Emniyet teşkilatı mensuplarının görev yerlerinin naklen değiştirilmesine dair işlemler idarenin takdir yetkisi kapsamında tesis edilmekle birlikte bu serbesti mutlak ve sınırsız değildir. Emniyet personelinin başka bir yere atanabilmesi için işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kurulması zorunludur. Keyfi, somut dayanağı bulunmayan veya cezalandırma amacıyla kurulan yer değişikliği işlemleri idari yargı denetimi neticesinde hukuka aykırılık sebebiyle iptal edilmektedir.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/3370, K. 2021/741Kaynağı aç
İdarenin Memurları Naklen Atama Yetkisi ve Yasal Dayanağı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesi uyarınca kurumlar, memurları kadro derecelerine eşit ya da kanuni koşullar dahilinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki kadrolara görev ve unvan eşitliği gözetmeksizin naklen atama yetkisine sahiptir. İdareye tanınan bu yetki, kamu hizmetlerinin aksamadan sürdürülmesini ve kurum içi işleyişin düzenlenmesini amaçlamaktadır.
Takdir Yetkisinin Sınırları ve İdari Yargı Denetimi
Personel atamalarında idareye takdir alanı tanınmış olsa dahi bu yetki kamu yararı ve hizmetin gerekleri ölçütüyle sınırlandırılmıştır. Danıştay 2. Dairesinin E. 2021/3370, K. 2021/741 sayılı kararında belirtildiği üzere, takdir yetkisinin kamu ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının anlaşılması veya idari yargı merciince tespit edilmesi durumunda, tesis edilen atama işlemi neden ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı bulunarak iptal edilir.
Görev Yapma Niteliğinin Yitirilmesi Gerekçesiyle Yer Değişikliği
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 34. maddesi, personelin şahsına veya aile bireylerine ait tutum, davranış ve eylemler sebebiyle o mahalde görev yapma yeterliliğini kaybettiğinin değerlendirilmesi halini özel bir nakil sebebi olarak düzenlemektedir. Bu kapsamdaki tayin talebi illerde il emniyet müdürünün teklifi ve valiliğin onayıyla Bakanlığa, merkez birimlerinde ise ilgili amirler vasıtasıyla Genel Müdürlüğe iletilir. İlgili şartların gerçekleşmesi halinde personelin görev yeri, olağan atama takvimi ve zorunlu hizmet süreleri beklenmeksizin aynı veya farklı bir bölgeye nakledilebilir.
Disiplin Fiilleri Sonrasında Naklen Atamanın Hukuki Niteliği
Güvenlik hizmetinin hassasiyeti gereği, personelin disiplin cezası almasına neden olan eylemi sebebiyle görevli bulunduğu yerde vazifesini sürdürmesinin sakınca doğuracağı kanaatine varılırsa atama işlemi hizmet gereklerine uygun bulunmaktadır. Nitekim Danıştay 2. Dairesinin E. 2021/3370, K. 2021/741 sayılı kararında, hassas kamu görevi yürüten personelin disiplin cezasına konu fiili nedeniyle görev yerinde kalmasının sakıncalı görülmesi karşısında Yönetmeliğin 34. maddesi uyarınca yapılan nakil işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Buna karşın, disiplin yaptırımına uğrayan bir personelin görev yerinde fiilen hizmet yürütmesini engelleyen somut bir sakınca ortaya konulmaksızın yalnızca geçmiş eylemine dayanılarak başka bir yere atanması, atamanın cezalandırma saiki taşıdığı ve memura aynı fiil sebebiyle mükerrer ceza çektirildiği değerlendirmelerine yol açabilmektedir. Bu kapsamda idarenin atama gerekçesini kamu hizmetinin aksaması riskiyle somutlaştırması hukuki denetimde belirleyici rol oynamaktadır.
Mazeret Durumları ve Aile Birliğinin Gözetilmesi
Zorunlu yer değişikliği işlemlerinde idarenin kamu yararını gözetirken personelin şahsi ve ailevi mazeretlerini de dengeli biçimde değerlendirmesi gerekmektedir. Özellikle bakıma muhtaç yakını bulunan memurların zorunlu atama süreçlerinde sağlık mazeretlerinin ve aile düzenlerinin idarece etraflıca incelenmemesi, aile hayatına saygı gösterilmesi yükümlülüğünün ihlali sonucunu doğurabilmektedir.
İdare polis memurunun görev yerini gerekçesiz değiştirebilir mi?
Hayır, 657 sayılı Kanun'un 76. maddesi idareye takdir yetkisi tanısa da bu yetki mutlak olmayıp atama işleminin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayandırılması zorunludur.
Polis memuru atama dönemi dışında başka bir yere atanabilir mi?
Evet, personelin veya ailesinin tutum ve fiilleri nedeniyle o mahalde görev yapma niteliğini yitirdiği değerlendirilirse Yönetmeliğin 34. maddesindeki usul işletilerek yer değiştirme dönemi beklenmeksizin nakil yapılabilir.
Disiplin cezası gerekçe gösterilerek yapılan atama iptal edilir mi?
Personelin bulunduğu ilde kalmasının hizmet yönünden somut bir sakınca doğurması halinde nakil hukuka uygun görülebilmekte; ancak somut hizmet gerekçesi bulunmaksızın salt ikinci bir cezalandırma amacıyla tesis edilen atamalar yargı denetiminde iptal edilebilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy