Facebook platformunda yer alan içeriklerin kaldırılması; paylaşımın hukuka aykırı olması halinde ilgili kanunlarda düzenlenen yollarla, platformun topluluk politikalarına aykırı bulunması durumunda ise Facebook'un şikayet prosedürleri işletilerek gerçekleştirilir. İnternet ortamında içerik kaldırılmasına ilişkin hukuki düzenlemeler esas olarak 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerinde yer almaktadır.
Uyar-Kaldır Yöntemi ve Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Uyar-kaldır yönteminde, içerikte hangi kanun hükümlerinin veya hangi hakların ihlal edildiği tespit edildikten sonra içerik sağlayıcı konumundaki kişiye bildirimde bulunularak içeriğin kaldırılması istenir. Paylaşılan içeriğin niteliği gereği telif hakkı gibi fikri mülkiyet haklarının ihlali durumunda ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ek madde 4 hükmüne dayanılarak hizmetin durdurulması kararı alınabilmektedir.
Ticari Faaliyetler ve Marka Hakkı İhlallerine Karşı İşlemler
Facebook'ta yayınlanan içerik dolayısıyla bir şirketin ürünlerinin, ticari faaliyetlerinin veya marka hakkı gibi haklarının ihlal edilmesi halinde, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümlerine dayanılarak hukuki işlem yapılması mümkündür.
Kişilik Haklarının Korunması ve Hukuk Mahkemelerinde Dava Yolu
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi gereğince, kişilik haklarına yönelik hukuka aykırı müdahalelerle karşılaşan kişiler mahkemeden koruma isteyebilir. Zarara uğrayanın açık rızası bulunmadığı, kanunun tanıdığı bir yetki kullanılmadığı veya üstün nitelikte kamusal ya da özel bir menfaat mevcut olmadığı müddetçe, kişiliğe yönelen tecavüzler hukuka aykırı kabul edilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesi doğrultusunda, kişilik değerlerine tecavüz edilen kimse; henüz gerçekleşmemiş tehlikelerin bertaraf edilmesini, devam eden ihlalin durdurulmasını ve sona erse dahi tesiri süren hukuka aykırılığın saptanmasını talep edebilir. Bunun yanı sıra düzeltme metninin veya verilen hükmün yayımlanması yahut ilgililere duyurulması istenebilir. İlgili uyuşmazlıklar mağdurun ya da içerik sağlayıcının yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılabilmekte olup, yargılama sürecince geçerli olacak erişim engelleme tedbiri de dava kapsamında öne sürülebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
Hukuka aykırı paylaşımlardan zarar görenlerin uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini isteme ve ihlal vesilesiyle temin edilen haksız kazancın vekâletsiz iş görme esaslarına göre devrini talep etme imkânı bulunmaktadır. Manevi ve maddi tazminat kararı verilebilmesi için zararın paylaşılan içerikle bağlantılı olması ve dava dilekçesinde açıkça istenmesi aranır. Manevi tazminat alacağı karşı tarafça kabul edilmedikçe devredilemeyeceği gibi, vefat öncesinde bizzat öne sürülmemişse mirasçılara intikal etmez.
5651 sayılı Kanun'un kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine olanak tanıyan 9. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali Nedeniyle Erişim Engelleme
5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi uyarınca internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir. Kuruma yapılan başvuruda özel hayatın gizliliğini ihlal eden Facebook içeriğinin tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik veya hata olması halinde erişimin engellenmesi talebi işleme konulmaz. Erişim engelleme tedbiri, ihlali gerçekleştiren yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak URL şeklinde uygulanır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9/AKaynağı aç
Kuruma intikal eden başvuru derhal Erişim Sağlayıcıları Birliğine iletilir ve erişim sağlayıcılarca vakit kaybetmeksizin, en geç dört saat içinde uygulanır. Başvuruda bulunan kişinin, talebini ilettiği andan itibaren yirmi dört saat zarfında konuyu sulh ceza hâkiminin onayına sunması şarttır. Hâkim ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediğini inceleyerek kararını azami kırk sekiz saat içinde verir ve doğrudan Kuruma ulaştırır; aksi halde erişim engeli tedbiri kendiliğinden kalkar.
Sulh ceza hâkimi tarafından verilen karara karşı Kurum Başkanı tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde doğrudan Kurum Başkanının emri üzerine erişimin engellenmesi Kurum tarafından yapılır. Başkan tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar. Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Katalog Suçlar ve Arama Motoru Dizinlerinden Silme
Facebook'ta paylaşılan içeriklerin 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı veya müstehcenlik gibi katalog suçları oluşturduğuna dair yeterli şüphe bulunması durumunda içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verilir. Karar soruşturma evresinde hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı, kovuşturmada ise mahkemece verilebileceği gibi kanunda sayılan durumlarda re'sen Başkan tarafından da uygulanabilir. Erişim engeli kural olarak ihlalin yer aldığı bağlantı adresiyle (URL) sınırlandırılır ve bildirildiği andan itibaren en geç dört saat içinde yerine getirilir. Ayrıca silinen içeriğin arama motoru dizinlerinden temizlenmesi amacıyla Google nezdinde de hukuki ve teknik başvuru süreçlerinin tamamlanması gerekir.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
Özel hayatın gizliliği başvurularında hangi bilgilerin bulunması zorunludur?
Başvuruda ihlale neden olan içeriğin tam internet adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine dair açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak veriler yer almalıdır; bu bilgilerde eksiklik olması durumunda talep işleme konulmaz.
Özel hayatın gizliliğinde sulh ceza hâkimi kararını ne kadar sürede açıklar?
Sulh ceza hâkimi özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde erişim engelleme tedbiri kendiliğinden kalkar.
Erişimi engellenen Facebook içeriği silinirse hâkim kararı ne olur?
Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Facebook paylaşımları nedeniyle tazminat davası nerede açılır?
Kişilik hakları zedelenen davacı, kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açarak paylaşımla bağlantılı maddi ve manevi zararlarının tazminini talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

