Zorunlu Trafik Sigortasının Niteliği ve İşleten Değişikliği
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 91 gereğince motorlu araç işletenlerin, Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına dayanan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Bu sigorta, motorlu bir aracın işletilmesi sebebiyle üçüncü şahıslara verilen zararlarda işletenin sorumluluk riskini güvence altına almayı hedefler.
Sigortalı aracı işletenin değişmesi halinde, 2918 sayılı Kanun m. 94 uyarınca devreden kişi durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 94Kaynağı aç
Teminat Kapsamı, İstisnalar ve Güvence Hesabı
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. A.5 kapsamında düzenlenen teminat türleri; maddi zararlar teminatı (değer kaybı dahil), sağlık giderleri teminatı, sürekli sakatlık teminatı ve destekten yoksun kalma (ölüm) teminatıdır. Ölüm durumunda, ölenin desteğinden yoksun kalan hak sahiplerine teminat sağlanır.
Genel Şartlar m. A.6 gereğince; işletilme halinde bulunmayan araçların sebebiyet vereceği zararlar, hak sahibinin kendi kusuruna denk düşen tazminat talepleri ile ilgililerin sigortalının sorumluluk riski kapsamında kalmayan tazminat talepleri teminat dışıdır. Bununla birlikte sigortalının eşinin, usul ve fürunun, evlat edinme ilişkisiyle bağlı şahısların ve sigortalıyla birlikte ikamet eden kardeşlerinin mallarına gelen zararlar da sigorta teminatı kapsamına girmez. Genel Şartlar m. A.6 ile belirlenen teminat dışı haller kesin nitelikte olup taraflar arasındaki sözleşmeyle dahi teminata dahil edilemez.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14 uyarınca belirli rizikolarda bedensel ve maddi zararlar Güvence Hesabı vasıtasıyla temin edilir. Bu kapsamda; sigortalının tespit edilememesi veya rizikonun gerçekleştiği tarihte teminat tutarları dahilinde sigortanın yaptırılmamış olması durumlarında kişiye gelen bedensel zararlar ile sigorta şirketinin mali bünye zaafiyeti nedeniyle tüm branşlarda ruhsatlarının iptali yahut iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar Güvence Hesabı tarafından karşılanır.
Tazminat Talebi, Başvuru Şartı ve Ödeme Süresi
Zarar gören şahıs, sigorta sözleşmesi için geçerli olan zamanaşımı süresi içinde kalmak koşuluyla uğradığı zararın teminat sınırları dahilindeki kısmının ödenmesini doğrudan sigortacıdan talep edebilir. Ancak 2918 sayılı Kanun m. 97 hükmü gereğince, zarar görenin dava açmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvurması zorunludur.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 97Kaynağı aç
Hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sigortacılar sekiz iş günü içinde teminat limitleri dahilindeki tutarları ödemekle yükümlüdür. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermediği ya da verilen cevabın talebi karşılamadığı uyuşmazlıklarda hak sahibi dava yoluna gidebilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
Sigorta Şirketinin Sigortalıya Rücu Hakkı ve Sınırları
Genel Şartlar m. B.4 çerçevesinde sigortacı, zarar görene tazminatı ödedikten sonra belirli hallerde kendi sigortalısına rücu edebilmektedir. Tazminatı gerektiren olayın sigortalının veya eylemlerinden sorumlu bulunduğu şahısların kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda gerçekleşmesi durumunda rücu imkanı doğar. Aynı şekilde aracın mevzuata uygun ehliyetnamesi bulunmayan, sürücü belgesi geçerliliğini yitirmiş veya ehliyetine el konulmuş kimselerce sevki yahut trafik kurallarının ağır kusurla ihlali hallerinde de rücu mümkündür.
Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce yahut mevzuata göre alkollü içki alamayacak kimselerce alkol alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlarda da sigorta şirketinin sigortalıya rücu hakkı bulunmaktadır.
Zamanaşımı, Yargı Yolu ve Arabuluculuk
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1482 uyarınca, sorumluluk sigortalarında sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri sigorta konusu olay tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 1482Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun m. 97 uyarınca sigorta kuruluşunun başvuruya süresinde cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. Dava yolunun tercih edilmesi hâlinde uyuşmazlığın ticari dava niteliği taşıması sebebiyle Asliye Ticaret Mahkemesinde dava şartı arabuluculuk sonrasında dava açılabileceği yönündeki yaklaşımın yanında, Asliye Hukuk Mahkemesine başvuru imkanına da işaret edilmektedir. Sigorta şirketlerine karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme ise davalı şirketin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir.
Zarar gören doğrudan sigorta şirketine tazminat talebinde bulunabilir mi?
Evet, zarar gören zamanaşımı süresi içinde kalmak kaydıyla zararının teminat limitine kadar olan kısmını doğrudan sigorta şirketinden isteyebilir; ancak dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması zorunludur.
Sigorta şirketinin tazminat başvurusunu yanıtlama ve ödeme süresi nedir?
Genel şartlarla belirlenen belgeler sigortacıya iletildiğinde sekiz iş günü içinde ödeme yapılması gerekir; sigortacı en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya talep karşılanmazsa dava ya da tahkim yoluna gidilebilir.
Araç devredildiğinde işletenin bildirim yükümlülüğü nedir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 94 uyarınca sigortalı aracı işletenin değişmesi halinde, devreden kişinin bu durumu 15 gün içinde sigortacıya bildirmesi zorunludur.
Sürücünün alkollü olması halinde sigortacının rücu hakkı var mıdır?
Genel şartlar uyarınca aracın uyuşturucu madde veya mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kimselerce ya da alkollü araç kullanamayacak kişilerce alkol alınarak kullanılması sırasında meydana gelen zararlarda sigortacının rücu hakkı bulunmaktadır.
Trafik sigortası uyuşmazlıklarında hangi mercilere başvurulabilir?
2918 sayılı Kanun m. 97 uyarınca sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılıp 15 gün içinde cevap alınamaması veya talebin karşılanmaması durumunda dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun kapsamında tahkime başvurulabilir; dava yolunda ise Asliye Ticaret Mahkemesi ve Asliye Hukuk Mahkemesi yönünde farklı hukuki nitelemelere yer verilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy