Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü hukukî işlemden veya malın sürekli bir amaca özgülenmesinden doğmuyorsa paydaş paylaşmayı isteyebilir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonraki ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez ve bütün paydaşların davada yer alması gerekir.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/BKaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 698Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 137Kaynağı aç
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2018/5766, K. 2019/7192Kaynağı aç
Paylaşmayı istemenin koşulları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 698. maddesine göre paylaşma hakkı, hukukî bir işlemle en çok on yıl için sınırlanabilir. Taşınmazlarda paylı mülkiyetin devamına ilişkin sözleşmeler resmî şekle bağlıdır ve tapu kütüğüne şerh verilebilir. Aynı madde, uygun olmayan zamanda paylaşma isteminde bulunulamayacağını da düzenler; madde metni bu zamanı ayrıca tanımlamaz.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2015/5562, K. 2016/9455Kaynağı aç
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2015/5562 esas ve 2016/9455 karar sayılı incelemesinde, somut olayda Türk Medeni Kanunu’nun 698. maddesinde yer alan bir durumun bulunmadığı kabul edilmiştir. Kararda ortaklığın giderilmesi davalarında iyiniyet incelemesi yapılamayacağı belirtilmiş, davanın iyiniyet kurallarıyla bağdaşmadığı gerekçesiyle reddedilmesi doğru görülmemiş ve işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuç incelenen olayla sınırlıdır.
Dava açmadan önce arabuluculuk
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/B maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı sayar. Aynı fıkranın (a) bendindeki istisna kira uyuşmazlıklarına ilişkindir; (b) bendi için madde metninde ayrı bir istisna gösterilmez.
Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanırsa anlaşma belgesi, taşınmazla ilgili kanunlardaki sınırlamalar ile usul ve esaslar gözetilerek düzenlenir. Bu kapsamdaki anlaşma belgesi için icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Taşınmazla ilgili belgede şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.
7/11/2024 tarihli eklemeyle maddeye giren hüküm, taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşma belgesini kapsar. Taraflardan biri icra edilebilirlik şerhinden sonra tapu müdürlüğünden tescil isteyebilir. Tapu müdürlüğü gerekli inceleme ve değerlendirmeden sonra tescili resmî senet düzenlenmeksizin yapabilir. Hüküm, her ortaklığın giderilmesi anlaşmasını bu kapsamda saymaz.
Dava ve cevap dilekçesindeki süreler
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesine göre, birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususlar dava dilekçesinde eksikse hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir. Eksiklik bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Süre, ortaklığın giderilmesi davasına özgü bir tamamlanma süresi değildir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 119Kaynağı aç
Aynı Kanun’un 127. maddesine göre cevap dilekçesi süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ve davalı süre içinde başvurursa, sürenin bitiminden işlemeye başlayan, bir defaya özgü ve bir ayı geçmeyen ek süre verilebilir. Ek süre kendiliğinden işlemez.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Ön incelemeden tahkikata geçiş
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 137. maddesi, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılmasını öngörür. Mahkeme bu aşamada dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez; tahkikat için duruşma günü de verilemez.
Giderilmesi mümkün olmayan bir eksikliğin bulunması hâlinde dava reddedilir. Bu düzenleme, ret kararının hangi nitelikte kurulacağını ayrıca göstermez.
Bütün paydaşların davada yer alması
Paydaşlığın giderilmesi davaları, paylı veya elbirliği mülkiyetini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı ve taraflar için benzer sonuçlar doğuran davalardır. Davayı paydaşlardan biri veya birkaçı diğer paydaşlara karşı açar. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca bütün paydaşların davada yer alması zorunludur.
Paydaşlardan veya ortaklardan biri ölürse, mirasçılık belgesine göre mirasçıları davaya katıldıktan sonra işin esası incelenir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2018/5766 esas ve 2019/7192 karar sayılı incelemesinde, yaşı küçük davalılara dava dilekçesi tebliğ edilerek yasal temsilcilerine yöneltilmeden esas hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş ve hüküm bu nedenle bozulmuştur. Bozma, kararda belirtilen küçük davalılar yönünden taraf teşkiline ilişkindir.
Paydaş her zaman paylaşmayı isteyebilir mi?
Hayır. Paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü yoksa paydaş paylaşmayı isteyebilir; uygun olmayan zamanda ise bu istemde bulunulamaz. Hak, hukukî işlemle en çok on yıl için sınırlanabilir.
Paylaşmada arabuluculuk dava şartı mıdır?
Evet. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Dava dilekçesindeki her eksiklik bir haftada tamamlanır mı?
Hayır. Bir haftalık kesin süre, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesinin birinci fıkrasındaki (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksikliği içindir. Bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
Cevap dilekçesi için süre ne kadardır?
Süre, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Çok zorluk veya imkânsızlık varsa ve süre içinde başvurulursa, bir defaya özgü ve bir ayı geçmeyen ek süre verilebilir.
Ön inceleme bitmeden tahkikat günü verilir mi?
Hayır. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez; tahkikat için duruşma günü verilemez.
Paydaş ölürse esas incelemesine geçilir mi?
Hemen geçilmez. Mirasçılık belgesine göre mirasçıların davaya katılması sağlandıktan sonra işin esası incelenir.
Küçük davalıya tebligat taraf teşkilini sağlar mı?
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2018/5766 esas ve 2019/7192 karar sayılı incelemesinde sağlamamıştır. Davanın yasal temsilciye yöneltilmesi ve taraf teşkili sağlandıktan sonra esas incelenir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

