yetkililerce koruma talebinin reddedilmesine karar verilmesi halinde, redde ilişkin bu karar yalnızca koruma talep eden kişiye bildirilir.
Şiddet Mağduru Lehine Tedbir Nafakası
Şiddet uygulayan şahsın aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan ya da aile bütçesine katkıda bulunan kişi olması durumunda, mağdurun yaşam düzeyi gözetilerek talep bulunmasa dahi hâkim tarafından tedbir nafakasına hükmedilebilir.
Tedbir Kararlarına Karşı İtiraz Usulü
Mülki amir tarafından verilen tedbir kararlarına karşı ilgililerce aile mahkemesine itiraz edilebilir. Yapılan itiraz üzerine aile mahkemesi bir hafta içinde karar verir ve verilen karar kesindir; bu karara karşı itiraz veya üst mahkemeye başvuru yolu kapalıdır.
Hâkim tarafından kararlaştırılan koruyucu veya önleyici tedbir kararları ile zorlama hapsi kararlarına karşı ise iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz yoluna gidilebilir. İtirazı inceleyen aile mahkemesi bir hafta içinde kesin karar verir; bu karara karşı itiraz veya üst mahkemeye başvuru yolu kapalıdır.
Tedbir Kararlarına Aykırılık ve Zorlama Hapsi
Tedbir kararlarının ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde durum kolluk tarafından derhal Cumhuriyet başsavcılığına iletilir; Cumhuriyet başsavcılığı da konuyu aile mahkemesine bildirir. Tedbir kararlarına aykırılık tespit edildiğinde aile mahkemesi tarafından kendiliğinden kişi hakkında üç günden on güne kadar zorlama hapsine karar verilir. Fiilin tekrarında zorlama hapsi süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi hiçbir halde altı ayı geçemez.
Koruyucu tedbir kararı verilmesi için delil veya belge sunulması zorunlu mudur?
Hayır, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için herhangi bir delil veya belge aranmaz; şiddete uğrayanın iddia ve talebi yeterli olup şiddet uyguladığı iddia edilen kişinin dinlenilmesine dahi gerek yoktur.
Tedbir kararı en fazla ne kadar süreyle verilebilir?
Tedbir kararı ilk defa verilecek ise en çok altı ay süreyle verilebilir; şiddet tehlikesinin sürebileceği anlaşılırsa tedbirin devamına, süresinin veya şeklinin değiştirilmesine karar verilebilir.
Tedbir kararlarına itiraz süresi ne kadardır?
Hâkim tarafından verilen koruyucu ve önleyici tedbir kararları ile zorlama hapsi kararlarına karşı iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; mahkeme bir hafta içinde kesin karar verir.
Tedbir kararına uyulmaması halinde hangi yaptırım uygulanır?
Tedbir kararının ihlali halinde aile mahkemesince kendiliğinden üç günden on güne kadar, fiilin tekrarında ise on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsine karar verilir; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy