Arsa Payı Kavramı ve Yasal Dayanağı
Arsa payı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında arsanın kanunda belirtilen esasa göre bağımsız bölümlere tahsis edilen ortak mülkiyet payları olarak tanımlanır. Anagayrimenkulde kat mülkiyeti ve kat irtifakı kurulurken her bir bağımsız bölümün konumu ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı bir pay tahsisi yapılması ve bu oranın projesinde ortak mülkiyet esaslarına göre açıkça gösterilmesi gerekir.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2018/3823, K. 2018/6482Kaynağı aç
Bağımsız bölümlere tahsis edilen arsa payı, kural olarak o bölümlerin değerinde sonradan meydana gelen çoğalma veya azalma sebebiyle değiştirilemez. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 3/2 hükmü uyarınca bu kural geçerli olup aynı kanunun 44 üncü madde hükmü saklı tutulmuştur.
Arsa Payının Düzeltilmesi Davasının Şartları
Kat mülkiyetine veya kat irtifakına tabi yapılarda payların bağımsız bölümlerin gerçek değerini yansıtacak biçimde dağıtılmaması halinde, kat malikleri veya irtifak sahipleri pay dağılımının düzeltilmesi amacıyla mahkemeye başvurabilir. Arsa paylarının yeniden belirlenmesi istemlerinde, tahsis edilen paylar ile bağımsız bölümlerin değerleri arasında orantısızlığın bulunması temel şarttır.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/876, K. 2017/3125Kaynağı aç
Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2016/11562 Esas ve 2017/72 Karar sayılı ilamına göre arsa paylarının yeniden düzenlenmesine ilişkin davalar anayapının kat irtifakı veya kat mülkiyeti statüsünü koruduğu sürece açılabilir. Yapının yıkılmış olması halinde ortada değerleri belirlenecek bağımsız bölümler bulunmayacağından uyuşmazlığa 634 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uygulanamaz.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2016/11562, K. 2017/72Kaynağı aç
Arsa payı düzeltilmesi talebiyle açılacak davalar için kanunda hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Dava, ana yapının kat mülkiyeti veya kat irtifakı statüsü sürdüğü müddetçe açılabilir.
Bilirkişi İncelemesi ve Değerlendirme Kriterleri
Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2017/876 Esas ve 2017/3125 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere mahkeme denklik sağlamaya çalışırken bağımsız bölümlerin cinsi, bulunduğu kat, alanı, ısınma sistemi, aydınlanması, mimari kullanımı, konumu, cephesi ve manzarası gibi hususları değerlendirmeye esas alır. Bilirkişiler bağımsız bölümlerin değer tespitinde ana gayrimenkulde kat irtifakı kurulmuşsa kat irtifakı tesis tarihini, doğrudan kat mülkiyeti kurulmuşsa mülkiyetin kuruluş tarihini esas almak zorundadır.
Tespite esas alınan tarihin ardından ortaya çıkan imar durumu ile cins ve manzara farklılaşmaları, bakım ya da onarım çalışmaları kaynaklı değer artış ve azalışları hesaplamaya dahil edilmez. Yargılama sürecinde sulh hukuk mahkemesince gayrimenkul değerleme alanında uzman iki teknik ve bir hukukçudan oluşan üç kişilik bilirkişi kurulu görevlendirilir.
Davada Taraf Sıfatı ve Husumet
Dava açma hakkı yalnızca kat maliklerine veya kat irtifakı sahiplerine tanınmıştır. Ana taşınmazda sonradan kat maliki haline gelen kişiler de arsa paylarının düzeltilmesi davası açma hakkına sahiptir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2018/3823 Esas ve 2018/6482 Karar sayılı ilamı doğrultusunda apartman yöneticisinin ana taşınmazda bağımsız bölüm maliki veya hissedarı olması halinde aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır.
Arsa payı düzeltim davası neticesinde verilecek karar bağımsız bölümlerin tamamının arsa payını etkileyeceğinden ve tescil gerekeceğinden, davacı dışındaki diğer tüm kat maliklerinin veya kat irtifakı sahiplerinin davalı olarak gösterilmesi zorunludur.
Davanın Dinlenemeyeceği Haller
Resmi senette imzası bulunan, projeyi ve proje müellifi tarafından bağımsız bölümlere tahsis edilen arsa paylarını bilerek bağımsız bölüm edinen kişinin açtığı arsa payı düzeltim talebi, iradeyi sakatlayan sebepler hariç olmak üzere iyi niyetli olmaması gerekçesiyle reddedilir.
Kat mülkiyetinin mahkeme kararı ile kurulduğu hallerde arsa payları kesin hüküm sebebiyle belirlenmiş olduğundan payların düzeltilmesi yeniden talep edilemez.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Ek Madde 1 uyarınca arsa payı düzeltim davasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 12/1 hükmü gereğince yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olup bu yetki kuralı kesindir.
Arsa payı düzeltim davası açmak için bir süre sınırı var mıdır?
Kanunda arsa payı düzeltim davaları için bir hak düşürücü süre öngörülmemiş olup dava, ana yapının kat irtifakı veya kat mülkiyeti statüsünü koruduğu müddetçe açılabilir.
Taşınmazı sonradan edinen kat maliki arsa payı düzeltim davası açabilir mi?
Evet, ana taşınmazda sonradan kat maliki haline gelen kişiler de arsa paylarının düzeltilmesi talebiyle dava açma hakkına sahiptir.
Apartman yöneticisi bu davada tek başına davacı olabilir mi?
Apartman yöneticisi ana taşınmazda bağımsız bölüm maliki veya hissedarı olduğu takdirde aktif husumet ehliyetine sahip olarak davayı açabilir.
Bina yıkıldıktan sonra arsa paylarının düzeltilmesi istenebilir mi?
Hayır, yapının yıkılmış olması halinde kat irtifaklı veya kat mülkiyetli fiziki bağımsız bölüm kalmayacağından 634 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca dava açılamaz.
Sonradan yapılan tadilatlar arsa payı hesabında dikkate alınır mı?
Hayır, değerlendirmede kuruluş tarihi esas alındığından bu tarihten sonraki bakım, onarım, cins, manzara ve imar değişiklikleri hesaba katılmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

