Anlaşmalı boşanma başvurusunda kimlik fotokopisi başvuru belgelerindendir; protokol tarafların imzalarını taşır. Evlilik cüzdanının fotokopisi evlilik birliğinin kanıtı olarak sunulur. Evlenme cüzdanının aslı veya onaylı fotokopisi birliği resmen belgeleyen belgeler arasındadır. Fotokopi ile asıl veya onaylı fotokopi birlikte zorunlu evrak diye sıralanamaz. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, evlilik en az bir yıl sürmüşse birlikte başvuru ile bir eşin diğerinin davasını kabul etmesini aynı sonuca bağlar; bu hâllerde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Karar verilebilmesi, hâkimin tarafları bizzat dinlemesine, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesine ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulmasına bağlıdır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
Bir yıllık süre ve başvuru yolları
En az bir yıl süren evlilikte eşlerin birlikte başvurması, evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılması sonucunu doğurur. Bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi de aynı sonucu doğurur. Bu iki yol birbirinin yerine daraltılamaz; her biri bu sayılma sonucuna bağlıdır.
Hâkimin dinlemesi ve düzenlemeyi uygun bulması
Boşanma kararı verilebilmesi için hâkim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir. Ayrıca boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır.
Anlaşarak açılan davada her iki tarafın hazır bulunması ve protokolde yazılı bilgilerin doğrulanması gerekir. Mahkeme başvuruyu inceledikten sonra eşleri duruşmaya çağırır. Eşlerden, boşanma konusunda hâlâ anlaşmalı olduklarını teyit etmeleri beklenir.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Yapılan değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur.
Bu hâlde, tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
Dilekçenin sunulacağı yer ve içeriği
Boşanma dilekçesi, belgelerle birlikte aile mahkemesine sunulur. Aile mahkemesinin olmadığı yerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.
Dilekçe her iki eşin imzasını taşır ve her iki tarafın da boşanmayı istediğini açıkça belirtir. Metinde tarafların kişisel bilgileri, evlilik ve ayrılmaya ilişkin bilgiler ile varsa çocukların velayeti ve nafaka konuları yer alır. Evlilik en az bir yıl sürmüşse, bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi de evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılması sonucunu doğuran diğer yoldur.
Protokolün içeriği ve hazırlanması
Protokolde mal paylaşımı, çocukların velayeti ve nafaka belirtilir; protokol tarafların imzalarını taşır. Belge, evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımı ile varsa çocukların velayeti, nafaka, tedbir nafakası ve tazminat gibi konuları içerir. Hâkim bakımından karar, boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin uygun bulunmasına bağlıdır.
Protokol avukatlar aracılığıyla veya eşler tarafından hazırlanabilir ve boşanma dilekçesine ek olarak mahkemeye sunulur. Protokolün her iki tarafın avukatları tarafından hazırlanması ve mal paylaşımı, nafaka ile velayetin belgede ayrıntılı gösterilmesi de bu hazırlıkta yer alır. Eşlerin veya avukatların hazırlaması ile her iki tarafın avukatlarının hazırlaması tek biçime bağlanamaz.
Taraflar boşanma sonrasında anlaşmaya uygun davranmaz veya anlaşmadaki maddelerden birini ihlal ederse bu durum yasal yaptırıma neden olabilir.
Kimlik, adres, fotoğraf ve evlilik cüzdanı
Tarafların kimlik fotokopileri başvuru belgelerindendir. Nüfus cüzdanı veya pasaport fotokopisi genellikle kabul edilir. Genellikle her iki taraf için son altı ay içinde çekilmiş dörder fotoğraf gerekir. Güncel adresi teyit eden ikametgâh belgesi e-Devlet üzerinden alınabilir.
Evlilik cüzdanının fotokopisi, evlilik birliğinin kanıtı olarak sunulur. Evlenme cüzdanının aslı veya onaylı fotokopisi de birliği resmen belgeleyen belgeler arasındadır. Fotokopi ile asıl veya onaylı fotokopi her başvuru için tek nüsha biçimine indirgenemez.
Nüfus cüzdanı fotokopileri, evlilik cüzdanı, varsa çocukların nüfus cüzdanı fotokopileri, mal paylaşımı ve velayet anlaşma metni, boşanma protokolü, adli sicil kaydı ve ikametgâh belgesi gereken belgeler arasında yer alır. Adli sicil kaydı, boşanma sürecini etkileyebilecek hukuki durumlar bakımından gerekebilir. Kaydın belgeler arasında yer alması, her başvuruda kesin zorunlu olduğu sonucunu doğurmaz.
Çocuklara ve nafakaya ilişkin belgeler
Çocuk varsa doğum belgelerinin fotokopileri sunulur; bu belgeler çocuğun kimliğini ve yaşını gösterir. Çocukların nüfus cüzdanı fotokopileri de gereken belgeler arasındadır. Velayete ilişkin taraflarca hazırlanıp imzalanmış anlaşma, çocuklara ait evrak kapsamındadır. Eğitim ve sağlık durumuna dair güncel bilgileri içeren sağlık raporları ile okul belgeleri de bu kapsamda sayılır. Doğum belgesi, nüfus cüzdanı, sağlık raporu ve okul belgesi her başvuruda aynı paket hâlinde birleşmez.
Çocukların velayeti, nafaka ve ziyaret haklarına ilişkin belgeler öncelikli ek belgeler arasındadır. Velayet belgesi kimin ne zaman çocukla ilgileneceğini belirtir. Nafaka taahhütnamesi aylık veya yıllık miktar ile ödeme koşullarını içerir. Taraflar arasında varsa, nafaka miktarı ve şartlarına dair yazılı ve imzalı belge nafaka anlaşmasıdır.
Nafaka talebi varsa gelir belgeleri, maaş bordroları ve gelir beyannamesi sunulmalıdır. Mal paylaşımı ve nafaka önceden kararlaştırılmışsa, mali duruma ilişkin ayrıntılı raporlar veya maaş bordroları genellikle istenmez. Sunulması istenen belgeler ile genellikle istenmeyen belgeler aynı dosya için tek kurala bağlanamaz.
Mal paylaşımı ve yurt dışı bağlantısı
Eşler arasında mal paylaşımı anlaşması varsa bunun noter onaylı kopyası finansal belgeler arasında yer alır. Taraflar paylaşımda anlaşmışsa taşınmaz veya taşınır varlıkların resmî değerleme raporuna ihtiyaç duyulmayabilir. Paylaşılan mülk veya işletme varsa bunların nasıl paylaşılacağına dair ek belgeler gerekebilir. Mülk değerlendirme raporu ortak mülkün güncel piyasa değerini gösterir. Ortaklık antlaşmaları işletmenin dağılımı veya devamına ilişkin ayrıntıları içerir. Raporun gerekmeyebilmesi ile ek belge olarak anılması ihtiyatla yan yana bırakılır.
Eşlerden biri veya her ikisi yurt dışında yaşıyorsa ya da yurt dışında malı varsa ekstra belge gerekebilir. Yurt dışı ikametgâh belgesi, yurt dışında yaşama veya ikamet olgusunu gösterir. Yurt dışı mal varlığı belgeleri, yurt dışındaki mülk ve varlıklara ilişkindir. Her yurt dışı bağlantısında bu belgelerin zorunlu olduğu söylenemez.
Şahit beyanı ve terapi raporu
Anlaşmalı boşanmada iddiaları desteklemek için şahit beyanına ihtiyaç duyulmaz. Taraflar arasında mutabakat sağlanmış ve her iki taraf boşanmayı kabul etmişse şahit beyanı gereksizdir.
Bazı boşanma davalarında evlilik durumunun iyileştirilmesi amacıyla terapi raporları sunulabilir. Anlaşmalı boşanmada bu raporlar gereksizdir; çünkü taraflar boşanma konusunda anlaşmış durumdadır.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma için evlilik ne kadar sürmüş olmalıdır?
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurmuşsa ya da biri diğerinin davasını kabul etmişse, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Süre, bu iki yoldan biriyle birlikte aranır.
Eşler duruşmada hazır bulunmalı mı?
Evet. Hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Her iki tarafın davada hazır bulunması ve protokoldeki bilgilerin doğrulanması da gerekir. Mahkeme eşleri duruşmaya çağırır; eşlerin hâlâ anlaşmalı olduklarını teyit etmeleri beklenir.
Protokolü eşler kendileri hazırlayabilir mi?
Protokol eşler tarafından veya avukatlar aracılığıyla hazırlanıp dilekçeye eklenebilir. Her iki tarafın avukatlarının protokolü hazırlaması ve mal paylaşımı, nafaka ile velayeti ayrıntılı yazması da geçerlidir. Bu iki yol tek biçime bağlanamaz.
Dilekçe hangi mahkemeye verilir?
Dilekçe belgelerle birlikte aile mahkemesine sunulur. Aile mahkemesinin olmadığı yerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar.
Evlilik cüzdanının aslı mı fotokopisi mi sunulur?
Evlilik cüzdanının fotokopisi birliğin kanıtı olarak sunulur. Evlenme cüzdanının aslı veya onaylı fotokopisi de birliği resmen belgeleyen belgeler arasındadır. Bu nüshalar tek biçime indirgenemez.
Çocuk varsa hangi belgeler gerekir?
Çocuk varsa doğum belgesi fotokopisi, nüfus cüzdanı fotokopisi, imzalı velayet anlaşması, velayet belgesi, nafaka taahhütnamesi, sağlık raporu ve okul belgesi gündeme gelir. Velayet belgesi kimin ne zaman çocukla ilgileneceğini, nafaka taahhütnamesi ise miktar ve ödeme koşullarını gösterir. Bu belgeler her başvuruda aynı paket hâlinde birleşmez.
Anlaşmalı boşanmada şahit gerekir mi?
Hayır. İddiaları desteklemek için şahit beyanına ihtiyaç duyulmaz; her iki taraf boşanmayı kabul etmişse şahit beyanı gereksizdir. Hâkim tarafları bizzat dinler.
Adli sicil kaydı her dosyada zorunlu mu?
Adli sicil kaydı gereken belgeler arasında yer alır ve süreci etkileyebilecek hukuki durumlar bakımından gerekebilir. İki ölçü, kaydın her başvuruda kesin zorunlu olduğu sonucuna vardırılamaz.
Nafaka için maaş bordrosu istenir mi?
Nafaka talebi varsa gelir belgesi, maaş bordrosu ve gelir beyannamesi sunulmalıdır. Mal paylaşımı ve nafaka önceden kararlaştırılmışsa ayrıntılı mali rapor veya maaş bordrosu genellikle istenmez. Bu iki ölçü tek belge kuralı oluşturmaz.
Hâkim anlaşmada değişiklik yapabilir mi?
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy