Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde teslimin yapı kullanma izin belgesi alınması şartına bağlandığı hâllerde, anahtarın verilmesi veya arsa sahibinin daireyi fiilen kullanmaya başlaması kural olarak sözleşmeye uygun teslim için yeterli olmayabilir.
Sözleşmede İskân Şartı ve Anahtar Teslim Taahhüdü
Sözleşmede teslimin yapı kullanma izin belgesine bağlandığı hâllerde, arsa sahibinin bağımsız bölümü fiilen kullanmaya başlamasının tek başına yükleniciyi teslim borcundan kurtarmayabileceği kabul edilmektedir. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde kararlaştırılan anahtar teslim taahhüdünün kapsamı sözleşmenin bütününe göre belirlenmekle birlikte, bu taahhüdün yapı kullanma izin belgesinin temin edilmesini de kapsayabileceği değerlendirilmektedir.
Sözleşmede yapı kullanma izin belgesinin alınmasına ilişkin açık bir hükme yer verilmemişse, iskânın bulunmamasından ötürü teslimin hiçbir şekilde gerçekleşmediği sonucuna her uyuşmazlıkta otomatik olarak varılmayabilir. Buna karşılık sözleşmeyle iskân alma borcu yükleniciye bırakılmışsa, yüklenici inşaatın tamamlandığını ileri sürerek bu yükümlülüğü tek taraflı olarak arsa sahibine devredemez.
İmar Mevzuatı Uyarınca Yapı Kullanma İzninin Şartları
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca yapı kullanma izninin düzenlenebilmesi için mal sahibinin başvurusu üzerine yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğunun ve kullanılmasında fen bakımından sakınca bulunmadığının tespiti şarttır. Aynı Kanun hükmü gereğince, yapı kullanma izninin verilmiş olması yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine aykırılıktan doğacak mesuliyetlerden kurtarmayacağı gibi vergi, resim ve harç mükellefiyetlerini de ortadan kaldırmaz.
3194 sayılı İMAR KANUNU m. 30Kaynağı aç
Birlikte İfa İlkesi ve Fiilî Kullanım Durumu
İskân alma yükümlülüğünün yüklenicide bulunduğu ve anahtar teslimin kararlaştırıldığı durumlarda, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2022/1326 Esas ve 2024/92 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, birlikte ifa kuralı gereğince iskân belgesi temin edilmedikçe arsa sahibinin teminat ipoteğini kaldırma zorunluluğu doğmaz; mahkemece yükleniciye iskân belgesinin temini için süre ve yetki verilmesi gerekir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/1326, K. 2024/92Kaynağı aç
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/3460 Esas ve 2022/968 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, iskân ruhsatı alınmamış ve sözleşmede öngörülen usule uygun teslim gerçekleştirilmemişse, bir kısım maliklerin veya yüklenicinin önceden binaya taşınmış ya da abonelik tesis etmiş bulunması bağımsız bölümün sözleşmeye uygun teslim edildiği anlamına gelmez.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2021/3460, K. 2022/968Kaynağı aç
Gecikme Tazminatı, Temerrüt ve Karşı Edim Hakları
Sözleşmedeki teslim borcu yapı kullanma izin belgesinin alınmasını kapsıyor ve kararlaştırılan süre geçmiş bulunuyorsa yüklenicinin temerrüdü, cezai şart ve gecikme tazminatı talepleri gündeme gelebilir. Ayrıca yüklenicinin iskân alınmış şekilde teslim borcunu ifa etmediği durumlarda, sözleşmede karşı edim olarak kararlaştırılan taşınmaz devrini istemeye henüz hak kazanamadığının kabul edildiği durumlar bulunmaktadır.
Bağımsız bölümün fiilen arsa sahibinin kullanımına bırakıldığı ve arsa sahibinin dairede oturduğu durumlarda, taşınmazın hiç teslim edilmediği gerekçesiyle tüm dönem için kira kaybı iddiası her somut olayda kabul görmeyebilir. Bununla birlikte sözleşmede kararlaştırılan cezai şart talepleri veya fiilî kullanımdan kaynaklanan somut zarar iddiaları ayrıca değerlendirilebilir.
Ruhsata Aykırılıklar ve İskân Engelinde Kusur Paylaşımı
Yapı kullanma izin belgesinin ruhsata veya mimari projeye aykırılıklar sebebiyle temin edilemediği hâllerde, arsa sahibi öncelikle bu aykırılıkların giderilmesini ve yapının iskân alınabilir duruma kavuşturulmasını talep edebilir. Aykırılığın giderilmesinin imkânsızlaşması veya aşırı güç hâle gelmesi durumunda ise sözleşmenin koşullarına göre tazminat ve diğer hukuki talepler gündeme gelebilir.
Yapı kullanma izin belgesinin temin edilememesi yükleniciden değil de arsa sahibinin gerekli belgeleri vermemesinden, zorunlu işlemleri imzalamamasından veya projeye aykırı değişiklikler yapmasından kaynaklanıyorsa, gecikmeden doğan sorumluluğun tamamının yükleniciye yüklenmesi mümkün olmayabilir.
Teslim Tutanağında İhtirazi Kayıt
İskânı henüz alınmamış bir bağımsız bölüm teslim alınırken, teslim tutanağına anahtarın fiilen devralındığı ancak yapı kullanma izin belgesi alma borcunun devam ettiği, iskânsız teslim ve gecikmeden kaynaklanan her türlü dava ve talep hakkının saklı tutulduğu yönünde açık bir çekince düşülmesi arsa sahibinin hukuki durumunu daha açık hâle getirebilir.
İskânı bulunmayan dairede oturulması teslim borcunun ifası sayılır mı?
Sözleşmede teslimin yapı kullanma izin belgesine bağlandığı durumlarda bağımsız bölümün fiilen kullanılmaya başlanması, kural olarak yükleniciyi teslim borcundan tek başına kurtarmayabilir.
İskânsız daireyi fiilen kullanan malik tüm dönem için kira kaybı isteyebilir mi?
Taşınmazda fiilen oturulduğu durumlarda tüm dönem için kira kaybı talebi her olayda kabul görmeyebilir; ancak cezai şart veya kullanımdan kaynaklanan somut zarar talepleri ayrıca değerlendirilebilir.
İskânın gecikmesi arsa sahibinin işlem yapmamasından kaynaklanıyorsa sorumluluk kime aittir?
Arsa sahibinin zorunlu belgeleri vermemesi, gerekli işlemleri imzalamaması veya projeye aykırı müdahalede bulunması nedeniyle izin alınamıyorsa meydana gelen gecikmenin tamamının yükleniciye yüklenmesi mümkün olmayabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

