7571 sayılı Kanunun 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren değişikliklerine göre yasal taşınmaz önalımında noter bildiriminden itibaren 3 ay ve her halde satıştan itibaren 1 yıl hak düşürücü süre uygulanır. Bu tarihten önceki satışlarda TMK geçici m.1/1 gereğince eski 2 yıllık dış süre korunur. Dava konusu payın hâkimce belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerinin depo edilmesi ise geçici m.1/2 gereğince daha önce açılmış davalarda da uygulanır. TBK m.242’deki sözleşmesel önalım ve sınai hak önalımı bu yasal taşınmaz kuralıyla aynı değildir.
7571 sayılı Kanun, Madde 35Kaynağı aç
Hisseli Taşınmazda Habersiz Pay Satışı ve Şufa Hakkı
Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda paydaşlardan biri, diğer ortakların onayını alma zorunluluğu bulunmaksızın ve devri önceden bildirmeksizin kendi payını üçüncü bir kişiye satabilir. Gerçekleştirilen bu satış işlemi hukuken geçerlidir ve tapuda devir yapılabilir; diğer paydaşlar başlangıçta bu satışı engelleyemez.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi uyarınca, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda paydaşlardan birinin hissesini tamamen veya kısmen üçüncü bir şahsa satması durumunda diğer paydaşlar önalım hakkına sahip olur. Bu imkân, devredilen hisseyi alıcıyla yapılan aynı koşullar altında öncelikle edinme yetkisi tanıyan yenilik doğurucu bir haktır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 732Kaynağı aç
Şufa Hakkının Uygulanma Alanı ve Mülkiyet Türü
Şufa hakkı yalnızca paylı mülkiyete tabi, tapuda hisseli olan gayrimenkullerde geçerlidir. Miras kalan ve henüz elbirliği mülkiyeti aşamasında bulunan gayrimenkullerde şufa hakkı doğrudan kullanılamaz; bu hakkın ileri sürülebilmesi için öncelikle mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi gerekir.
Satışın Bildirilmesi ve Dava Açma Süreleri
Paylı mülkiyette payın satılması durumunda satan hissedar veya yeni alıcı, bu satışı diğer ortaklara noter aracılığıyla bildirmekle yükümlüdür. Satış işlemi diğer ortaklara noter aracılığıyla usulüne uygun olarak bildirildiğinde, bildirimin tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Asliye Hukuk Mahkemesinde şufa davası açılması zorunludur.
Satış diğer paydaşlara noter yoluyla bildirilmemişse 3 aylık süre başlamaz. Buna rağmen satış tarihinden başlayan dış süre işler: 25 Aralık 2025 sonrası satışlarda 1 yıl, bu tarihten önceki satışlarda TMK geçici m.1/1 gereğince 2 yıl. Satıştan haberdar olunmaması dış sürenin işlemesini durdurmaz.
Şufa davası süreleri hak düşürücü nitelikte olup durmaz ve kesilmez. Mahkeme, davanın açıldığı tarihte bu sürelerin geçip geçmediğini kendiliğinden inceler; taraflar sürenin geçtiğini ileri sürmese dahi mahkeme süre aşımını fark ettiği anda davanın reddine karar verir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Husumet
Şufa davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir; Sulh Hukuk Mahkemelerinde veya diğer özel mahkemelerde açılan önalım davaları görevsizlik kararıyla reddedilir. Şufa davalarında yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Önalım davası, dava açıldığı tarihteki tapu maliki olan üçüncü kişiye, yani yeni alıcıya yöneltilir.
Şufa Hakkının Kullanılamayacağı Haller
Taşınmazdaki hissenin yabancı bir üçüncü şahıs yerine ortaklığa dahil diğer bir paydaşa devredilmesi halinde diğer ortaklar önalım hakkını ileri süremez. Bir paydaşın hissesini bir ticaret şirketine sermaye olarak özgülemesi durumunda da bu hakkın kullanılamayacağı kabul edilmektedir.
Hissedar payını bağışlama yoluyla devrettiğinde, trampa suretiyle başka bir mülkle değiştirdiğinde veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile devrettiğinde diğer ortaklar şufa hakkını kullanamaz; ancak bu işlemlerin arkasında gizli bir satış bulunduğu, yani muvazaa olduğu ispat edilirse önalım hakkı kullanılabilir. Mirasçılar arasında yapılan paylaşımlar, veraset yoluyla intikaller ve ortaklığın giderilmesi davaları sonucundaki işlemler de şufa hakkının kapsamı dışındadır.
Şufa hakkından noter düzenleme şeklinde feragat edilmesi durumunda veya satış gerçekleştikten sonra hak sahibinin bu hakkı kullanmaktan açıkça vazgeçmesi halinde şufa davası açılamaz.
Hissedar diğer ortakların rızası olmadan payını satabilir mi?
Evet, paylı mülkiyette bir paydaş diğer ortakların onayını almak zorunda olmadan veya önceden haber vermeden hissesini üçüncü kişiye devredebilir; bu devir hukuken geçerlidir.
Miras kalan taşınmazda doğrudan şufa davası açılabilir mi?
Miras kalan gayrimenkul henüz elbirliği mülkiyeti aşamasında ise şufa hakkı doğrudan kullanılamaz; davanın açılabilmesi için öncelikle mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi gerekir.
Hisse başka bir paydaşa satılırsa şufa hakkı doğar mı?
Hayır, pay satışı yabancı bir üçüncü kişiye değil de aynı taşınmazdaki mevcut hissedarlardan birine yapılmışsa diğer hissedarlar şufa hakkını kullanamaz.
Şufa davası hangi mahkemede açılır?
Şufa davası taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır; Sulh Hukuk Mahkemelerinde veya diğer özel mahkemelerde açılan davalar görevsizlik kararıyla reddedilir.
Şufa davası kime karşı açılır?
Önalım davası, dava açıldığı tarihteki tapu maliki olan üçüncü kişiye, yani yeni alıcıya yöneltilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

