Bağımsız bölüm devredilmeksizin, o bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payının devri hukuken mümkün değildir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca kat mülkiyetine tabi yapılarda tasarruf işlemi yalnızca bağımsız bölüm için yapılabilir. Tesis edilen tasarruf işlemi, arsa payı ve ortak yerler için de hüküm doğurur. Bu yasal düzenleme sebebiyle bağımsız bölüm ile arsa payı ve ortak yerlerin birbirinden ayrı tasarruf işlemlerine konu edilmesi engellenmiştir.
Kat Mülkiyetinin Niteliği ve Ayrılmazlık İlkesi
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 1 uyarınca, tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu, dükkan, mağaza, mahzen, depo gibi ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli bölümleri üzerinde gayrimenkul maliki veya ortak malikleri tarafından bağımsız mülkiyet hakları kurulabilir. Yapılmakta olan veya ileride yapılacak yapılar üzerinde ise kat mülkiyetine esas olmak üzere kat irtifakı tesis edilir.
634 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasına göre kat mülkiyeti; arsa payı ve anagayrimenkuldeki ortak yerlerle bağlantılı özel bir mülkiyet niteliği taşır. Arsa payı ile bağımsız mülkiyet hakkı arasındaki bu hukuki bağ gereğince, bağımsız bölümden ayrı tasarrufta bulunulamayacağı gibi arsa payından bağımsız bir mülkiyet hakkı da tesis edilemez.
Arsa Payı Üzerindeki Tasarruf Yasakları
634 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca arsa payı; kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemeyeceği gibi, miras yoluyla da bağımsız olarak geçemez ve başka bir hakla kayıtlanamaz. Kat mülkiyetine tabi bir bağımsız bölüm üzerinde tesis edilen tasarruflar arsa payını ve anagayrimenkulün ortak yerlerini de kapsar.
Arsa Payının Belirlenmesi ve Yeniden Düzenlenmesi
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 3/2 uyarınca, anagayrimenkulde kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis edilirken her bir bağımsız bölüme, konumu ve büyüklüğü gözetilerek belirlenen değeriyle dengeli arsa payı özgülenir ve bu oran projede müşterek mülkiyet ilkelerine göre belirtilir. Belirlenen payların bağımsız bölümlerin gerçek değerleriyle bağdaşmadığı durumlarda, her kat irtifakı sahibi veya kat maliki söz konusu payların yeniden düzenlenmesini yargı yoluna başvurarak isteyebilir.
Bağımsız bölümlerden her birine bu şekilde tahsis edilen arsa payı, o bölümlerin değerinde sonradan meydana gelen çoğalma veya azalma sebebiyle kural olarak değiştirilemez. Kanun koyucu, bu kuralın istisnasını 634 sayılı Kanunun 44. maddesinde düzenlenen hallerle sınırlı tutmuştur.
İlave İnşaat Halinde Arsa Paylarının Değişimi
Anagayrimenkulün üstüne kat ilavesi yapılması, çekme kat yerine tam kat yapılması veya arsanın boş kısmında ilaveler inşa edilmesi durumunda, yapılan yeni ilaveler dahil bütün bağımsız bölümlere tahsis olunacak arsa paylarının usulüne göre yeniden ve oybirliğiyle tespiti zorunludur.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 44Kaynağı aç
Yeni bağımsız bölümün yapılmasına katılmayan kat maliklerinin yeni tahsis sebebiyle azalan arsa paylarının bedeli kendilerine ödenmek şartıyla, yeni yapılan bağımsız bölüm, eski resmi senet gereğince kat mülkiyetine çevrilerek yaptıranın veya yaptıranların mülkü olur.
Dürüstlük Kuralı ve Düzeltme Talebinin Sınırları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca kişilerin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüst davranma zorunluluğu bulunmakta olup, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasına hukuki koruma sağlanmaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2018/3094 Esas ve 2018/7017 Karar sayılı ilamına göre, anataşınmazda kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulurken arsa paylarının düzenlenmesine katılan kat maliklerinin sonradan arsa paylarının düzeltilmesini istemeleri iyi niyetli kabul edilmez. Bu maliklerin düzeltme isteminde korunmaya değer bir hukuki yararları bulunmadığı gibi durum dürüstlük kuralı ile de bağdaşmaz. Düzenlemeye bizzat katılan bu malikten bağımsız bölümü devralan kişinin açacağı düzeltme davası da aynı gerekçeyle reddedilir.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2018/3094, K. 2018/7017Kaynağı aç
Bağımsız bölüm devredilmeksizin arsa payı devredilebilir mi?
Hayır, arsa payı bağımsız bölümden ayrı olarak devredilemez. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca tasarruf işlemleri yalnızca bağımsız bölüm için yapılabilir ve bu işlem arsa payı ile ortak yerler için de hüküm doğurur.
Arsa payı miras yoluyla bağımsız şekilde intikal eder mi?
Hayır, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca arsa payı kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemeyeceği gibi miras yoluyla da intikal edemez ve başka bir hakla kayıtlanamaz.
Orantısız belirlenen arsa payı dava yoluyla düzeltilebilir mi?
Evet, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleri ile oranlı biçimde tahsis edilmeyen arsa paylarının yeniden düzenlenmesi mahkemeden talep edilebilir. Ancak kuruluş aşamasındaki tahsise bizzat katılan maliklerin veya onlardan devralanların bu yöndeki talepleri dürüstlük kuralı sebebiyle kabul görmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

