Yeşil Sertifika Düzenlemesinin Kapsamı ve Yürütülmesi
Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği, mevcut ya da yeni inşa edilen binalar ile yerleşim alanlarının çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik standartlarına uygunluğunun tespiti ve belgelendirilmesi sürecini düzenler. Bu mevzuat kapsamındaki iş ve işlemlerin yürütülmesi yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı'na verilmiştir. Yapılar veya yerleşimler adına yeşil sertifika temin edilmesi kural olarak ilgililerin isteğine bırakılmıştır.
Belgelendirme sürecinin teknik altyapısını belirleyen eklerde; Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzu (Ek-1), Yeşil Sertifika Yerleşme Değerlendirme Kılavuzu (Ek-2) ve Ulusal Yeşil Bina ve Yeşil Yerleşme Sertifikasyonu Eğitimine İlişkin Hususlar (Ek-3) düzenlenmektedir.
Yeşil Bina ve Yeşil Yerleşme Kavramları
Mevzuat düzenlemesinde yeşil bina; yer seçimi, projelendirme, yapım, kullanım, periyodik bakım, tadilat ve yıkım safhaları ile atık ve atık suların zararsız hale getirilmesini içine alan tüm kullanım ömrü boyunca enerji verimliliğini, ekosistemle uyumu, düşük emisyon düzeyini esas alan ve çevreye yönelik negatif etkileri en alt seviyeye çeken yapılardır.
Yeşil yerleşme ise yeşil yapı ölçütlerini bünyesinde barındıran, çevreye dönük olumsuz tesirleri asgari düzeyde tutan, bünyesindeki yapılar ile toplumsal hayatın idamesi için gereken altyapı ve üstyapı donatılarını bir arada barındıran yaşam alanlarını ifade eder.
Bina Türleri ve Teknik Hesaplama Yöntemleri
Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzu kapsamında değerlendirmeye tabi tutulacak yapılar; konutlar, ofis binaları, eğitim yapıları, oteller, sağlık tesisleri, alışveriş ve ticaret merkezleri ile diğer yapılar şeklinde sınıflandırılmaktadır. Uygulanacak teknik hesaplama modelleri, yapının kullanım amacına ve yapının mevcut veya yeni inşa edilmiş olmasına bağlı olarak farklılaşır.
Başvuru ve İnceleme Sürecinin İşleyişi
Yönetmelik çerçevesinde yetkili değerlendirme kuruluşu sıfatı Türkiye Çevre Ajansı'na tanınmıştır. Yeşil sertifika başvurusunda bulunmak isteyen bina veya yerleşme ilgilileri, Yönetmeliğin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca yeşil sertifika uzmanlarından ve yetkili değerlendirme kuruluşu olan Türkiye Çevre Ajansı'ndan hizmet almakla yükümlüdür.
Görev üstlenen yeşil sertifika uzmanı, incelemeye tabi bina veya yerleşmeye ilişkin teknik belge ve kayıtları ilgili kılavuzlara uygun biçimde çevrimiçi işletilen Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi'ne (YeS-TR) aktarır. Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendi ve 5. maddesinin 5. fıkrası doğrultusunda, Türkiye Çevre Ajansı kadrosundaki değerlendirme uzmanları sisteme kaydedilen belgeleri inceleyerek ve zorunlu hallerde yerinde inceleme yaparak puanlama işlemini tamamlar.
Eğitici Kuruluşların Statüsü ve İtiraz Usulü
Yeşil yapılar ve yerleşkeler sahasında çalışan kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşlar, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları, Ek-3'te yer alan yeterlilik kriterlerini sağlamaları koşuluyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından eğitici kuruluş olarak yetkilendirilebilir.
Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca, 12 Haziran 2022 tarihinden önce mülga mevzuat çerçevesinde Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitici kuruluşlar ile ilgili eğitim süreçlerini başarıyla tamamlayıp uzmanlık unvanı kazanmış kişilerin kazanılmış hakları saklı tutulmuştur.
Yönetmeliğin uygulanması esnasında ortaya çıkabilecek tereddütlü konular ile itirazlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü tarafından değerlendirilir.
Yeşil sertifika alınması zorunlu bir işlem midir?
Yeşil sertifika temini zorunlu bir yükümlülük olmayıp bina veya yerleşme sahiplerinin iradesine bağlı olarak yürütülen ihtiyari bir süreçtir.
Yetkili değerlendirme kuruluşu hangi kurumdur?
Değerlendirme mercii olarak Türkiye Çevre Ajansı belirlenmiş olup sertifika başvurularının incelenmesi ve teknik puanlaması bu kurumun uzmanlarınca yerine getirilir.
Sertifika başvurusu verileri nereye kaydedilir?
Tüm teknik bilgi ve evraklar, yeşil sertifika uzmanı tarafından çevrimiçi Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi'ne (YeS-TR) yüklenir.
Sertifika sürecindeki itirazlar hangi makama iletilir?
Uygulama sürecinde doğan uyuşmazlıklar ve itirazlar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü tarafından karara bağlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy