Aile Hukuku

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma ve Tedbir Kararları

by Avukat Erdal Ersoy
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma ve Tedbir Kararları

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun; şiddete maruz kalan veya şiddete uğrama riski altında bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını koruma altına almaktadır. Kanun kapsamındaki koruyucu veya önleyici tedbirlerin işletilebilmesi için taraflar arasında önceden açılmış veya derdest olan bir boşanma yahut ceza davasının bulunması şartı aranmaz. Şiddet vakalarına tanık olan ya da bu durumu öğrenen her kişi durumu yetkili makamlara ihbar etme hakkına ve yükümlülüğüne sahiptir. Türkiye sınırları içerisinde bulunan yabancı uyruklular, sığınmacılar ve turistler de koruma mekanizmalarından yararlanabilmekte, gereksinim duyulduğunda bu kişilere tercüman desteği sağlanmaktadır.

Başvuru Usulü ve İdari Koruyucu Tedbirler

6284 sayılı Kanun m. 8/1 uyarınca tedbir kararları; ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk personeli yahut Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine tesis edilir. Başvurular en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkimine, mülkî amire veya kolluk birimlerine iletilebilir. Koruma arayan kişiler doğrudan en yakın polis merkezine, jandarma komutanlığına, Cumhuriyet Başsavcılığına, Aile Mahkemesine veya Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine başvuruda bulunabilirler.

6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
MADDE 8 – (1) Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir. (2) Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Ancak şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde, resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, bu tedbirlerin kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir. (3) Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı, geciktirilmeksizin verilir. Bu kararın verilmesi, bu Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez. (4) Tedbir kararı, korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir. Tedbir talebinin reddine ilişkin karar ise sadece korunan kişiye tebliğ edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ilgili kolluk birimi tarafından verilen tedbir kararı şiddet uygulayana bir tutanakla derhâl tebliğ edilir. (5) Tedbir kararının tefhim ve tebliğ işlemlerinde, tedbir kararına aykırılık hâlinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır. (6) Gerekli bulunması hâlinde, tedbir kararı ile birlikte talep üzerine veya resen, korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri veya kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan diğer bilgileri, tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur. Yapılacak tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir. Bu bilgileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, ifşa eden veya açıklayan kişi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. (7) Talep hâlinde ilgililere kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır. İtiraz

Mülkî amir tarafından doğrudan mağdurun güvenliğini temin etmeye yönelik olarak barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, psikolojik ve hukuki danışmanlık verilmesi ile kreş imkanı tanınması gibi koruyucu tedbirlere karar verilebilir. Gecikmesinde sakınca bulunan acil hallerde kolluk amirleri de barınma yeri tahsis etme ve mağduru koruma altına alma yetkisine sahiptir; ancak kolluk birimlerince alınan bu tedbirlerin kararın ertesi ilk iş gününde mülkî amirin onayına sunulması zorunludur.

Hâkim Tarafından Verilebilecek Koruyucu ve Önleyici Tedbirler

6284 sayılı Kanun m. 4/1 kapsamında hâkim tarafından korunan kişi hakkında işyerinin değiştirilmesi, evli olunması durumunda müşterek yerleşim yerinden ayrı bir konut belirlenmesi ve Türk Medenî Kanunu şartlarının varlığı halinde tapu kütüğüne aile konutu şerhi işlenmesi kararlaştırılabilir. Korunan şahsın hayati tehlikesinin bulunması ve başkaca tedbirlerin yetersiz kalacağının anlaşılması durumunda, ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayanılarak 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu uyarınca kimlik ve ilgili diğer belgelerin değiştirilmesine de hükmedilebilir.

6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 4Kaynağı aç
MADDE 4 – (1) Bu Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak aşağıdaki koruyucu tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir: a) İşyerinin değiştirilmesi. b) Kişinin evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi. c) 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunundaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması. ç) Korunan kişi bakımından hayatî tehlikenin bulunması ve bu tehlikenin önlenmesi için diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde ve ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayalı olarak 27/12/2007 tarihli ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi. Hâkim tarafından verilecek önleyici tedbir kararları

Şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirler bakımından hâkim; mağdura tehdit, hakaret, aşağılama içeren söz ve davranışlarda bulunulmaması, şiddet uygulayanın müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunana tahsisi ile korunan kişinin konut, okul ve işyerine yaklaşmaması yönünde emir verebilir. Kişinin resmi taşıma veya bulundurma ruhsatlı silahı mevcut olsa dahi silahın kolluğa teslimine karar verilebilir. Şiddet uygulayan kişinin ailenin geçimini sağlayan veya katkıda bulunan kişi olması durumunda, Türk Medenî Kanunu kapsamında nafakaya hükmedilmemiş olması şartıyla hâkim, talep bulunmasa dahi resen tedbir nafakası takdir edebilir.

6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 5Kaynağı aç
MADDE 5 – (1) Şiddet uygulayanlarla ilgili olarak aşağıdaki önleyici tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere hâkim tarafından karar verilebilir: a) Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması. b) Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi. c) Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması. ç) Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, kişisel ilişkinin sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması. d) Gerekli görülmesi hâlinde korunan kişinin, şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması. e) Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi. f) Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi. g) Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi. ğ) Silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etmesi. h) Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisinde iken korunan kişilere ve bunların bulundukları yerlere yaklaşmaması, bağımlılığının olması hâlinde, hastaneye yatmak dâhil, muayene ve tedavisinin sağlanması. ı) Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması ve tedavisinin sağlanması. (2) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde yer alan tedbirler, ilgili kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hâkimin onayına sunar. Hâkim tarafından yirmidört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar. (3) Bu Kanunda belirtilen tedbirlerle birlikte hâkim, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda yer alan koruyucu ve destekleyici tedbirler ile 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir. (4) Şiddet uygulayan, aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan yahut katkıda bulunan kişi ise 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir. Suçlara ilişkin saklı tutulan hükümler

6284 sayılı Kanun m. 5/2 gereğince; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde yer alan önleyici tedbirler ilgili kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hâkim onayına sunar; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Kararların Tesis Edilmesi, Tebliği ve Gizlilik Usulü

6284 sayılı Kanun m. 8/3 hükmü gereğince, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararları da geciktirilmeksizin ve Kanunun amacını tehlikeye sokmayacak süratte tesis edilir. Aralarında evlilik bağı bulunmayan eski nişanlı, eski sevgili ya da ısrarlı takip fiilini gerçekleştiren herhangi bir üçüncü kişi hakkında da önleyici tedbir hükümleri işletilebilir.

Tedbir kararları korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir; tedbir isteminin reddedilmesi durumunda bu ret kararı yalnızca korunan kişiye bildirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kollukça alınan kararlar şiddet uygulayana bir tutanakla derhâl tebliğ olunur. Yapılan tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara uyulmaması durumunda zorlama hapsi yaptırımının uygulanacağı açıkça ihtar edilir. İlgililerin talep etmesi halinde kişisel eşya ve belgelerin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır.

Gerekli görülen hallerde, resen veya talep üzerine, korunan şahsın ve aile bireylerinin kimlik bilgileri, kimliğini belirlemeye yarayan belgeleri ile adresleri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur ve tebligat için ayrı bir adres saptanır. Bu gizli tutulan bilgileri hukuka aykırı şekilde başkasına aktaran, yayan veya ifşa eden failler hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.

Tedbir Süreleri ve Kararlara İtiraz Yolu

Koruyucu ve önleyici tedbirler ilk defasında en çok altı ay süre için verilebilir. Şiddet tehlikesinin veya takibin devam edeceğinin anlaşılması durumunda, resen veya ilgililerin talebi doğrultusunda sürenin uzatılmasına, şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına ya da aynen sürdürülmesine karar verilebilir. Sürenin uzatılması talebi mevcut tedbir süresi sona ermeden mahkemeye iletilmelidir.

6284 sayılı Kanun m. 9 hükmü uyarınca, verilen tedbir kararlarına karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde Aile Mahkemesine itiraz edilebilir. İtirazı kararı tesis eden mahkeme değil; birden fazla Aile Mahkemesinin bulunduğu yerlerde sıra numarası bakımından onu izleyen Aile Mahkemesi, tek Aile Mahkemesi varsa Asliye Hukuk Mahkemesi inceler. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine varılan karar kesindir. İtiraz edilmiş olması tedbir kararının uygulanmasını durdurmaz; inceleme devam ettiği müddetçe yükümlülüklere uyulması emredicidir.

6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 9Kaynağı aç
MADDE 9 – (1) Bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. (2) Hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı hâkim olması hâlinde ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin gönderilir. (3) İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Tedbir kararlarının bildirimi ve uygulanması

Tedbir Kararlarının İhlali ve Zorlama Hapsi

Tedbir kararlarına aykırı hareket eden şiddet uygulayan hakkında, fiili başka bir suç oluştursa dahi, ihlalin ağırlığına göre mahkemece ilk ihlalde 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine hükmedilir. Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.

6284 sayılı AİLENİN KORUNMASI VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE DAİR KANUN m. 13Kaynağı aç
MADDE 13 – (1) Bu Kanun hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. (2) Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi onbeş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez. (3) Zorlama hapsine ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir. Bu kararlar Bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Merkezlerin Kurulması, Destek Hizmetleri ve Kurumlararası Koordinasyon Şiddet önleme ve izleme merkezlerinin kurulması

Hakkında tedbir kararı bulunan kişi aleyhine zorlama hapsine karar verilebilmesi için ihlalin varlığının kamera kayıtları, iletişim kayıtları, tanık ifadeleri veya kolluk tutanakları gibi somut delillerle ortaya konulması gerekir; somut ispat vasıtası bulunmayan soyut iddialar hapis yaptırımı için yeterli sayılmaz. Hükmedilen zorlama hapsi kararları Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yerine getirilir ve Bakanlığın il/ilçe müdürlüklerine bildirilir. Disiplin ve tazyik yaptırımı niteliğindeki zorlama hapsi cezaları adli sicil kaydına işlenmez.

6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı almak için önceden delil sunulması gerekir mi?

6284 sayılı Kanun m. 8/3 uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin varlığına ilişkin delil veya belge aranmaz ve önleyici tedbir kararları gecikmeksizin tesis edilir.

Aralarında evlilik bağı bulunmayan kişiler hakkında uzaklaştırma kararı verilebilir mi?

Evlilik bağı olmasa dahi eski nişanlı, eski sevgili veya ısrarlı takip fiilini gerçekleştiren herhangi bir kişi hakkında koruyucu ve önleyici tedbirler uygulanabilir.

Tedbir kararlarına karşı itiraz süresi ne kadardır ve nereye başvurulur?

Kararın tefhim veya tebliğinden itibaren iki hafta içinde Aile Mahkemesine itiraz edilir; itirazı sıradaki Aile Mahkemesi, tek mahkeme olan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi inceler.

İtiraz başvurusunun yapılması uzaklaştırma kararının uygulanmasını durdurur mu?

Tedbir kararına itiraz edilmiş olması kararın icrasını durdurmaz; yetkili merci incelemesini tamamlayana kadar ilgilinin tüm tedbir yükümlülüklerine uyması zorunludur.

Tedbir kararına aykırı davranılması halinde uygulanan zorlama hapsinin süresi nedir?

İlk ihlalde 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine hükmedilir; tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında zorlama hapsi süresi 15 günden 30 güne kadardır, ancak zorlama hapsinin toplam süresi 6 ayı geçemez.

Zorlama hapsi kararı adli sicil sabıka kaydına işlenir mi?

Zorlama hapsi bir disiplin ve tazyik hapsi mahiyetinde olduğundan ilgilinin genel adli sicil kaydına işlenmez.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu