Trafik kazasında hasar gören aracın değer kaybı tazminatı; kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılarak, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurularak veya sorumlular aleyhine dava açılarak alınır. Hak sahibi, gerekli belgeleri ileterek sigorta kuruluşundan ödeme talep edebilir; uyuşmazlığın sürmesi veya kanuni sürede cevap verilmemesi durumunda tahkim ya da dava yoluna başvurulabilir. Zarar gören kişi, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar dahilinde dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuruda bulunarak talepte bulunabilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 97Kaynağı aç
Araç Değer Kaybı Nedir ve Hangi Zararları Kapsar?
Kaza neticesinde hasarlanıp onarımı yapılan bir taşıtın kaza öncesi piyasa rayici ile onarıldıktan sonraki serbest piyasa değeri arasında meydana gelen ekonomik düşüş değer kaybını oluşturur. Zorunlu trafik sigortası genel şartlarındaki maddi zararlar teminatı; hak sahibinin mallarındaki doğrudan azalmayı ve zarar gören araçta ortaya çıkan değer kaybını kapsamaktadır.
Araç değer kaybı tazminatı, aracın tamir masrafından farklıdır. Tamir masrafı hasarlı parçaların onarımı veya değişimi giderlerini karşılarken, değer kaybı onarım sonrasında aracın ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüşü ifade eder. Şartları oluştuğunda araç sahibi hem onarım bedelini hem de değer kaybı tazminatını talep edebilir.
Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi araç mahrumiyetinden kaynaklanan zararlar ise zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır. Bu zararlar doğrudan trafik sigortasından karşılanmaz; genel hükümlere göre kusurlu sürücüden, araç işleteninden veya malikten talep edilir.
Tazminattan Sorumlu Taraflar ve Başvuru Usulü
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca, motorlu bir aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten ve şartları varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur. İşleten; sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bu kapsamda araç değer kaybı tazminatı; kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından, kusurlu araç sürücüsünden, araç malikinden, işletenden ve bazı hâllerde bağlı olduğu ticari işletmeden talep edilebilir. Zararın zorunlu trafik sigortası teminat limitini aşması veya sigorta şirketinin bazı kalemleri karşılamaması durumunda, aşan kısım yönünden sürücü ve işletene başvurulması gerekebilir. Kazaya sebep olan aracın kasko poliçesi ise kural olarak zarar gören üçüncü kişinin değer kaybından doğrudan sorumlu değildir.
Değer kaybı davası sigorta şirketine açılacak veya tahkim yoluna gidilecekse öncelikle kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılması kanuni bir zorunluluktur. Doğrudan dava açılması hâlinde mahkemelerce davanın usulden reddedilmesi ihtimali ortaya çıkabilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 uyarınca, sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık bulunması hâlinde dava açılabilir veya tahkime başvurulabilir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 99 uyarınca sigortacılar, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgelerin kendilerine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde teminat sınırları içindeki tazminat miktarını ödemekle yükümlüdür. Ödemeyi yapan sigortacının talebi üzerine diğer sigortacılar da sorumluluk oranlarına göre paylarını sekiz iş günü içinde ödemekle yükümlü tutulmuştur.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 99Kaynağı aç
Sigorta Tahkim Komisyonuna avukat aracılığıyla yapılan başvurularda vekâletnamenin özel yetki içermesi gerekir. Öte yandan 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek düzenlemeyle değer kaybının hak sahiplerine ayrıca başvuru şartı aranmaksızın maddi hasarla birlikte hesaplanarak ödenmesi öngörülmüştür.
Değer Kaybı Hesaplama Ölçütleri ve Talep Koşulları
Araç sahibi veya sürücü kazada yüzde 100 kusurluysa karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı talep edemez. Kazada kısmi kusur bulunması durumunda ise talep hakkı tamamen ortadan kalkmaz; tazminat miktarı kusur oranına göre indirilerek tespit edilir.
Hasar gören parçanın kazadan önce değişmiş veya onarılmış olması durumunda, aynı yer yönünden değer kaybı istenemez. Değer kaybı taleplerinde kilometre sınırı kaldırılmış olup kilometresi ne olursa olsun araçlar için değer kaybı talebinde bulunulabilir.
Değer kaybı tutarı belirlenirken aracın markası, modeli, üretim yılı, kaza tarihindeki kilometresi, kaza tarihindeki piyasa değeri, hasarın niteliği ve kapsamı ile önceki hasar geçmişi birlikte dikkate alınır. Bu değerlendirmeyle aracın kazadan önceki piyasa değeri ile kaza sonrası onarılmış piyasa değeri arasındaki fark tespit edilir.
Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk ve Sorumluluk Anlaşmaları
Değer kaybı davası sigorta şirketine karşı açıldığında uyuşmazlık ticari nitelikte kabul edilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A gereğince konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Arabuluculuk süreci tamamlanmadan açılan davalar usulden reddedilir. Dava tacir sıfatı taşımayan sürücü veya araç malikine karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığında ise arabuluculuk dava şartı aranmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 5/AKaynağı aç
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 110 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan hukuki sorumluluk davaları; sigortacının merkez veya şubesinin, acentenin bulunduğu yer mahkemesinde veya kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 111 gereğince Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli bulunan anlaşmalar veya uzlaşmalar ise yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 111Kaynağı aç
Zamanaşımı Süreleri ve Rücu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 109/1 uyarınca motorlu taşıt kazalarından kaynaklanan maddi tazminat istemleri, zarar görenin zararı ile tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her durumda kaza gününden itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Tazminat isteminin ceza kanunlarınca suç sayılan bir fiilden kaynaklanması ve bu fiil için ceza mevzuatında daha uzun bir zamanaşımı süresinin yer alması hâlinde, uzamış ceza zamanaşımı süresi maddi tazminat taleplerine de tatbik edilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
Zamanaşımının tazminat yükümlüsüne karşı kesilmesi sigortacıya karşı da kesilmesi sonucunu doğurur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları ise kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kişiyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Araç değer kaybı talebinde kilometre sınırı var mıdır?
Hayır, değer kaybı talebinde kilometre sınırı bulunmamaktadır; aracın kilometresi ne olursa olsun koşulları varsa değer kaybı tazminatı talep edilebilir.
Kazada yüzde yüz kusurlu olan taraf değer kaybı alabilir mi?
Kazada yüzde 100 kusurlu olan araç sahibi veya sürücü, karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı tazminatı talep edemez; kısmi kusur hâlinde ise tazminat kusur oranına göre indirilerek ödenir.
Değer kaybı için doğrudan dava açılabilir mi?
Sigorta şirketine karşı dava açılacaksa 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 uyarınca öncelikle sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulması zorunludur; başvuru yapılmadan açılan davalar usulden reddedilebilir.
Araç kiralama ve kâr kaybı masrafları trafik sigortasından talep edilebilir mi?
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar teminat dışında düzenlendiğinden, araç mahrumiyet zararları çoğu zaman doğrudan trafik sigortasından değil, kusurlu sürücü, işleten veya araç sahibinden genel hükümlere göre talep edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy