Babalık Davasının Tarafları ve İhbar Usulü
Babalık davası, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece hükme bağlanması talebini içerir. Türk Medenî Kanunu m. 301/1 uyarınca çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 301Kaynağı aç
Davanın yöneltileceği taraf Türk Medenî Kanunu m. 301/2 uyarınca babadır; babanın vefat etmiş olması durumunda ise dava mirasçılarına karşı açılır.
Dava sürecinde bildirim ve ihbar kuralları zorunlu tutulmuştur. Türk Medenî Kanunu m. 301/3 gereğince babalık davası Cumhuriyet savcısına ve Hazineye bildirilir; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Babalık davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4/1 uyarınca aile mahkemeleri, Türk Medenî Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işleri görür.
4787 sayılı AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN m. 4Kaynağı aç
Yetkili mahkeme Türk Medenî Kanunu m. 283 hükmü çerçevesinde belirlenir. Bu düzenleme uyarınca soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 283Kaynağı aç
Babalık Karinesi ve Çürütülmesi
Soybağının tespitinde kanunun öngördüğü karineden yararlanılır. Türk Medenî Kanunu m. 302/1 uyarınca, çocuğun dünyaya gelmesinden önceki üç yüzüncü ile yüz sekseninci günler arasında davalı erkeğin anne ile cinsel münasebet kurduğu belirlenirse babalığın varlığı yönünde yasal karine oluşur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 302Kaynağı aç
Karineli sürenin haricinde gerçekleşen birliktelikler de belirli koşulda aynı çerçevede değerlendirilir. Türk Medenî Kanunu m. 302/2 uyarınca, belirlenen takvim aralığı dışında kalınsa dahi, çocuğa fiilen gebe kalınan devrede davalının ana ile cinsel münasebette bulunduğu anlaşılırsa söz konusu karine hükmü geçerliliğini korur.
Babalık karinesinin çürütülmesi mümkündür. Türk Medenî Kanunu m. 302/3 uyarınca davalı, çocuğun babası olmasının imkânsız olduğunu veya bir başka şahsın baba olma ihtimalinin kendisininkine kıyasla daha yüksek bulunduğunu ispatladığı takdirde bu karine etkisini yitirir.
Soybağının Tespiti İçin Kan ve Doku Alınması
Soybağının belirlenmesinde tıbbi incelemeler yönünden kanuni zorunluluk getirilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 292/1 uyarınca; uyuşmazlığın giderilmesi için zorunlu görülmesi, bilimin verilerine uygunluk taşıması ve sıhhat bakımından bir risk teşkil etmemesi şartıyla herkes soybağının tespiti doğrultusunda bedeninden kan ya da doku alınmasına katlanmakla yükümlüdür. Meşru bir gerekçe bulunmaksızın bu ödeve aykırı davranılması durumunda hâkim, söz konusu incelemenin cebren icra edilmesine hükmeder.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 292Kaynağı aç
Tanıklık kuralları kan ve doku alma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 292/2 uyarınca üçüncü kişi, tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğunu ileri sürerek soybağının tespiti amacıyla kan veya doku örneği verme yükümlülüğünden kaçınamaz.
Dava Açma Süreleri
Babalık davası Türk Medenî Kanunu m. 303/1 uyarınca çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 303Kaynağı aç
Mevcut bir soybağının varlığı durumunda yasal sürenin başlangıcı değişmektedir. Türk Medenî Kanunu m. 303/3 uyarınca, çocuk ile bir diğer erkek arasında soybağı bağı kuruluysa, anılan bir yıllık hak düşürücü müddet bu hukuki ilişkinin son bulduğu günden itibaren yürümeye başlar. Kanundaki bir yıllık müddetin dolmasının ardından gecikmeye haklı gerekçe oluşturan hâller mevcutsa, Türk Medenî Kanunu m. 303/4 gereğince söz konusu engelin kalktığı tarihten itibaren bir ay içerisinde dava açılması mümkündür.
Ananın Talep Edebileceği Mali Giderler
Ana, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak baba veya mirasçılarından Türk Medenî Kanunu m. 304/1 uyarınca doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 304Kaynağı aç
Doğumun neticesi mali talepleri tamamen ortadan kaldırmaz. Türk Medenî Kanunu m. 304/2 uyarınca çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim, ananın doğum, geçim ve gebelik giderlerinin karşılanmasına karar verebilir. Bununla birlikte Türk Medenî Kanunu m. 304/3 gereğince üçüncü kişiler veya sosyal güvenlik kuruluşlarınca anaya yapılan ödemeler, hakkaniyet ölçüsünde tazminattan indirilir.
Babalık davasını kimler açabilir?
Türk Medenî Kanunu m. 301/1 gereğince çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir.
Babalık davası kime karşı açılır?
Türk Medenî Kanunu m. 301/2 uyarınca dava babaya, babanın vefat etmiş olması hâlinde ise mirasçılarına karşı açılır.
Soybağının tespiti için kan veya doku örneği verilmesi zorunlu mudur?
Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olması, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmaması koşuluyla herkes kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı bir sebep olmaksızın uyulmazsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.
Babalık karinesi hangi durumlarda çürütülmüş sayılır?
Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksız olduğunu veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa babalık karinesi geçerliliğini kaybeder.
Çocuk ölü doğarsa ananın gebelik ve doğum masrafları talep edilebilir mi?
Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim, Türk Medenî Kanunu m. 304/2 uyarınca ananın doğum, geçim ve gebelik giderlerinin karşılanmasına karar verebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy