Yurtdışı Daimi Görev Atamalarında İdarenin Takdir Yetkisi ve Sınırları
Yurtdışına atanacak personelin belirlenmesinde idarenin sahip olduğu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir. Atama sürecinde tesis edilen tüm idari işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda yürütülmesi yasal bir zorunluluktur. İdarenin eşit puan ve kıdeme sahip adaylar arasında objektif bir gerekçe sunmaksızın sübjektif tercihler yapması eşitlik ilkesine aykırılık teşkil eder ve bu durum işlemin iptalini gerektirir.
Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik m. 6 kapsamında personelin seçiminde aranan temsil yeteneği kriteri, idarenin keyfi değerlendirmelerine bırakılamaz. İlgili personelin temsil yeteneği bakımından yetersiz bulunduğu gerekçesiyle elenmesi durumunda, bu iddianın somut bilgi, belge ve olgularla ortaya konulması gerekir. Somutlaştırılmamış ve sübjektif gerekçelerle personelin atama sürecinden elenmesi hukuka aykırılık oluşturur.
Yabancı Dil Yeterliliği ve Belge Geçerlilik Koşulları
Yurtdışı daimi görevlere atanmada mevzuat gereğince Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı'ndan en az 70 puan alınması genel bir kural olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, personelin yurtdışında eğitim görmüş olması veya atanacağı ülkenin resmi dilinin Türkçe ya da lehçelerinden biri olması halinde yabancı dil şartına ilişkin muafiyet hükümleri uygulanabilmektedir.
Atama başvurularında sunulan yabancı dil yeterlilik belgelerinin 3 yıllık geçerlilik süresi bulunmaktadır. Bu çerçevede YDS, e-YDS ya da yetkili makamlarca denkliği kabul edilen sınav sonuç belgeleri, belirlenen geçerlilik süresi içinde atama koşullarının sağlanmasında geçerli kabul edilir.
Disiplin Cezalarının Atanmaya Etkisi ve İptal Davasının Sonuçları
Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik m. 6/f uyarınca, aylıktan kesme veya bu cezadan daha ağır nitelikte bir disiplin cezası almış bulunmak yurtdışı daimi göreve atanmaya engeldir. Ancak personele tesis edilen disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi halinde engel ortadan kalkar ve ilgilinin atama hakkının iadesini talep etme imkanı doğar.
Yurtdışı Görev Süresi, Devir Teslim ve Yeniden Atanma Esasları
Yurtdışı daimi görevinde personelin normal görev süresi en fazla 3 yıl olarak düzenlenmiştir. Bu süre Bakan onayı alınmak suretiyle 1 yıl uzatılabilir. Görev süresi sona eren personelin yerine görevlendirilen yeni personelle birlikte yürüteceği görev devir teslim süreci ise mevzuatta en fazla 1 haftalık çalışma süresi olarak belirlenmiştir.
Yurtdışındaki görevini tamamlayarak dönen personelin yeniden bir yurtdışı daimi görevine atanabilmesi için belirli yasal şartları karşılaması gerekir. Bu kapsamda ilgilinin merkeze dönüşü sonrasında yurtiçinde en az 2 yıl fiilen hizmet sunması ve önceki yurtdışı görev süresi kadar çalışma şartını yerine getirmesi zorunludur.
Süre Dolmadan Geri Çağrılma, Performans Raporları ve Savunma Hakkı
Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik m. 8 hükmü, idareye personelin görev süresini süre beklemeksizin sonlandırma yetkisi vermektedir. Ancak bu yetki bir cezalandırma aracı olarak kullanılamaz. Personel hakkında disiplin soruşturması açılmış bulunması doğrudan görevden alınma için yeterli görülmeyebilir; işlemin ölçülülük ilkesine uygun olması ve isnat edilen fiil ile yurtdışı görevi arasında illiyet bağı kurulması aranır.
Yurtdışı teşkilatında görev yapan personelin amiri misyon şefidir. Misyon şefi tarafından düzenlenen yetersizlik veya uyumsuzluk raporlarının kişisel uyuşmazlıklara değil, somut olay ve belgelere dayanması zorunludur. Ayrıca Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik m. 14 uyarınca düzenlenen üç aylık raporlar personelin performans belgesi niteliğinde olup haksız geri çağırma işlemlerinde ilgilinin lehine delil oluşturur. Yönetmeliğin 17. maddesi uyarınca yurtdışında işlenen fiillerde de usulüne uygun savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
İptal Davası Açma Süresi ve Yürütmenin Durdurulması
Yurtdışı daimi göreve atanmama veya süre dolmadan merkeze geri çağrılma işlemlerine karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. İlgili idari işlemin tebliğ edildiği günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Kanunda düzenlenen 60 günlük dava açma süresi hak düşürücü nitelikte olup bu sürenin geçirilmesi halinde davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilir.
İdare mahkemesinde iptal davası açılması, dava konusu işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İdari işlemin uygulanması halinde aile düzeni ve eğitim gibi telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması şartlarının bir arada gerçekleşmesi durumunda mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı talep edilebilir.
Haksız Geri Çağrılmada Maddi ve Manevi Hak Talepleri
Hukuka aykırı şekilde geri çağrılan ya da göreve başlatılmayan personelin açtığı davada iptal kararı verilmesi halinde idarenin mali sorumluluğu doğar. Personel, tam yargı davası yoluyla görevde kalsaydı elde edeceği yurtdışı aylık gündeliklerini, maaş farklarını ve zorunlu taşınma masraflarını karşılayan yolluk ödemelerini talep edebilir. Ayrıca şartların oluşması durumunda, haksız işlem nedeniyle oluşan manevi zararların tazmini de istenebilir.
Yurtdışı atama iptal davası hangi sürede açılmalıdır?
Yurtdışı atama veya geri çağırma işlemlerine karşı, idari işlemin tebliğ edildiği tarihi takip eden günden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
Hakkında disiplin soruşturması açılan personel doğrudan görevden alınabilir mi?
Yönetmeliğin 8. maddesi idareye personeli süre beklemeksizin geri çağırma yetkisi verse de bu yetki cezalandırma aracı olarak kullanılamaz; personel hakkında soruşturma açılmış olması doğrudan görevden alınma için yeterli görülmeyebilir ve işlemin ölçülülük ilkesine uygun olması gerekir.
Üç aylık misyon şefi raporları geri çağırma davalarında nasıl değerlendirilir?
Yurtdışında Daimî Görevlere Atanacak Personel Hakkında Yönetmelik m. 14 uyarınca tanzim edilen üç aylık raporlar personelin performans belgesidir ve haksız geri çağırma işlemlerine karşı açılan davalarda ilgili lehine delil teşkil eder.
Haksız geri çağırma halinde hangi maddi ve manevi haklar istenebilir?
Geri çağırma işleminin iptali durumunda tam yargı davası ile mahrum kalınan yurtdışı aylık gündelikleri, maaş farkları, taşınma yollukları ve şartları varsa manevi tazminat talep edilebilir.
Yurtdışı görev süresi ne kadardır ve yeniden atanma için hangi şartlar aranır?
Normal görev süresi en fazla 3 yıl olup Bakan onayıyla 1 yıl uzatılabilir; personelin yeniden atanabilmesi için dönüş sonrasında yurtiçinde en az 2 yıl ve önceki yurtdışı görev süresi kadar fiilen hizmet etmesi şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy