Subay ve Astsubay Atamalarında Yasal Dayanak ve Temel Kriterler
Subay ve astsubayların atama ve yer değiştirme işlemleri, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına dayanır. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m. 118 uyarınca atamalar; sosyal iklim, ulaşım koşulları, personelin ve bölgenin kültür ile sağlık durumları gözetilerek garnizonlara sıra ile gerçekleştirilir. Bu süreçte personelin meslek programları, meslek içi eğitim esasları, kadro ihtiyacı, idari, asayiş ve zaruri sebepler ile atanma talebinde bulunduğu yer tercihleri birlikte değerlendirilir.
926 sayılı Kanun m. 119 hükmü uyarınca bölge ve garnizonların tespiti, şartlar değiştikçe bu yerlerin yeniden belirlenmesi, garnizonlarda personelin kalacağı süreler ile atama ve yer değiştirmelere ilişkin usuller Millî Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.
Kadroya Göre Atama İlkesi ve Hizmet İhtiyacı
Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 14 kapsamında atamalar, hizmet ihtiyacı prensibi ve kamu hizmetinin kesintisiz sürmesi amacıyla, atama yönergelerinde belirlenen garnizonlar arasında sırayla icra edilir. Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki işlemler bu planlama çerçevesinde yürütülür.
Atamalarda kadro görev yerinin nitelikleri temel alınır. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 5 düzenlemesine göre, mevzuatta ve kuvvet komutanlıkları atama yönergelerinde açıkça gösterilen istisnalar haricinde, teşkilatta boş kadrosu bulunmayan bir görev yerine atama yapılamaz. Bununla birlikte barış zamanında kıta, karargâh ve kurumlara kadroda öngörülen rütbeden daha ast bir rütbe ile asil olarak personel görevlendirilmesi kanunen yasaktır.
Sağlık Durumuna Dayalı Atamalar ve Erteleme Şartları
Subay ve astsubayların kendisi, eşi ya da çocukları adına düzenlenen atamaya esas sağlık raporlarında belirli uzmanların bulunduğu yerlerde görev yapması gerektiği bildirilmişse, atama planlamasında bu husus dikkate alınır. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 31 f. 3 gereğince, personelin görevlendirileceği garnizondaki askeri hastaneler ve kamu sağlık kurumlarında görevli uzman hekim imkânlarından faydalanabilme şartı gözetilerek atama yapılır.
Atama hazırlık emrini tebellüğ eden personel; kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocukları için sağlık kuruluşlarından sağlık kurulu raporu temin edebilir. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 31 f. 4 gereğince, raporda hayati önemi haiz olduğu, tedaviden yararlanacağı ya da belirli uzmanların ve tedavi koşullarının bulunduğu merkezlerde kalınması gerektiği belirtilmişse ve bu rapor yetkili makamlarca tasdik edilmişse personel bir yıl süreyle bulunduğu garnizonda bırakılabilir veya raporun uygun gördüğü bir garnizona atanır.
Garnizon Hizmet Süreleri ve Atama Sırasının Tespiti
Hava Kuvvetleri Komutanlığı personeli için garnizon kalma süreleri derecelere göre ayrıma tabidir. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği m. 70 uyarınca kalma süreleri 1 ve 2'nci derece garnizonlarda 5 yıl, 3 ve 4'üncü derece garnizonlarda 4 yıl, 5'inci derece garnizonlarda ise 3 yıl olarak tatbik edilir. Subay ve astsubaylar bu garnizonlarda görevin niteliğine göre sıra ile görevlendirilir.
Garnizon atamalarında 1, 2 ve 3'üncü dereceli garnizonlar bakımından atama safahatı uygun istekli personel sayısının ihtiyacı karşılamaması halinde özel sıralama kuralları devreye girer. HKY 12-3 (D) Subay ve Astsubay Atama Esasları Yönergesi gereğince, her garnizon bağımsız olarak ele alınır ve ilgili garnizonda en uzun süre kalmış olan personelden, kalış sürelerinin eşitliği halinde ise kıdemi en yüksek personelden başlanarak atama sırası tayin edilir.
Sağlık Raporu Bulunan Personelin Emre Atanması ve Kadro Aykırılığı
Atamalı olunan birlikte uygun kadro bulunmaması halinde komutanlık emrine alınarak sağlık durumuna uygun görevlendirme yapılması usulü, genel atama dönemi dışındaki raporlara ilişkindir. İdarenin personelin sağlık raporunu genel atama döneminden önce bilmesi durumunda, personeli doğrudan boş ve rütbesine uygun bir kadroya ataması gerekir. Sağlık durumunu bilen idarenin personeli emre ataması veya atama yapılan yerde rütbeye uygun olmayan boş kadro bulunması, kadroya göre atama ilkesini zedeleyerek işlemi hukuka aykırı hale getirir.
Atamalarda istekli personel yetersiz kalırsa sıralama nasıl yapılır?
1, 2 ve 3'üncü derece garnizonlara atanmada istekli personel sayısının yetersiz kalması durumunda, garnizonda en uzun süre görev yapmış personelden, görev süreleri eşit ise en kıdemli personelden başlanarak sıra belirlenir.
Atama emri tebliğinden sonra sağlık gerekçesiyle yerinde kalma talep edilebilir mi?
Atama hazırlık emrini tebellüğ eden personel; kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğu için yetkili sağlık kuruluşundan hayati öneme haiz veya belirli tedavi koşullarını içeren tasdikli sağlık kurulu raporu sunduğu takdirde bir yıl süreyle mevcut garnizonunda bırakılabilir veya raporun belirttiği garnizona atanabilir.
Sağlık mazereti olan personel doğrudan emre atanabilir mi?
Personelin sağlık raporundan genel atama döneminden önce haberdar olan idarenin personeli emre atama yerine rütbesine uygun kadro görev yerine ataması esastır; boş kadronun rütbeye uymaması ve personelin doğrudan emre atanması hukuka aykırılık teşkil eder.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy