Kadına Karşı Şiddette Koruma Tedbirleri: 6284 Sayılı Kanun

6284 Sayılı Kanun Kimleri Korur

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsamaktadır. Kanun, yalnızca fiziksel saldırıyı değil; kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle ya da acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda meydana gelen her türlü tutum ve davranışı şiddet olarak tanımlamaktadır.

Kanun ayrıca kadına yönelik şiddeti ayrıca tanımlamaktadır: Kadınlara yalnızca kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen, cinsiyete dayalı ayrımcılık niteliği taşıyan ve kadının insan hakları ihlaline yol açan, bu Kanun kapsamında şiddet olarak tanımlanan her türlü tutum ve davranış bu kapsama girer. Ev içi şiddet ise yalnızca aynı hanede yaşayan bireylerle sınırlı tutulmamıştır; şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa dahi aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasındaki her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddet bu çerçevede değerlendirilmektedir. Kadınlara yönelik cinsiyete dayalı şiddeti önleyen ve onları bu şiddetten koruyan özel tedbirler, kanun gereği ayrımcılık olarak yorumlanamaz.

Tedbir Talep Etme: Başvuru Yolları

Tedbir kararı; ilgilinin talebi, Bakanlık, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilebilir. Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir.

Şiddet veya şiddet tehlikesinin varlığı hâlinde herkes bu durumu resmi makamlara ihbar edebilir. İhbarı alan kamu görevlileri görevlerini gecikmeksizin yerine getirmek ve uygulanması gereken diğer tedbirler için yetkilileri haberdar etmekle yükümlüdür. Kanun kapsamındaki tüm başvurular ve verilen kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden yargılama gideri, harç, posta gideri ve benzeri hiçbir masraf alınmaz.

Koruyucu Tedbir İçin Delil Şartı Aranmaz

Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbir kararları ise geciktirilmeksizin verilir; Kanun'un amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde ertelenmesi mümkün değildir.

Mülki Amir Tarafından Verilebilecek Koruyucu Tedbirler

Mülki amir; ilgiliye ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara barınma yeri sağlanmasına, geçici maddi yardım yapılmasına, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik ile danışmanlık hizmeti verilmesine, hayati tehlike bulunması hâlinde talep üzerine veya resen geçici koruma altına alınmasına karar verebilir. Kolluk amirinin acil hâllerde aldığı barınma ve geçici koruma tedbirleri, 48 saat içinde mülki amirce onaylanmazsa kendiliğinden kalkar.

Hâkim Tarafından Verilebilecek Önleyici Tedbirler

Hâkim; şiddet uygulayanın tehdit, hakaret, aşağılama veya küçük düşürücü söz ve davranışlarda bulunmamasına, müşterek konuttan derhal uzaklaştırılmasına ve konutun korunan kişiye tahsisine, korunan kişilerin bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşılmamasına hükmedebilir. Önceden verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa bu kararın refakatçi eşliğinde sürdürülmesine, kısıtlanmasına ya da tamamen kaldırılmasına da karar verilebilir. Bunların yanı sıra eşyalara zarar vermeme, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, alkol veya uyuşturucu kullanım yasağı gibi tedbirler de hâkimin değerlendirebileceği önlemler arasındadır.

Silah teslimi, hâkimin uygun görmesi hâlinde şiddet uygulayan hakkında verebileceği önleyici tedbirler arasında yer almaktadır. Kanuna göre şiddet uygulayan, silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etmesi yönünde karar verilebilir. Bu tedbirin uygulanıp uygulanmayacağı hâkimin değerlendirmesine bağlıdır.

Hâkim ayrıca Çocuk Koruma Kanunu'ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirlerle birlikte Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması konularında da karar vermeye yetkilidir. Şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyorsa ya da geçimine katkıda bulunuyorsa ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre nafakaya henüz hükmedilmemişse hâkim, talep edilmese dahi şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak tedbir nafakasına hükmedebilir.

Acil Durumlarda Kolluk Amirinin Yetkisi

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde; tehdit ve hakaretten men, müşterek konuttan uzaklaştırma, yaklaşma yasağı ile korunan kişinin yakınlarına yaklaşmama gibi 6284 sayılı Kanun m. 5/1'in (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan tedbirleri kolluk amirleri de alabilir. Bu kararlar en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk iş günü içinde hâkimin onayına sunulmalıdır. Hâkim tarafından 24 saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Tedbir Kararının Süresi ve Uzatılması

Tedbir kararı ilk defasında en fazla altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde; resen, korunan kişinin talebi ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin başvurusu üzerine süre uzatılabilir, tedbirin şekli değiştirilebilir, tedbir kaldırılabilir ya da aynen devamına karar verilebilir.

Tedbir Kararının Tebliği ve Uygulanması

Tedbir kararı hem korunan kişiye hem de şiddet uygulayana tebliğ veya tefhim yoluyla bildirilir. Tedbir talebinin reddine ilişkin karar ise yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk birimince verilen tedbir kararı, şiddet uygulayana bir tutanakla derhal tebliğ edilir. Tebliğ ve tefhim işlemlerinde, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır.

Tedbir kararının ilgililere henüz tebliğ veya tefhim edilmemiş olması, kararın uygulanmasına engel oluşturmaz. Gerekli görülen hâllerde, tedbir kararıyla birlikte resen veya talep üzerine korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri ile adresleri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur; yapılacak tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir. Bu bilgileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, ifşa eden veya açıklayan kişi hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanır. Talep hâlinde korunan kişinin kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır.

Hâkim kararıyla tedbir kararlarının uygulanmasında teknik araç ve yöntemlere başvurulabilir. Ancak bu yolla kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz.

Tedbir Kararına Aykırılığın Yaptırımı: Zorlama Hapsi

Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı hareket ettiği takdirde, eylemi ayrıca bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla ilk ihlalde üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Sonraki her tekrarda zorlama hapsinin süresi yine tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre on beş günden otuz güne kadar belirlenir; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı aşamaz. Zorlama hapsine ilişkin kararlar Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir.

Bakanlığın Davaya Katılım Hakkı

Kanundaki Bakanlık tanımı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nı kapsamaktadır. Bakanlık, gerekli görmesi hâlinde kadın, çocuk ve aile bireylerine yönelik şiddet veya şiddet tehlikesi dolayısıyla açılan idari, cezai ve hukuki her tür davaya ve çekişmesiz yargıya katılabilir.

Tedbir Kararlarına İtiraz

6284 sayılı Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy