Zilyetlik, eşya üzerindeki fiili hâkimiyet durumunu ifade eder. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 977. maddesi uyarınca zilyetlik; şeyin veya şey üzerinde hâkimiyeti sağlayacak araçların edinene teslim edilmesi ya da edinenin önceki zilyedin rızasıyla şey üzerinde hâkimiyeti kullanacak duruma gelmesiyle devredilmiş sayılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 977Kaynağı aç
Noterlik Nezdinde Yapılan Zilyetlik Devir İşlemleri
Zilyetliğin devrine ilişkin sözleşmeler noterlik nezdinde düzenleme şeklinde tanzim edilebilmektedir. Noterlikte gerçekleştirilen devir işlemlerinde, işlem içeriği okuryazar olan ilgililere okunmak üzere verilirken, okuryazar olmayan ilgililere tanıklar huzurunda yüksek sesle okunarak usul tamamlanır.
Tapusuz Taşınmazlarda Zilyetliğin Devri ve Kadastro Tespiti
Tapusuz taşınmazdaki hisselerin devrinde, taşınmaz üzerinde kadastro uygulanması halinde devralanın kendi adına tapu verilmesi talebinde bulunabileceği ve devredene ait zilyetlik sürelerini kendi süresine ekleyebileceği sözleşmeyle kararlaştırılabilmektedir.
Kadastro Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, tapuda kayıtlı olmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan toplam yüzölçümü sulu toprakta 40 dönüme, kuru toprakta ise 100 dönüme kadar olan (40 ve 100 dönüm dâhil) taşınmaz mallar; çekişmesiz ve aralıksız en az 20 yıldan beri malik sıfatıyla zilyetliğini belgelerle veya bilirkişi yahut tanık beyanlarıyla ispat eden zilyedi adına tespit edilir.
3402 sayılı KADASTRO KANUNU m. 14Kaynağı aç
Kadastro uygulamasında arazinin sulu veya kuru vasfı, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre belirlenir. 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Kadastro Kanunu hükümlerine göre yürütülecek işlemlerde Kadastro Komisyonlarına konu uzmanı Ziraat Mühendisi dâhil edilir.
Taşınmaz malın sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönümlük miktarı aşan kısmının zilyedi adına tespit edilebilmesi için, ispatlanan zilyetliğin ayrıca kanunda belirtilen belgelerden (örneğin 31/12/1981 veya öncesine ait vergi kayıtları, tasdikli irade suretleri ve fermanlar gibi) birine dayandırılması zorunludur.
Hazine Taşınmazlarında Ecrimisil Sorumluluğunun Sözleşmeyle Düzenlenmesi
Hazine mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin zilyetlik devri protokollerinde taraflar, devir tarihine kadar tahakkuk eden ecrimisil borçlarının devredene, devir tarihinden sonrakilerin ise devralana ait olacağını kendi aralarında kararlaştırabilmektedir.
Zilyetlik hukuken nasıl devredilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 977. maddesi uyarınca zilyetlik; şeyin ya da şey üzerindeki hâkimiyet araçlarının teslimi veya edinenin önceki zilyedin rızasıyla fiili hâkimiyeti kullanacak konuma gelmesiyle devredilir.
Tapusuz arazilerde zilyetlikle kadastro tespiti için süre ve miktar sınırı nedir?
Kadastro Kanunu m. 14 uyarınca aynı çalışma alanında sulu toprakta 40 dönüme, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan taşınmazlar, en az 20 yıl çekişmesiz ve aralıksız malik sıfatıyla zilyetlik ispat edildiğinde zilyedi adına tespit edilir; bu miktarı aşan kısımlar için kanunda sayılan belgeler aranır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy