Ecrimisil Davası ve Haksız İşgal Tazminatı Şartları

Ecrimisil Nedir ve Hangi Şartlarda Talep Edilir?

Ecrimisil, bir malı hak sahibinin rızası olmaksızın elinde tutan iyiniyetli olmayan zilyedin ödemekle yükümlü olduğu haksız işgal tazminatıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 995. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, iyiniyetli olmayan zilyet geri vermekle yükümlü bulunduğu şeyi haksız alıkoyması sebebiyle hak sahibine verdiği zararlar ile elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır.

Ecrimisil tazminatının talep edilebilmesi için üç temel şartın varlığı gerekir. Taşınır veya taşınmaz malın haksız şekilde işgal edilmiş olması, işgali gerçekleştiren zilyedin kötüniyetli bulunması ve haksız işgal sebebiyle hak sahibinin malvarlığında bir zararın doğmuş olması aranır.

Kötüniyetli Zilyedin Sorumluluk Kapsamı ve İyiniyet Değerlendirmesi

Kötüniyetli zilyedin ödemekle yükümlü olduğu tazminat miktarının alt sınırını en az kira geliri, üst sınırını ise mahrum kalınan gelir kaybı oluşturur. Bununla birlikte taşınmazı semerelendirme ve gelir elde etme niyeti bulunmayan malikin malvarlığında fiili bir eksilme gerçekleşmeyeceğinden, bu durumlarda toplanan veya toplanması ihmal edilen ürünlerin tazmini talep edilemez.

Mülkiyet hakkına ve tapu kaydına dayanarak taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunan ve tahsis işleminin iptaline ilişkin bildirimin hemen ardından taşınmazı teslim eden kimse, ecrimisil talep edilen dönem yönünden kötüniyetli zilyet olarak değerlendirilmez.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 995. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları gereğince iyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden yalnızca hak sahibi yönünden zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilir. Şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece zilyet sadece kendi kusuruyla yol açtığı zararlardan sorumlu tutulur.

Paylı ve Elbirliği Mülkiyetinde Ecrimisil Talebi

Paylı mülkiyette ortaklık dışındaki üçüncü kişilerin haksız işgali halinde her paydaş kendi payı oranında ecrimisil talep edebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise ortaklık işlemlerinde genel kural oybirliği olmakla beraber, ortaklardan her biri kendi payı oranında haksız işgal tazminatı talebinde bulunma hakkına sahiptir.

Paydaşların birbirlerine karşı açtığı davalarda ecrimisile karar verilebilmesi için kullanım biçiminin somutlaştırılması gerekir. Davalı paydaşın bizzat oturduğu bölüm yönünden diğer paydaşların yararlanmasının engellendiği, kiraya verilen bölümler yönünden ise kira bedellerinin toplanıp malvarlığına geçirildiği belirlenmeden taşınmazın tamamı üzerinden tazminata hükmedilemez.

İntifadan Men Koşulu ve İstisnaları

Müşterek veya elbirliği mülkiyetinde taşınmazı kullanan malikten ecrimisil talep edilebilmesi kural olarak diğer maliklerin yararlanma isteklerini iletmiş olmalarına bağlıdır. İntifadan men bildiriminin yapılması herhangi bir şekil şartına bağlı değildir; yazılı veya noter aracılığıyla yapılması zorunlu olmayıp yemin dahil her türlü delille ispat edilebilir.

İntifadan men koşulu her uyuşmazlıkta aranmaz. Taşınmazın kamu malı olması, bağ veya bahçe gibi doğal semere vermesi yahut işyeri ve konut niteliğinde kiraya verilerek hukuki semere elde edilen yerlerden bulunması durumlarında men koşulu aranmaz. Ayrıca kendiliğinden oluşan ürünler ile gelir getiren işletmelerin işgalinde de bildirim şartı aranmamaktadır.

Vakıflar, belediyeler, Hazine ve diğer kamu kurumlarının paydaş olduğu taşınmazlar ile kayyımla idare edilen mallarda intifadan men koşulu aranmaz. Aynı taşınmaz için daha önce açılan davada paydaş yararına ecrimisile hükmedilmiş bulunması yararlanma iradesini ortaya koyduğundan sonraki dönem için bu şartın yeniden kanıtlanması gerekmez.

Paydaşların biri tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önceden el atmanın önlenmesi veya ortaklığın giderilmesi davası açılmış olması ya da ecrimisil veya kira bedelinin tahsiline ilişkin icra takibi yapılması hallerinde de intifadan men şartının gerçekleşmesi aranmaz.

İhtarnamenin tebliğinden önceki dönem yönünden intifadan men koşulunun gerçekleştiği kanıtlanamadığı takdirde, ecrimisil ihtarnamenin tebliğ tarihi ile dava tarihi arasındaki dönem için hüküm altına alınır.

Ecrimisilin Hesaplanması ve Emsal Karşılaştırması

Arsa niteliğindeki taşınmazlar için ecrimisil hesabı yapılırken, taşınmazın yer aldığı mevkide bulunan diğer arsaların ecrimisil talep edilen dönemde kiraya verilip verilmedikleri, veriliyorsa ne şekilde kiralandıkları araştırılır; emsal kira sözleşmeleri temin edilerek emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle bedel takdir edilir.

Zamanaşımı Süresi ve Faizin Başlangıcı

Haksız işgal tazminatı davalarında kira alacaklarına kıyasen beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Bu süre dava tarihinden geriye doğru hesaplanır; süresinde zamanaşımı definde bulunulması halinde dava tarihinden geriye beş yılı aşan döneme ilişkin ecrimisil talepleri zamanaşımına uğrar.

Ecrimisil alacağında faize hükmedilir. Bu faizin başlangıç tarihi dava tarihi veya temerrüt tarihi olmayıp haksız işgalin fiilen başladığı tarihtir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ecrimisil davası müdahalenin men'i veya tapu iptali davaları ile birlikte açılabileceği gibi bu davalardan tamamen bağımsız olarak da açılabilir.

Ecrimisil davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme haksız fiilin gerçekleştiği yer, zararın meydana geldiği yer, zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir. Davanın müdahalenin men'i davası ile birlikte açılması halinde ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy