Facebook’tan İçerik Kaldırma ve Hukuki Başvuru Yolları

by Avukat Erdal Ersoy
Facebook'tan İçerik Kaldırma ve Hukuki Başvuru Yolları

Facebook platformunda yer alan içeriklerin kaldırılması; paylaşımın hukuka aykırı olması halinde ilgili kanunlarda düzenlenen yollarla, platformun topluluk politikalarına aykırı bulunması durumunda ise Facebook'un şikayet prosedürleri işletilerek gerçekleştirilir. İnternet ortamında içerik kaldırılmasına ilişkin hukuki düzenlemeler esas olarak 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerinde yer almaktadır.

Uyar-Kaldır Yöntemi ve Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması

Uyar-kaldır yönteminde, içerikte hangi kanun hükümlerinin veya hangi hakların ihlal edildiği tespit edildikten sonra içerik sağlayıcı konumundaki kişiye bildirimde bulunularak içeriğin kaldırılması istenir. Paylaşılan içeriğin niteliği gereği telif hakkı gibi fikri mülkiyet haklarının ihlali durumunda ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ek madde 4 hükmüne dayanılarak hizmetin durdurulması kararı alınabilmektedir.

Ticari Faaliyetler ve Marka Hakkı İhlallerine Karşı İşlemler

Facebook'ta yayınlanan içerik dolayısıyla bir şirketin ürünlerinin, ticari faaliyetlerinin veya marka hakkı gibi haklarının ihlal edilmesi halinde, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümlerine dayanılarak hukuki işlem yapılması mümkündür.

Kişilik Haklarının Korunması ve Hukuk Mahkemelerinde Dava Yolu

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi gereğince, kişilik haklarına yönelik hukuka aykırı müdahalelerle karşılaşan kişiler mahkemeden koruma isteyebilir. Zarara uğrayanın açık rızası bulunmadığı, kanunun tanıdığı bir yetki kullanılmadığı veya üstün nitelikte kamusal ya da özel bir menfaat mevcut olmadığı müddetçe, kişiliğe yönelen tecavüzler hukuka aykırı kabul edilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Madde 24- Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. 2. Davalar

Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesi doğrultusunda, kişilik değerlerine tecavüz edilen kimse; henüz gerçekleşmemiş tehlikelerin bertaraf edilmesini, devam eden ihlalin durdurulmasını ve sona erse dahi tesiri süren hukuka aykırılığın saptanmasını talep edebilir. Bunun yanı sıra düzeltme metninin veya verilen hükmün yayımlanması yahut ilgililere duyurulması istenebilir. İlgili uyuşmazlıklar mağdurun ya da içerik sağlayıcının yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılabilmekte olup, yargılama sürecince geçerli olacak erişim engelleme tedbiri de dava kapsamında öne sürülebilir.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
Madde 25- Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir. Davacının, maddî ve manevî tazminat istemleri ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesine ilişkin istemde bulunma hakkı saklıdır. Manevî tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmiş olmadıkça devredilemez; miras bırakan tarafından ileri sürülmüş olmadıkça mirasçılara geçmez. Davacı, kişilik haklarının korunması için kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir. III. Ad üzerindeki hak 1. Adın korunması

Hukuka aykırı paylaşımlardan zarar görenlerin uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini isteme ve ihlal vesilesiyle temin edilen haksız kazancın vekâletsiz iş görme esaslarına göre devrini talep etme imkânı bulunmaktadır. Manevi ve maddi tazminat kararı verilebilmesi için zararın paylaşılan içerikle bağlantılı olması ve dava dilekçesinde açıkça istenmesi aranır. Manevi tazminat alacağı karşı tarafça kabul edilmedikçe devredilemeyeceği gibi, vefat öncesinde bizzat öne sürülmemişse mirasçılara intikal etmez.

5651 sayılı Kanun'un kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesine olanak tanıyan 9. maddesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
MADDE 9- (Değişik: 6/2/2014-6518/93 md.) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile) Özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi[34][35]

Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali Nedeniyle Erişim Engelleme

5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi uyarınca internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir. Kuruma yapılan başvuruda özel hayatın gizliliğini ihlal eden Facebook içeriğinin tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik veya hata olması halinde erişimin engellenmesi talebi işleme konulmaz. Erişim engelleme tedbiri, ihlali gerçekleştiren yayın, kısım, bölüm, resim veya video ile ilgili olarak URL şeklinde uygulanır.

5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9/AKaynağı aç
MADDE 9/A- (Ek: 6/2/2014-6518/94 md.) (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Kuruma doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir. (2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz. (3) Başkan, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. (4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır. (5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar. (6) Hâkim tarafından verilen bu karara karşı Başkan tarafından 5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. (7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. (8) Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde doğrudan Başkanın emri üzerine erişimin engellenmesi Kurum tarafından yapılır. (Mülga cümle: 26/2/2014-6527/18 md.) (9) (Ek: 26/2/2014-6527/18 md.) Bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında Başkan tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı, (…)35 yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar. İdarî yapı ve görevler[36][37]

Kuruma intikal eden başvuru derhal Erişim Sağlayıcıları Birliğine iletilir ve erişim sağlayıcılarca vakit kaybetmeksizin, en geç dört saat içinde uygulanır. Başvuruda bulunan kişinin, talebini ilettiği andan itibaren yirmi dört saat zarfında konuyu sulh ceza hâkiminin onayına sunması şarttır. Hâkim ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediğini inceleyerek kararını azami kırk sekiz saat içinde verir ve doğrudan Kuruma ulaştırır; aksi halde erişim engeli tedbiri kendiliğinden kalkar.

Sulh ceza hâkimi tarafından verilen karara karşı Kurum Başkanı tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde doğrudan Kurum Başkanının emri üzerine erişimin engellenmesi Kurum tarafından yapılır. Başkan tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar. Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda ise hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Katalog Suçlar ve Arama Motoru Dizinlerinden Silme

Facebook'ta paylaşılan içeriklerin 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı veya müstehcenlik gibi katalog suçları oluşturduğuna dair yeterli şüphe bulunması durumunda içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verilir. Karar soruşturma evresinde hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı, kovuşturmada ise mahkemece verilebileceği gibi kanunda sayılan durumlarda re'sen Başkan tarafından da uygulanabilir. Erişim engeli kural olarak ihlalin yer aldığı bağlantı adresiyle (URL) sınırlandırılır ve bildirildiği andan itibaren en geç dört saat içinde yerine getirilir. Ayrıca silinen içeriğin arama motoru dizinlerinden temizlenmesi amacıyla Google nezdinde de hukuki ve teknik başvuru süreçlerinin tamamlanması gerekir.

5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
MADDE 8- (1) İnternet ortamında yapılan ve içeriği aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir: a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; 1) İntihara yönlendirme (madde 84), 2) Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra), 3) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190), 4) Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194), 5) Müstehcenlik (madde 226), 6) Fuhuş (madde 227), 7) Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228), suçları. b) 25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar. c) (Ek:25/3/2020-7226/32 md.) 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunda yer alan suçlar. ç) (Ek:13/10/2022-7418/32 md.) 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanununun 27 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında yer alan suçlar. (2) İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı, soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından verilir. Soruşturma evresinde, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı tarafından da içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilebilir. Bu durumda Cumhuriyet savcısı kararını yirmidört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmidört saat içinde verir. Bu süre içinde kararın onaylanmaması halinde tedbir, Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır. (Ek cümle: 6/2/2014-6518/92 md.) Erişimin engellenmesi kararı, amacı gerçekleştirecek nitelikte görülürse belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir. Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine ilişkin karara 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. (3) Hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının birer örneği, gereği yapılmak üzere Kuruma gönderilir. (4) İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınlara ilişkin olarak (…)[21]  erişimin engellenmesi kararı re’sen Başkan tarafından verilir. (Değişik cümle:29/7/2020-7253/4 md.) Bu karar, ilgili içerik ve yer sağlayıcılar ile erişim sağlayıcısına bildirilerek gereğinin yerine getirilmesi istenir.[22][23][24][25] (5) İçeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereği, derhal ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir.[26] (6) Başkan tarafından verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının konusunu oluşturan yayını yapanların kimliklerinin belirlenmesi halinde, Başkan tarafından, Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. (7) Soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda Cumhuriyet savcısı, hükümsüz kalan içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle, kovuşturmaya yer olmadığı kararının bir örneğini Kuruma gönderir. (8) Kovuşturma evresinde beraat kararı verilmesi halinde, içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda mahkemece hükümsüz kalan içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararına konu internet adresini belirtmek suretiyle, beraat kararının bir örneği Kuruma gönderilir. (9) Konusu birinci fıkrada sayılan suçları oluşturan içeriğin yayından çıkarılması halinde; erişimin engellenmesi kararı, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından kaldırılır. (10) Koruma tedbiri olarak verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen içerik, yer veya erişim sağlayıcılarının sorumluları, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.[27] (11) İdarî tedbir olarak verilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesi halinde, Başkan tarafından (…)[28] onbin Yeni Türk Lirasından yüzbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezasının verildiği andan itibaren yirmidört saat içinde erişim sağlayıcı tarafından kararın yerine getirilmemesi halinde (…)19 Kurum tarafından yetkilendirmenin iptaline karar verilebilir. (12) Bu Kanunda tanımlanan kabahatler dolayısıyla (…)19 Kurum tarafından verilen idarî para cezalarına ilişkin kararlara karşı, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. (13) (Ek: 5/11/2008-5809/67 md.) İşlemlerin yürütülmesi için Kuruma gönderilen hakim ve mahkeme kararlarına 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre Kurum tarafından itiraz edilebilir. (14) (Ek: 12/7/2013-6495/47 md.) 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşlar, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı alabilirler. Erişimin engellenmesi kararları uygulanmak üzere Kuruma gönderilir.[29] (15) (Ek: 26/2/2014-6527/17 md.) Bu maddeye göre soruşturma aşamasında verilen hâkim kararı ile 9 uncu ve 9/A maddesine göre verilen hâkim kararı birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen sulh ceza mahkemeleri tarafından verilir. (16) (Ek: 10/9/2014-6552/127 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 2/10/2014 tarihli ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Kararı ile.) (17) (Ek:17/10/2019-7188/36 md.) Bu maddenin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararları, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilir. Ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda, internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi[30][31][32]
Özel hayatın gizliliği başvurularında hangi bilgilerin bulunması zorunludur?

Başvuruda ihlale neden olan içeriğin tam internet adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine dair açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak veriler yer almalıdır; bu bilgilerde eksiklik olması durumunda talep işleme konulmaz.

Özel hayatın gizliliğinde sulh ceza hâkimi kararını ne kadar sürede açıklar?

Sulh ceza hâkimi özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde erişim engelleme tedbiri kendiliğinden kalkar.

Erişimi engellenen Facebook içeriği silinirse hâkim kararı ne olur?

Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Facebook paylaşımları nedeniyle tazminat davası nerede açılır?

Kişilik hakları zedelenen davacı, kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açarak paylaşımla bağlantılı maddi ve manevi zararlarının tazminini talep edebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu