Boşanma davası açılırken mahkemeye sunulacak belgeler, davanın anlaşmalı veya çekişmeli niteliğine göre belirlenir. Boşanma davası açmak ve takip etmek için avukat tutulması kanunen zorunlu olmayıp taraflar davayı bizzat açabilir. Davanın şahsen açılıp yürütülmesi durumunda tarafların kimlik fotokopilerini dava dosyasına eklemesi gerekir; kimlik belgesinin bulunmaması hâlinde ise pasaport belgesi dava dilekçesine eklenebilir. Davanın vekil aracılığıyla takip edilmesi durumunda ise kimlik fotokopisi yerine noter onaylı vekâletnamenin sunulması zorunludur. Evlilik birliğinden doğan ortak çocukların bulunması hâlinde çocuklara ait kimlik kartı veya nüfus cüzdanı fotokopileri de dosyaya eklenir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Sunulması Gereken Belgeler
Anlaşmalı boşanma davası açılırken hazırlanan dava dilekçesinin en az iki nüsha olarak düzenlenmesi gerekir. Tarafların mali sonuçlar ve ortak çocukların durumu gibi konularda vardığı mutabakatı gösteren anlaşmalı boşanma protokolünün yazılı olarak hazırlanması ve eşler tarafından ıslak imzalı şekilde mahkemeye sunulması şarttır. Protokol metninde ev, arsa veya motorlu taşıt gibi mal varlıklarının paylaşımı kararlaştırılmışsa, bu taşınmaz veya araçlara ait tapu kayıtları ile tescil ruhsatı gibi resmî belgelerin de dava dosyasına sunulması gerekmektedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi için evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması şarttır; evlilik tarihinden itibaren bu bir yıllık süre dolmadan anlaşmalı boşanma yoluna başvurulamaz. Kanun uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi durumunda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu durumda boşanmaya karar verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek sunulan anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin eşlerce kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur ve bu aşamada tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağına yönelik kural uygulanmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
Çekişmeli Boşanma Davasında Delil ve İspat Evrakları
Evlilik birliğinin, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olması hâlinde her eş Türk Medeni Kanunu m. 166/1 uyarınca boşanma davası açabilir. Davacının kusuru daha ağır olduğu takdirde davalının davaya itiraz hakkı bulunmakla birlikte, bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve birliğin devamında davalı ile çocuklar yönünden korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir. Çekişmeli davalarda tarafların iddialarını kanıtlamak amacıyla mahkemeye delil listesi ve tanık listesi sunulur. İspat vasıtası olarak banka hesap ve kredi kartı ekstreleri, arama dökümleri, telefon mesajları, yazışmalar, sosyal platform paylaşımları, uçak veya otel rezervasyon belgeleri, darp raporları ve ifade tutanakları dosyaya eklenebilir.
Çekişmeli boşanma sürecinde dosyaya sunulan delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olması zorunludur. Hukuka aykırı şekilde temin edildiği belirlenen deliller, hâkim tarafından ispat aracı olarak dikkate alınmayabilir ve bu belgelere başvurulması engellenebilir.
Boşanma Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme Kuralları
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin kurulmadığı yargı çevrelerinde ise boşanma davaları Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde açılıp yürütülür.
Türk Medeni Kanunu m. 168 kapsamında boşanma ve ayrılık davalarında yetki, eşlerden birinin yerleşim yerine veya davadan önce son defa altı ay süreyle birlikte oturulan yer mahkemesine aittir. Ayrıca boşanma sebeplerinden biriyle açılmış olan davanın reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat kurulamamışsa, Türk Medeni Kanunu m. 166/4 uyarınca evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanma kararı verilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 168Kaynağı aç
Boşanma davası açmak için avukat tutmak zorunlu mudur?
Boşanma davası açmak ve takip etmek için avukat tutulması yasal olarak zorunlu değildir; eşler bizzat dilekçe sunarak ve duruşmalara katılarak davalarını yürütebilirler. Davanın bir vekil aracılığıyla takip edilmesi hâlinde ise mahkemeye noter onaylı vekâletname sunulması zorunludur.
Kimlik kartı bulunmayan eş dava açarken hangi belgeyi sunabilir?
Davanın avukatsız olarak şahsen yürütülmesi hâlinde kimlik fotokopisinin dosyaya sunulması gerekmekte olup, kimlik kartı bulunmadığı takdirde dava dilekçesine pasaport belgesi eklenebilmektedir. Davanın avukatla takibinde ise kimlik sunulmasına gerek bulunmayıp vekâletname yeterli kabul edilmektedir.
Anlaşmalı boşanma davası ne zaman açılabilir?
Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması şarttır; evlilik tarihinden itibaren bir yıllık kanuni süre dolmadan anlaşmalı boşanma başvurusu yapılamaz.
Hukuka aykırı deliller boşanma davasında kullanılabilir mi?
Boşanma davalarında sunulan delillerin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir; hukuka aykırı şekilde elde edilen delillerin hâkim tarafından ispat aracı olarak dikkate alınmaması veya ispat aracı olarak kabul edilmemesi söz konusudur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy