Yurtdışı icra takibi, borçlu kişinin Türk vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın Türkiye sınırları dışında ikamet etmesi durumunda, alacağın tahsili amacıyla başlatılan hukuki süreçtir. Alacaklı sıfatına sahip olan her gerçek veya tüzel kişi, borçluya karşı yurtdışı icra takibi başlatma yetkisine sahiptir; ayrıca alacağın tahsili bir dava açılmasını gerektirmekteyse alacak davası da açılabilir.
Uygulanacak Hukuk ve Yetkili Ülkenin Belirlenmesi
Taraflar arasındaki sözleşmede uyuşmazlığa uygulanacak hukuk ve yetkili ülke açıkça kararlaştırılmışsa icra işlemleri kural olarak o ülkenin mevzuatına göre yürütülür. Ancak belirlenen kuralların işletilmesinde ilgili ülkenin münhasır yetki sınırlarının aşılmaması zorunludur.
Sözleşmede uygulanacak hukuk ya da yetkili ülkeye dair herhangi bir belirleme yapılmamışsa, icra takibinin borçlunun ikamet ettiği ve bulunduğu ülkenin hukuk kurallarına göre gerçekleştirilmesi temel kuraldır.
Takip Türleri ile Tanıma ve Tenfiz Süreci
Uluslararası alanda icra takipleri genel olarak ilamlı takip ve ilamsız takip olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır. İlamlı takip yolu bir mahkeme kararına veya mahkeme kararıyla eşdeğer hukuki güce sahip belgelere dayanırken, ilamsız takip yolunda alacaklının herhangi bir belge sunma zorunluluğu aranmaz.
Takip konusu alacağa ilişkin olarak borçlunun ikamet ettiği ülke haricinde bir mahkeme tarafından verilmiş ilam mevcutsa, söz konusu mahkeme kararına dayanılarak icra takibi yapılabilmesi için kararın borçlunun bulunduğu ülkede tanıma ve tenfiz işlemlerinden geçirilmesi gerekebilir.
Avrupa Ödeme Emri Usulü
Avrupa Parlamentosu tarafından 2006 yılında çıkarılan tüzük ile Avrupa Ödeme Emri mekanizması ihdas edilmiştir. Bu yönteme başvurmak için Avrupa Birliği üyesi bir ülkenin vatandaşı olma şartı aranmaz; herhangi bir ülkenin vatandaşı olan alacaklılar, Avrupa sınırları içinde ikamet eden borçlulara karşı bu hukuki prosedürü işletebilir.
Avrupa Ödeme Emrinin borçluya tebliğ edilmesinin ardından borçlunun tebliğden itibaren otuz günlük bir itiraz süresi bulunmaktadır. Bu süre zarfında ödeme emrine itiraz edilmemesi halinde takip kesinleşir ve icra edilebilirlik sıfatı kazanır. Takibin kesinleşmesini izleyen cebri icra işlemleri ise borçlunun ikamet ettiği ülkenin kuralları doğrultusunda icra edilir.
Almanya'da İlamlı Takip ve Aranacak Belgeler
Almanya sınırları içerisinde yer alan borçlulara karşı ilam veya ilam niteliğindeki belgelere dayanılarak alacak tahsili yürütülecekse, ilgili belgelerin tenfiz edilmesi şarttır. Bu süreçte apostil şerhi taşıyan kesinleşmiş mahkeme kararı ile bu kararın noter onaylı tercümelerinin sunulması gerekir; belge bulunmayan durumlarda ise ilamsız takip yoluna gidilmesi mümkündür.
Avrupa Ödeme Emri yoluna kimler başvurabilir?
Avrupa Ödeme Emri usulüne başvurabilmek için Avrupa Birliği üyesi devlet vatandaşı olma şartı bulunmamakta olup, her ülke vatandaşı Avrupa'da ikamet eden borçlulara karşı bu hukuki yola başvurabilir.
Avrupa Ödeme Emrine karşı itiraz süresi ne kadardır?
Avrupa Ödeme Emri borçluya tebliğ edildikten sonra borçlunun tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük itiraz süresi bulunmaktadır; bu süre içinde itiraz yapılmazsa takip kesinleşir.
Yurtdışında ilamsız icra takibi başlatmak için belge sunulması zorunlu mudur?
İlamsız icra takibi usulünde alacaklının alacağını tevsik eden herhangi bir belge sunma zorunluluğu aranmamaktadır.
Sözleşmede kararlaştırılan icra yetki kuralları her durumda geçerli midir?
Tarafların sözleşmeyle belirlediği ülke hukuku ve yetki kuralları uyarınca icra takibi yapılabilmekle birlikte, takibin yürütüleceği ülkenin münhasır yetki sınırlarının aşılmaması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy