Yürütmeyi Durdurma Kararına İtiraz ve İYUK 27 Usulü

İdari Yargıda Dava Açılması ve Yürütmenin Durdurulması Şartları

Danıştayda veya idare mahkemelerinde dava açılmış olması, dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. İdari işlemin icrasının askıya alınabilmesi için yargı yerince açıkça yürütmenin durdurulması kararı verilmesi gerekir. Buna karşılık, vergi mahkemelerinde vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen kısmının tahsil işlemlerini kanun gereği kendiliğinden durdurur. Ancak işlemden kaldırılan dosyalar, ihtirazi kayıtla verilen beyannameler ve tahsilat işlemlerine karşı açılan davalarda tahsilat kendiliğinden durmaz; bu hallerde de yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç

Madde
27 – (Değişik: 10/6/1994-4001/12 md.)
1.
Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini
durdurmaz.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/57 md.) Danıştay veya idari
mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların
doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi
durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra
gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi
tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar
verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle:
21/2/2014-6526/17 md.) Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama,
naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere
ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça
aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız
zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Sadece ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu
gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.[20]
3. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin
yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.
4. Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların
açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların
zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak,
26 ncı maddenin 3 üncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında
tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme
konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat
işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında
yürütmenin durdurulması istenebilir. (Ek cümle: 19/1/2022-7351/2 md.) (İptal cümle:Anayasa
Mahkemesi’nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/14, K.: 2022/70 sayılı Kararı ile.)
5.
Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği
gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.
6.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine
göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar,
yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından
çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.
7.
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay dava dairelerince
verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava
Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge
idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara
karşı bölge idare mahkemesine (…)[21]
kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak
üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren
yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
8. Yürütmenin durdurulması kararı verilen
dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
9. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde
yazılır ve imzalanır.
10.
(Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Aynı
sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Kararların sonuçları:[22]

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 2. fıkrasına göre idari mahkemeler veya Danıştay tarafından yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi amacıyla, dava konusu işlemin uygulanması neticesinde telafisi güç veya imkânsız zararların meydana gelmesi ile işlemin açık biçimde hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır. Bu karar, kural olarak davalı idare savunmasını sunduktan veya savunma için tanınan süre dolduktan sonra gerekçe gösterilerek verilir.

Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların nelerden ibaret bulunduğu açıkça belirtilir. Yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Yürütmenin durdurulması kararı ancak kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikteki idari işlemler hakkında tesis edilebilir. Tavsiye veya görüş bildirici nitelikteki metinler ile idarenin iç yazışmaları gibi icrai nitelik taşımayan işlemler yürütmenin durdurulması talebine konu edilemez.

Anayasa'nın 125. maddesinin 4. fıkrası doğrultusunda yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlı tutulmuş olup hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde ya da takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.

2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 125Kaynağı aç

Madde 125 – İdarenin
her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. (Ek hüküm:
13/8/1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve
sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası
tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık
unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.
(…) (Ek cümle:
7/5/2010-5982/11 md.) (…)[68]
Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma
hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
İdari işlemlere karşı
açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
(Değişik birinci
cümle: 7/5/2010-5982/11 md.) Yargı yetkisi, idarî
eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette
yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda
gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak,
idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı
kararı verilemez.
İdari işlemin uygulanması
halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça
hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe
gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Kanun, olağanüstü hallerde,
(…)[69]
seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık
nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.
İdare, kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
C. İdarenin
kuruluşu
1. Merkezi idare

Savunma Alınması, İstisnalar ve Usul Kolaylıkları

Kural olarak yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idarenin savunmasının alınması veya kanuni savunma süresinin dolması beklenir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere savunma alınmaksızın da durdurulabilir. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz; dolayısıyla bu işlemlerde idarenin savunması alınmadan yürütmeyi durdurma kararı verilemez.

Yürütmenin durdurulması istemli davalarda, yargılamanın hızlı sonuçlanabilmesi amacıyla kanunda düzenlenen savunma ve cevap süreleri mahkeme tarafından kısaltılabilir. Mahkeme ayrıca tebligatın gecikmeksizin yapılabilmesi için tebliğin memur eliyle yürütülmesine de karar verebilir.

Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir. Bununla birlikte durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan yararlanan kimselerden teminat alınmaz; teminata ilişkin taraflar arasında çıkan anlaşmazlıklar ise kararı veren mahkeme veya hâkim tarafından çözümlenir.

Yürütmeyi Durdurma Kararına İtiraz Yolu ve Süresi

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 7. fıkrası gereğince, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kabul veya ret kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir.

İdare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine; bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine; Danıştay dava dairelerince verilen kararlara karşı ise konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına itiraz edilir. İdare mahkemesi kararına karşı yürütmenin durdurulması istemi kabul edildiğinde davalı idare, reddedildiğinde ise davacı taraf, kararı veren mahkeme aracılığıyla ilgili bölge idare mahkemesine itiraz yoluna başvurabilir. İtirazlar çoğunlukla dosya üzerinden incelenir ve duruşma yapılmaz.

İtiraz edilen merciler, dosyanın kendilerine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı davalarda yürütmenin durdurulması kararlarına karşı yapılan itirazlar hakkında yetkili Kurul yedi gün içinde karar verir. Ayrıca temyiz incelemesi sırasında yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar da kesin niteliktedir.

Kararların Yazılması, İkinci Talep Yasağı ve Anayasal Sınırlar

Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar on beş gün içinde yazılır ve imzalanır.

2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 10. fıkrası uyarınca, aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

Anayasa'nın 125. maddesinin 6. fıkrası doğrultusunda kanun; olağanüstü hallerde, seferberlik ve savaş halinde, ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlık nedenleriyle yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlandırabilir.

Kararların İdarece Uygulanması ve Tazminat Sorumluluğu

2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idare, Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak hiçbir şekilde otuz günü geçemez.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç

Madde 28 – 1.(Değişik:10/6/1994-4001/13
md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa
ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin
işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın
idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin
10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile.) (…) (Ek cümleler:
21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler: 10/9/2014-6552/97 md.;
İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86,
K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (…)22 (İptal dördüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin
25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97
md.) (…)22 ancak disiplin hükümleri saklıdır.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.)
Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar
ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına,
bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde,
genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri,
idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan
hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat
davası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.)
Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince
yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
5. Vergi uyuşmazlıklarına
ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit
edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı
ilgili idarece mükellefe bildirilir.
6. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.)
Tazminat ve vergi davalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme
tarihi arasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak
faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının
idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz işlemez.
Açıklama:

Yargı kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştayda ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi durumunda da tazminat davası kamu görevlisinin şahsına karşı değil, ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.

Yürütmeyi durdurma kararına itiraz süresi kaç gündür?

Yürütmenin durdurulması isteminin kabulü veya reddine dair kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir.

İdare mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararına nereye itiraz edilir?

İdare mahkemesi veya tek hâkim tarafından verilen kararlara karşı, kararı veren mahkeme aracılığıyla yetkili bölge idare mahkemesine itiraz edilir.

Yürütmeyi durdurma itirazı ne kadar sürede sonuçlanır?

İtiraz edilen merci dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır ve bu karar kesindir.

İdare mahkemesinde dava açılması işlemin yürütülmesini durdurur mu?

Dava açılmış olması kural olarak işlemin yürütülmesini durdurmaz; idari işlemin icrasının askıya alınması için mahkemece yürütmenin durdurulması kararı verilmesi gerekir.

Aynı gerekçeyle yeniden yürütmeyi durdurma istenebilir mi?

2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 10. fıkrası uyarınca aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

İdare yürütmeyi durdurma kararını kaç gün içinde uygulamak zorundadır?

İdare, yürütmenin durdurulması kararının icaplarına göre gecikmeksizin işlem veya eylem tesis etmek zorunda olup bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren hiçbir şekilde otuz günü geçemez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İdare hukuku