Boşanma davası, evlilik birliğini sonlandırmak amacıyla Aile Mahkemesine yazılı dilekçe ile başvurularak açılır. Aile Mahkemesinin kurulmadığı yerleşim yerlerinde dava Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür. Çekişmeli boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davanın kabulü için kanunda öngörülen özel veya genel boşanma sebeplerinden birinin varlığı gerekir.
Özel Boşanma Sebepleri ve Hak Düşürücü Süreler
Zina eylemine dayalı boşanma davasında dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina fiilinin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Zina eden eşini affeden tarafın sonradan bu sebebe dayanarak dava açma hakkı bulunmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 161Kaynağı aç
Eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi, kendisine pek kötü davranması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunması sebebiyle boşanma davası açılabilir. Bu sebebe dayanan dava hakkı da sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer; eylemi affeden eşin dava hakkı ortadan kalkar.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 162Kaynağı aç
Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi sebebiyle diğeriyle birlikte yaşaması beklenemez duruma gelirse, diğer eş herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman boşanma davası açabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 163Kaynağı aç
Evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk eden veya haklı sebep olmaksızın ortak konuta dönmeyen eşe karşı, ayrılık en az altı ay sürmüşse boşanma davası açılabilir. Dava açılabilmesi için hak sahibi eşin istemi üzerine hâkim veya noter tarafından terk eden eşe iki ay içinde eve dönmesi yönünde ihtar yapılması zorunludur. Bu ihtar ayrılığın dördüncü ayı bitmeden istenemez ve ihtardan itibaren iki aylık süre dolmadıkça dava açılamaz. Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya konuta dönmesini haklı bir sebep olmadan engelleyen taraf da hukuken terk etmiş kabul edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 164Kaynağı aç
Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu durum sebebiyle ortak hayatın diğer eş bakımından çekilmez hâle gelmesi durumunda, hastalığın iyileşmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla kanıtlanmak kaydıyla boşanma davası açılabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 165Kaynağı aç
Genel Boşanma Sebebi Olarak Evlilik Birliğinin Sarsılması
Ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Davacının kusuru davalıya kıyasla daha ağır ise davalının davaya itiraz etme hakkı mevcuttur. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde görülürse ve evliliğin devamında davalı ile müşterek çocuklar açısından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa hâkim boşanmaya karar verebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
Evlilik süresi en az bir yılı bulmuşsa, eşlerin ortak başvurusu veya bir eşin açtığı davanın diğeri tarafından kabul edilmesiyle evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin eşleri bizzat dinleyerek serbest iradelerine kanaat getirmesi ve mali hususlar ile müşterek çocukların durumuna ilişkin anlaşmayı uygun bulması aranır. Taraflar vekille temsil edilseler dahi duruşmaya katılmaları gerekir.
Herhangi bir sebeple açılmış boşanma davasının reddedilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesi hâlinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya hükmolunur.
Yargılama Sırasında Geçici Önlemler ve Delil Şartları
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, yargılamanın devamı boyunca geçerli olmak üzere eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve müşterek çocukların bakım ve korunmasına dair geçici önlemleri kendiliğinden (re'sen) alır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 169Kaynağı aç
Boşanma davasında iddiaları ispatlamak amacıyla mahkemeye sunulan delillerin hukuka uygun yollardan elde edilmiş olması şarttır; hukuka aykırı deliller mahkemece hükme esas alınamaz ve değerlendirmeye tabi tutulamaz.
Anlaşmalı boşanma duruşmasına avukatın katılması yeterli midir?
Anlaşmalı boşanma davasında hâkimin tarafları bizzat dinlemesi emredici kural olduğundan, taraflar avukatla temsil edilseler dahi duruşmaya bizzat katılmak zorundadır.
Zina sebebiyle dava açma hakkı hangi sürede düşer?
Zina sebebiyle dava hakkı, fiilin ve sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle düşer; eşini affeden tarafın dava hakkı bulunmaz.
Terk ihtarında bulunmak için ne kadar süre beklenmelidir?
Terk sebebiyle ihtar çekilebilmesi için ortak konuttan ayrılığın üzerinden en az dört ay geçmiş olması şarttır; noter veya hâkim kanalıyla çekilen ihtardan sonra iki ay dolmadan dava açılamaz.
Reddedilen boşanma davasından sonra ortak hayat kurulamazsa boşanma davası ne zaman açılabilir?
Açılmış bir boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat kurulamamışsa, eşlerden birinin talebiyle boşanmaya karar verilir.
Boşanma davası sürerken nafaka ve barınma tedbirleri nasıl alınır?
Boşanma davası açıldığında hâkim, dava süresince geçerli olacak barınma, geçim, eşlerin mallarının yönetimi ve çocukların korunmasına yönelik tedbirleri tarafların talebine bağlı kalmaksızın kendiliğinden alır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy