7571 sayılı Kanunun 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren değişikliklerine göre yasal taşınmaz önalımında noter bildiriminden itibaren 3 ay ve her halde satıştan itibaren 1 yıl hak düşürücü süre uygulanır. Bu tarihten önceki satışlarda TMK geçici m.1/1 gereğince eski 2 yıllık dış süre korunur. Dava konusu payın hâkimce belirlenen rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerinin depo edilmesi ise geçici m.1/2 gereğince daha önce açılmış davalarda da uygulanır. TBK m.242’deki sözleşmesel önalım ve sınai hak önalımı bu yasal taşınmaz kuralıyla aynı değildir.
7571 sayılı Kanun, Madde 35Kaynağı aç
Önalım Hakkının Tanımı ve Temel Koşulları
Önalım hakkı, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda paydaşlardan birinin payını tamamen veya kısmen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara tanınan yasal satın alma yetkisidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi uyarınca bu hak, paylı mülkiyet rejimine tabi taşınmazlarda paydaşların mülkiyet birliğini gözetmelerine ve yabancı kişilerin mülkiyete paydaş olarak girmesini önlemelerine olanak tanır. Hakkın doğabilmesi için paylı mülkiyetin bulunması ve devir işleminin üçüncü bir kişiye yönelik satış sözleşmesi şeklinde gerçekleşmesi gerekir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 732Kaynağı aç
Önalım Hakkının Kullanılamayacağı Haller ve İstisnalar
Kanun koyucu kamu düzeni ve hukuki güvenlik gereğince bazı satış türlerinde önalım hakkının ileri sürülmesini açıkça engellemiştir. 4721 sayılı Kanun'un 733. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile icra dairelerince yürütülen cebrî artırma satışlarında önalım hakkı kullanılamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 733Kaynağı aç
Önalım hakkı yalnızca paydaş olmayan üçüncü şahıslara yapılan satışlar için geçerlidir. Taşınmazdaki payın mevcut paydaşlardan birine devredilmesi durumunda diğer paydaşlar önalım hakkına dayanamaz. Nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2023/333 Esas ve 2024/471 Karar sayılı ilamında paydaşın diğer bir paydaş aleyhine önalım hakkını kullanamayacağı açıkça belirtilmiştir. Bununla birlikte ilk satış işlemiyle taşınmazda paydaş sıfatını kazanan kişiye yönelik daha sonra gerçekleştirilen pay devirleri nedeniyle de Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2023/2918 Esas ve 2024/67 Karar sayılı ilamı gereğince önalım hakkı ileri sürülemez.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/333, K. 2024/471Kaynağı aç
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2918, K. 2024/67Kaynağı aç
Önalım hakkı ancak gerçek nitelikteki satış işlemlerinde uygulanır; bağış, takas veya miras taksimi gibi devirler bu kapsamın dışındadır. Taşınmaz devrinin tarafların kardeş olmaları ve aralarında miras taksimi yapmaları nedeniyle gerçekleştirildiği hallerde, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022/5525 Esas ve 2024/754 Karar sayılı ilamında gösterildiği üzere önalım davası reddedilir. Ayrıca arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilen pay devirlerine karşı önalım hakkının öne sürülmesi de dürüstlük kuralı sınırları içinde hakkın kötüye kullanılması teşkil eder.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 734Kaynağı aç
Önalım Hakkından Feragat ve Haktan Vazgeçme
Paydaşlar önalım hakkını genel olarak terk edebilecekleri gibi somut bir satış özelinde de bu yetkiden vazgeçebilirler. Türk Medeni Kanunu'nun 733. maddesinin ikinci fıkrasına göre önalım hakkından tamamen feragat edilmesi resmî şekilde yapılarak tapu kütüğüne şerh verilmesine bağlıdır. Buna karşılık yalnızca belirli bir satış işleminde önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme işlemi yazılı şekle tabidir ve satıştan önce veya sonra geçerli biçimde yapılabilir.
Noter Bildirimi ve Hak Düşürücü Süreler
Taşınmazdaki pay satışının alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesi yasal bir yükümlülüktür. Noter kanalıyla usulüne uygun bildirim yapılmadığı sürece üç aylık kısa hak düşürücü süre işlemeye başlamaz. Davacı paydaşın satışı harici yollardan veya tapu sorgulama kanallarından öğrenmiş olması noter bildiriminin yasal sonuçlarını doğurmaz.
Yasal önalım hakkı, noter bildiriminden itibaren 3 ay ve her halde satıştan itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır. 25 Aralık 2025 tarihinden önceki satışlarda eski 2 yıllık dış süre TMK geçici m.1/1 ile korunur. Eski satışları konu alan Yargıtay kararlarındaki iki yıl, yeni satışların bir yıllık süresine ilişkin çelişki oluşturmaz.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/1132, K. 2025/2083Kaynağı aç
Dava Usulü, Bedelin Deposu ve İmar Değişikliği
Önalım hakkı alıcıya karşı açılacak tescil davası yoluyla kullanılır. Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesi gereğince dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Hak sahibi paydaş, mahkemece belirlenen bu rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkimin tayin ettiği yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmak zorundadır. Bu yükümlülük kesin sürede yerine getirilmediği takdirde hak sahibi adına tescile karar verilemez. Yatırılan bedel ise kararın kesinleşmesiyle birlikte nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 735Kaynağı aç
Dava konusu taşınmazda satıştan veya dava açıldıktan sonra imar uygulaması yapılması neticesinde parsel numarası, pay oranı veya yüzölçümü değişse dahi önalım hakkı geçerliliğini muhafaza eder. Mahkeme güncel tapu kaydını esas alarak infaza elverişli bir hüküm kurmakla yükümlüdür.
Satış Bedelinde Muvazaa ve Dürüstlük Kuralı
TMK m.2 gereğince hakkın açıkça kötüye kullanılması korunmaz. Önalım hakkını engellemek için satış bedelinin gerçeğe aykırı gösterildiğine ilişkin eski içtihatlar, ilgili işlem ve ispat bağlamıyla okunmalıdır. Güncel TMK m.734/2 uyarınca depo tutarı, hâkimin gecikmeksizin belirleyeceği payın rayiç bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerinden oluşur; bu bedelin verilen kesin sürede hâkimin gösterdiği yere yatırılması gerekir. Yeni rayiç bedel hükmü daha önce açılmış davalarda da uygulanır; tapudaki satış bedeli güncel depo tutarı olarak genellenemez.
Önalım hakkı paydaşların birbirine yaptığı satışlarda kullanılabilir mi?
Hayır, önalım hakkı yalnızca taşınmazdaki payın paydaş olmayan üçüncü bir kişiye satılması halinde kullanılabilir; paydaşların birbirine yaptığı satışlarda diğer paydaşlar önalım hakkı ileri süremez.
Satış noterden bildirilmezse önalım davası ne zamana kadar açılabilir?
Satış hak sahibine noter aracılığıyla bildirilmedikçe üç aylık süre başlamaz; ancak hak her hâlde satış tarihinden itibaren kanunda düzenlenen bir yıllık azami süre geçmekle düşer.
İcra veya devlet ihalesi yoluyla yapılan satışlarda önalım hakkı var mıdır?
Hayır, Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile icra dairelerince yürütülen cebrî artırma satışlarında önalım hakkı kullanılamaz.
Önalım davasında bedel ne zaman ve nereye ödenir?
Dava konusu payın rayiç bedeli ile tapu masrafları mahkemece gecikmeksizin belirlenir ve hâkim tarafından gösterilen yere nemalandırılmak üzere verilen kesin süre içinde nakden yatırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

