Babalık Davası ve Davacı ile Davalı Sıfatı
Babalık davası, evlilik dışı dünyaya gelen çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme hükmüyle kurulmasını amaçlayan bir davadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesinin birinci fıkrası gereğince, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini talep etme hakkı yalnızca ana ve çocuğa tanınmıştır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 301Kaynağı aç
Davanın kimlere karşı yöneltilebileceği kanun metninde açıkça sınırlandırılmıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda babalık davası kural olarak babaya yöneltilir; şayet baba vefat etmişse dava onun mirasçılarına karşı açılır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Zorunlu İhbar Usulü
Babalık davalarında görevli yargı mercii aile mahkemeleridir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türk Medeni Kanunu'nun aile hukukuna ilişkin dava ve işlerini inceleme görevi münhasıran aile mahkemelerine verilmiştir.
4787 sayılı AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN m. 4Kaynağı aç
Babalık davasında yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu'nun 283. maddesindeki kurala göre belirlenir. Bu düzenleme uyarınca soybağına ilişkin davalar, davanın açıldığı tarihteki taraflardan birinin yerleşim yerinde veya çocuğun doğumu sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 283Kaynağı aç
Soybağının tespiti kamu düzenine ilişkin neticeler doğurduğundan kanun koyucu bildirim mecburiyeti getirmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesinin üçüncü fıkrasına göre dava Cumhuriyet savcısına ve Hazineye bildirilir; ayrıca yargılama ana tarafından başlatılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar olunur.
Yargılama Usulü ve Biyolojik İncelemelere Rıza
Soybağı uyuşmazlıklarında hâkimin maddi gerçeği ortaya çıkarma yetkisi genel usul kurallarından daha geniştir. Türk Medeni Kanunu'nun 284. maddesinin birinci bendi gereğince hâkim maddi olguları kendiliğinden araştırır ve ileri sürülen delilleri serbestçe değerlendirir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 284Kaynağı aç
Biyolojik bağın saptanması amacıyla başvurulacak tıbbi testlerde ilgililerin katılımı esastır. Türk Medeni Kanunu'nun 284. maddesinin ikinci bendi uyarınca taraflar ile üçüncü şahıslar, kişinin sıhhati bakımından tehlike oluşturmayan ve soybağının anlaşılması için zorunluluk arz eden tıbbi incelemelere onay vermekle yükümlüdür. Şayet davalı taraf hâkim tarafından tayin edilen bu araştırmaya onay vermekten kaçınırsa, hâkim somut olayın şartlarını değerlendirerek incelemeden beklenen neticenin davalının aleyhine meydana geldiğini kabul edebilir.
Babalık Davasında Dava Açma Süreleri
Babalık davasının henüz doğum gerçekleşmeden gebelik sürecinde açılması veya doğumdan sonra ikame edilmesi mümkündür. Türk Medeni Kanunu'nun 303. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ananın dava açma hakkı, doğumun gerçekleşmesinden itibaren bir senenin geçmesiyle düşer. Maddenin çocuğun dava hakkını düzenleyen ikinci fıkrası ise Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 303Kaynağı aç
Çocuğun nüfusta başka bir erkekle soybağının bulunması hâlinde dava süresinin işlemeye başlaması özel bir kurala bağlanmıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 303. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı kuruluysa bir yıllık süre bu hukuki bağın ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
Bir yıllık sürenin geçirilmesi durumunda kanunda haklı gerekçe istisnası korunmuştur. Türk Medeni Kanunu'nun 303. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, sürenin dolmasından sonra gecikmeyi mazur gösteren haklı nedenlerin bulunması hâlinde, bu engelin kalkmasından başlayarak bir ay içerisinde dava açılabilir.
Ananın Babalık Davasıyla Birlikte Talep Edebileceği Masraflar
Ana, babalığın hükmen tespiti talebinin yanı sıra gebelik ve doğuma bağlı giderlerin tazminini de isteyebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 304. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ana; babalık davasıyla birlikte veya ayrı bir davayla babadan ya da baba vefat etmişse mirasçılarından doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim masraflarını ve gebelik ile doğumun zorunlu kıldığı diğer giderleri talep edebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 304Kaynağı aç
Babalık davasını kimler açabilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesinin birinci fıkrası uyarınca babalık davasını ana ve çocuk açabilir.
Babalık davası hangi mahkemede açılır?
Babalık davalarında görevli mahkeme 4787 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca aile mahkemesi olup yetkili mahkeme Türk Medeni Kanunu'nun 283. maddesi gereğince taraflardan birinin dava tarihindeki veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir.
Baba vefat etmişse babalık davası kime açılır?
Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesinin ikinci fıkrası gereğince babanın vefat etmiş olması durumunda babalık davası babanın mirasçılarına karşı açılır.
Davalı DNA testine rıza göstermezse mahkeme nasıl karar verir?
Türk Medeni Kanunu'nun 284. maddesinin ikinci bendi doğrultusunda, davalı sağlık açısından tehlike yaratmayan incelemeye rıza göstermezse hâkim somut şartlara göre bundan beklenen sonucu davalının aleyhine doğmuş sayabilir.
Babalık davası doğumdan önce açılabilir mi?
Evet, Türk Medeni Kanunu'nun 303. maddesinin birinci fıkrası uyarınca babalık davası çocuğun doğumundan önce de açılabilir.
Ana, babalık davası ile birlikte babadan hangi masrafları isteyebilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 304. maddesinin birinci fıkrası gereğince ana; doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim masraflarını ile gebelik ve doğumun getirdiği diğer giderleri talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy