Bağımsız Bölüm Olmaksızın Arsa Payı Devredilebilir mi?

by Avukat Erdal Ersoy
Bağımsız Bölüm Olmaksızın Arsa Payı Devredilebilir mi?

Bağımsız bölüm devredilmeksizin, o bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payının devri hukuken mümkün değildir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca kat mülkiyetine tabi yapılarda tasarruf işlemi yalnızca bağımsız bölüm için yapılabilir. Tesis edilen tasarruf işlemi, arsa payı ve ortak yerler için de hüküm doğurur. Bu yasal düzenleme sebebiyle bağımsız bölüm ile arsa payı ve ortak yerlerin birbirinden ayrı tasarruf işlemlerine konu edilmesi engellenmiştir.

Kat Mülkiyetinin Niteliği ve Ayrılmazlık İlkesi

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 1 uyarınca, tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu, dükkan, mağaza, mahzen, depo gibi ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli bölümleri üzerinde gayrimenkul maliki veya ortak malikleri tarafından bağımsız mülkiyet hakları kurulabilir. Yapılmakta olan veya ileride yapılacak yapılar üzerinde ise kat mülkiyetine esas olmak üzere kat irtifakı tesis edilir.

634 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasına göre kat mülkiyeti; arsa payı ve anagayrimenkuldeki ortak yerlerle bağlantılı özel bir mülkiyet niteliği taşır. Arsa payı ile bağımsız mülkiyet hakkı arasındaki bu hukuki bağ gereğince, bağımsız bölümden ayrı tasarrufta bulunulamayacağı gibi arsa payından bağımsız bir mülkiyet hakkı da tesis edilemez.

Arsa Payı Üzerindeki Tasarruf Yasakları

634 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca arsa payı; kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemeyeceği gibi, miras yoluyla da bağımsız olarak geçemez ve başka bir hakla kayıtlanamaz. Kat mülkiyetine tabi bir bağımsız bölüm üzerinde tesis edilen tasarruflar arsa payını ve anagayrimenkulün ortak yerlerini de kapsar.

Arsa Payının Belirlenmesi ve Yeniden Düzenlenmesi

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 3/2 uyarınca, anagayrimenkulde kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis edilirken her bir bağımsız bölüme, konumu ve büyüklüğü gözetilerek belirlenen değeriyle dengeli arsa payı özgülenir ve bu oran projede müşterek mülkiyet ilkelerine göre belirtilir. Belirlenen payların bağımsız bölümlerin gerçek değerleriyle bağdaşmadığı durumlarda, her kat irtifakı sahibi veya kat maliki söz konusu payların yeniden düzenlenmesini yargı yoluna başvurarak isteyebilir.

Bağımsız bölümlerden her birine bu şekilde tahsis edilen arsa payı, o bölümlerin değerinde sonradan meydana gelen çoğalma veya azalma sebebiyle kural olarak değiştirilemez. Kanun koyucu, bu kuralın istisnasını 634 sayılı Kanunun 44. maddesinde düzenlenen hallerle sınırlı tutmuştur.

İlave İnşaat Halinde Arsa Paylarının Değişimi

Anagayrimenkulün üstüne kat ilavesi yapılması, çekme kat yerine tam kat yapılması veya arsanın boş kısmında ilaveler inşa edilmesi durumunda, yapılan yeni ilaveler dahil bütün bağımsız bölümlere tahsis olunacak arsa paylarının usulüne göre yeniden ve oybirliğiyle tespiti zorunludur.

634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 44Kaynağı aç
Madde 44 – Anagayrimenkulün üstüne kat ilavesi veya mevcut çekme kat yerine tam kat yapılması veya zemin veya bodrum katlarında veya arsanın boş kısmında 24 üncü maddenin ikinci fıkrasında yazılı yerlerin sonradan yapımı veya ilavesi için: a) Kat malikleri kurulunun buna oybirliğiyle karar vermesi; b) Anagayrimenkulün bu inşaattan sonra alacağı duruma göre, yapılan yeni ilaveler de dahil olmak üzere bütün bağımsız bölümlerine tahsis olunacak arsa paylarının, usulüne göre yeniden ve oybirliğiyle tesbit edilmesi; c) İlave edilecek yeni bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payı üzerinde, tapu memuru huzurunda yapılacak resmi senetle, 14 üncü maddeye göre kat irtifakı kurularak bunun, anagayrimenkulün bütün bağımsız bölümlerinin kat mülkiyeti kütüğündeki irtifaklar hanesine tescil edilmesi ve anagayrimenkulün kapanan eski kütük sayfasiyle 13 üncü madde hükmüne göre bağlantı sağlanması; Şarttır. Bu nitelikteki ilave ve genişletmelere muvafakat etmekle beraber kendisi katılmak istemiyen kat maliklerinin arsa paylarından, bu ilaveler sebebiyle azalan kısmın, ilaveyi yaptıranların bağımsız bölümlerine tahsisini kabul ettikleri, resmi senette belirtilir. Bu takdirde, yeni bağımsız bölümün yapılmasına katılmıyan kat maliklerinin arsa paylarından yeni tahsis sebebiyle azalan kısmın bedeli kendilerine ödenmek şartiyle, yeni yapılan bağımsız bölüm, kat irtifakı kurulmasına dair olan eski resmi senet gereğince kat mülkiyetine çevrilerek onu yaptıranın mülkü veya yaptıranların ortak mülkü olur ve kat mülkiyeti kütüğünün ayrı bir sayfasına yeni malik veya malikler adına tescil edilir. G) Temliki tasarruflar ve önemli işler:

Yeni bağımsız bölümün yapılmasına katılmayan kat maliklerinin yeni tahsis sebebiyle azalan arsa paylarının bedeli kendilerine ödenmek şartıyla, yeni yapılan bağımsız bölüm, eski resmi senet gereğince kat mülkiyetine çevrilerek yaptıranın veya yaptıranların mülkü olur.

Dürüstlük Kuralı ve Düzeltme Talebinin Sınırları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 2 uyarınca kişilerin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüst davranma zorunluluğu bulunmakta olup, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasına hukuki koruma sağlanmaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 2Kaynağı aç
Madde 2 – Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. II. İyiniyet

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2018/3094 Esas ve 2018/7017 Karar sayılı ilamına göre, anataşınmazda kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulurken arsa paylarının düzenlenmesine katılan kat maliklerinin sonradan arsa paylarının düzeltilmesini istemeleri iyi niyetli kabul edilmez. Bu maliklerin düzeltme isteminde korunmaya değer bir hukuki yararları bulunmadığı gibi durum dürüstlük kuralı ile de bağdaşmaz. Düzenlemeye bizzat katılan bu malikten bağımsız bölümü devralan kişinin açacağı düzeltme davası da aynı gerekçeyle reddedilir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2018/3094, K. 2018/7017Kaynağı aç
20. Hukuk Dairesi         2018/3094 E.  ,  2018/7017 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : …Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R Dava dilekçesinde; … ilçesi, Göztepe mahallesi, 398 ada, 46 parselde arsa paylarının hatalı olduğu gerekçesiyle, arsa paylarının yeniden düzenlenmesi istenilmiştir. Mahkemece; kat irtifakı kurulurken 2009 yılında 4 nolu bağımsız bölümün…'e isabet ettiği paylaşım cetvelinden anlaşılmaktadır. Getirtilen tapu kaydından…'in 29/12/2010 tarihinde intifa hakkını kendi üzerinde tutarak, çıplak mülkiyeti oğlu olan davacı …'e satış yolu ile devrettiği görülmektedir. Ardından 27/01/2012 tarihinde taşınmaz kat irtifakından kat mülkiyetine çevrilmiştir. 14/12/2009 tarihli resmi senet arsa paylarının belirlendiği belgedir ve bu belgeyi davacının annesi olan önceki malik…'in vekili imzalamıştır. Bu durumda, davacının dava hakkının bulunmayacağı değerlendirilmiştir. Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 27/10/2015 tarih ve 2015/1349 E. – 2015/15329 K. sayılı kararında açıklandığı üzere "Kat Mülkiyeti Kanununun 3. maddesinde, arsa paylarının bağımsız bölümlerinin değerleri ile orantılı olarak tahsis edilmediği hallerde, her kat maliki veya kat irtifakı sahibinin arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için mahkemeye başvurabilecekleri, arsa paylarının o bölümlerinin değerinde sonradan meydana gelen azalma veya çoğalma sebebiyle değiştirilemeyeceği hükme bağlanmış; Yargıtay uygulamalarında ise, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulurken arsa paylarının düzenlenmesi sırasında bu düzenlemeye katılan kat maliklerinin sonradan dava açması halinde, Türk Medeni Kanununun 2. maddesi gereğince iyiniyet kurallarıyla bağdaşmadığı gerekçesi ile davalarının reddine karar verilmesi ilkesi benimsenmiştir." Arsa paylarının yeniden düzenlenmesi için taşınmazda sonradan bağımsız bölüm edinen kişilerin dava açabilecekleri ilkesi kabul edilse dahi arsa paylarının düzenlenmesi sırasında bu düzenlemeye katılan…'in bağımsız bölümünü oğluna devretmesi halinde hiç kimse kendisinde olmayan bir hakkı devredemeyeceğinden ve…'in dava hakkı Yargıtay kararı doğrultusunda mevcut değil iken bu hakkın oğluna sağlanması mümkün olamayacaktır. …'in açacağı dava, Türk Medeni Kanununun 2. maddesi gereğince iyiniyet kuralları ile bağdaşmayacağı gibi… bu bağımsız bölümü oğluna devrettiğinde oğlu …'in de açacağı davanın iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine…Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 2017/1341 E. – 2018/181 K. sayılı ilamıyla “…12. Sulh Hukuk Mahkemesinin 07/10/2016 tarih, 2015/299 E. – 2016/646 K. sayılı kararı usul ve kanuna uygun bulunduğundan, HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava, arsa paylarının düzeltilmesi istemine ilişkindir Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlar ile yasal gerektirici nedenlere göre, anataşınmazda kat irtifakının 14.12.2009 tarihinde, kat mülkiyetinin ise 27.01.2012 tarihinde kurulduğu anlaşılmıştır. Dosyada mevcut tapu kaydından davacının annesi…’in ilgili bağımsız bölümün intifa hakkını üzerinde tutarak çıplak mülkiyetini davacı olan oğlu …’e 29.12.2010 tarihinde devrettiği tespit edilmiştir. Ayrıca 24.07.2015 tarihli yazı ile tapudan kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesisine ilişkin belgelerin gönderildiği ve bu belgelerde davacının annesi…’in imzasının olduğu saptanmıştır. Anataşınmazda kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulurken arsa paylarının düzenlenmesi sırasında bu düzenlemeye katılan kat maliki veya maliklerinin sonradan arsa paylarının düzeltilmesini istemekte iyiniyetli olmadıkları ve ayrıca arsa paylarının düzeltilmesini isteyen kat malikinin bu isteminde korunmaya değer bir hukuki yararının bulunmadığı ve Türk Medeni Kanununun 2. maddesi gereğince bu durumun iyiniyet kurallarıyla bağdaşmadığı aşikardır. Somut olayda…'in arsa paylarının düzeltilmesine dair açacağı dava, Türk Medeni Kanununun 2. maddesi gereğince iyiniyet kuralları ile bağdaşmayacağı gibi… bu bağımsız bölümü oğluna devrettiğinde oğlu davacı …'in de açacağı davanın iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağı anlaşılmıştır. Her ne kadar apartman yönetim kurulu kararı ile davacının bu davayı açtığı belirtilse de bu davayı açma hakkın yöneticilik sıfatı ile değil kat maliki olmasından kaynaklandığı da açık olup yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün HMK'nın 370/1. maddesi gereğince ONANMASINA, HMK'nın 302/5 ve 373. maddeleri uyarınca dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına 05/11/2018 gününde oy birliği ile karar verildi.
Bağımsız bölüm devredilmeksizin arsa payı devredilebilir mi?

Hayır, arsa payı bağımsız bölümden ayrı olarak devredilemez. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca tasarruf işlemleri yalnızca bağımsız bölüm için yapılabilir ve bu işlem arsa payı ile ortak yerler için de hüküm doğurur.

Arsa payı miras yoluyla bağımsız şekilde intikal eder mi?

Hayır, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 5/1 uyarınca arsa payı kat mülkiyetinden veya kat irtifakından ayrı olarak devredilemeyeceği gibi miras yoluyla da intikal edemez ve başka bir hakla kayıtlanamaz.

Orantısız belirlenen arsa payı dava yoluyla düzeltilebilir mi?

Evet, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleri ile oranlı biçimde tahsis edilmeyen arsa paylarının yeniden düzenlenmesi mahkemeden talep edilebilir. Ancak kuruluş aşamasındaki tahsise bizzat katılan maliklerin veya onlardan devralanların bu yöndeki talepleri dürüstlük kuralı sebebiyle kabul görmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu