Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen eşyanın hediyelik eşya muafiyetinden yararlanabilmesi için gayri ticari amacın varlığı, nitelik ve miktar sınırlamasına uyulması ile parasal ve kategori sınırları içinde kalınması şartlarının eş zamanlı gerçekleşmesi gerekir. 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca yolcu beraberi hediyelik eşyada genel parasal sınır 430 Avro olup 15 yaşından küçük yolcular için bu sınır 150 Avro olarak uygulanır. Tütün, alkol, kozmetik ve çikolata gibi özel eşya kategorilerinde ise parasal sınırın yanı sıra belirlenen miktar sınırlamaları geçerlidir.
Hediyelik Eşya ile Ticari İthalat Ayrımındaki Kriterler
Aynı veya benzer işlevdeki eşyadan makul kişisel ihtiyacın üzerinde çoklu getirilmesi, kısa aralıklarla süreklilik arz eden periyodik seyahatler, tekstil ve ayakkabıda beden ve numara serisi çeşitliliği ile orijinal üretici kolisi ve etiketli ambalaj koşulları idarece ticari miktar ve mahiyet karinesine dayanak yapılır.
Yolcunun eşya bedelini fiilen ödemiş ve faturasını ibraz etmiş olması ya da ürün ambalajının açılmış bulunması, getirilen miktarın kişisel sınırı aşması durumunda eşyanın ticari ithalat sayılmasını engellemez.
Gümrük Denetimi Tutanağı ve Beyan Dışı Eşya Yaptırımları
Gümrük denetiminde mevzuata aykırılık belirlendiğinde eşyanın cinsi, markası, modeli, adedi, tespit ediliş şekli, bulunduğu yer ve ilgilinin ilk beyanlarını içeren arama ve el koyma tutanağı tanzim edilir. İlgilinin imzadan imtina etmesi halinde bu durumun gerekçesi tutanağa geçirilir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 235/3 uyarınca yolcuların gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı biçimde üzerlerinde, eşyaları arasında veya araçlarında çıkan ya da başkasına aitken kendi eşyası gibi gösterdikleri eşyadan gümrük vergileri iki kat tahsil edilerek eşya sahibine teslim edilir. Söz konusu vergilerin ödenmemesi durumunda eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 235Kaynağı aç
Gümrük Kanunu m. 235/1-a gereğince eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklandığının belirlenmesi halinde fark gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerin dört katı idari para cezası kesilir. Kanunun 235. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre lisans, izin veya uygunluk belgesine tabi eşyanın bu şartlara tabi değilmiş veya belge temin edilmiş gibi beyan edilmesi halinde fark vergilerle birlikte gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası verilir. Aynı fıkranın (e) bendi uyarınca Bakanlıkça belirlenecek sürede belgenin düzenlenmesi veya denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi halinde gümrüklenmiş değer üzerinden ceza yerine Kanunun 241. maddesinin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından kendiliğinden bildirilmesi durumunda ise Kanunun 235. maddesinin altıncı fıkrası gereğince cezalar yüzde on oranında tatbik edilir.
Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi ve İdari İtiraz Süreci
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 235/4-c uyarınca, teslim sonrasında gerçekleştirilen kontrollerde mevzuata uygunsuzluğu tespit edilen ancak fiilen bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
Gümrük Kanunu m. 242/1 uyarınca yükümlülere tebliğ edilen vergi, ceza ve idari kararlara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam bulunmuyorsa işlemi yapan makama itiraz dilekçesi sunulabilir. Kararı alan Gümrük Müdürlüğünün bağlı olduğu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne yapılan itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak tebliğ edilir. İtiraz dilekçesinin süresi içerisinde yanlış makama verilmesi başvuruyu geçersiz kılmaz ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 242Kaynağı aç
İdari itirazın reddi kararlarına karşı Gümrük Kanunu m. 242/4 uyarınca işlemin tesis edildiği yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir. Bu kapsamda itirazın reddi veya idarenin otuz gün içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmesi halinde ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 ve m. 27 gereğince yetkili İdare Mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılabilir.
Kaçakçılık Suçu Kapsamında Adli El Koyma ve Müsadere
Eşyanın gizlenerek, zula yapılarak, gümrük kapısı dışından veya sahte belgelerle ülkeye sokulmak istenmesi durumunda kaçakçılık suçu şüphesiyle adli süreç başlatılır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127 uyarınca adli el koyma kararı alınır ve kovuşturma neticesinde ceza mahkemesince Türk Ceza Kanunu m. 54 uyarınca eşyanın müsaderesine karar verilebilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127 uyarınca el koyma işlemi hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar. Ayrıca zilyetliğinde bulunan eşyaya el konulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini talep edebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54 uyarınca iyi niyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya müsadere edilir. Ancak suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve hakkaniyete aykırı düşeceği anlaşıldığında müsaderesine hükmedilmeyebilir. Eşyaya birden fazla kişinin paydaş olması durumunda ise müsadere sadece suça iştirak eden kişinin payı ile sınırlı tutulur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki soruşturma veya kovuşturma evresinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin ödenmesi yahut eşyanın ticari mahiyette olmadığının mahkemeye sunulacak delillerle ispatlanması halinde eşyanın iadesi sağlanabilir.
Gümrükteki kaçakçılık isnadıyla uygulanan adli el koymaya karşı itiraz süresi ne kadardır?
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki adli el koyma kararlarına karşı Sulh Ceza Hakimliğine yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Gümrük idaresine yapılan idari itiraz dilekçesinin yanlış makama verilmesi hakkı düşürür mü?
Gümrük Kanunu m. 242/3 uyarınca itiraz dilekçesinin süresi içinde yanlış makama verilmesi itirazı geçersiz kılmaz; başvuru süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

