Yolcu Beraberi Hediyelik Eşya ve Gümrükte El Koyma

by Avukat Erdal Ersoy
Yolcu Beraberi Hediyelik Eşya ve Gümrükte El Koyma

Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen eşyanın hediyelik eşya muafiyetinden yararlanabilmesi için gayri ticari amacın varlığı, nitelik ve miktar sınırlamasına uyulması ile parasal ve kategori sınırları içinde kalınması şartlarının eş zamanlı gerçekleşmesi gerekir. 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca yolcu beraberi hediyelik eşyada genel parasal sınır 430 Avro olup 15 yaşından küçük yolcular için bu sınır 150 Avro olarak uygulanır. Tütün, alkol, kozmetik ve çikolata gibi özel eşya kategorilerinde ise parasal sınırın yanı sıra belirlenen miktar sınırlamaları geçerlidir.

Hediyelik Eşya ile Ticari İthalat Ayrımındaki Kriterler

Aynı veya benzer işlevdeki eşyadan makul kişisel ihtiyacın üzerinde çoklu getirilmesi, kısa aralıklarla süreklilik arz eden periyodik seyahatler, tekstil ve ayakkabıda beden ve numara serisi çeşitliliği ile orijinal üretici kolisi ve etiketli ambalaj koşulları idarece ticari miktar ve mahiyet karinesine dayanak yapılır.

Yolcunun eşya bedelini fiilen ödemiş ve faturasını ibraz etmiş olması ya da ürün ambalajının açılmış bulunması, getirilen miktarın kişisel sınırı aşması durumunda eşyanın ticari ithalat sayılmasını engellemez.

Gümrük Denetimi Tutanağı ve Beyan Dışı Eşya Yaptırımları

Gümrük denetiminde mevzuata aykırılık belirlendiğinde eşyanın cinsi, markası, modeli, adedi, tespit ediliş şekli, bulunduğu yer ve ilgilinin ilk beyanlarını içeren arama ve el koyma tutanağı tanzim edilir. İlgilinin imzadan imtina etmesi halinde bu durumun gerekçesi tutanağa geçirilir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 235/3 uyarınca yolcuların gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı biçimde üzerlerinde, eşyaları arasında veya araçlarında çıkan ya da başkasına aitken kendi eşyası gibi gösterdikleri eşyadan gümrük vergileri iki kat tahsil edilerek eşya sahibine teslim edilir. Söz konusu vergilerin ödenmemesi durumunda eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 235Kaynağı aç
Madde 235 – (Değişik: 28/3/2013-6455/12 md.) 1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; a) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verilir. b) (a) bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir. c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. d) (c) bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir. e) (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir. 2. İhracat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. b) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ihracı, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar idari para cezası verilir. c) (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (b) bendinde belirtilen eşyanın ihracının uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde 241 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir. 3. Yolcuların, gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır. 4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere; a) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda otuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir. b) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir. c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir. 5. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentlerine, transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılır. Bu fıkranın (c) ve (d) bentleri kapsamında değerlendirilemeyecek eksiklik ve fazlalık durumları ile bu durumların tespitine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. a) Farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verilir. b) Farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. c) Beyana göre eksik olduğunun tespit edilmesi hâlinde, eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra eşyanın gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verilir. d) Beyana göre fazla olduğunun tespit edilmesi hâlinde, fazla çıkan eşyanın gümrük vergileri kadar idari para cezası verilir ve fazla çıkan eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur. 6. (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on oranında uygulanır.

Gümrük Kanunu m. 235/1-a gereğince eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklandığının belirlenmesi halinde fark gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerin dört katı idari para cezası kesilir. Kanunun 235. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre lisans, izin veya uygunluk belgesine tabi eşyanın bu şartlara tabi değilmiş veya belge temin edilmiş gibi beyan edilmesi halinde fark vergilerle birlikte gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası verilir. Aynı fıkranın (e) bendi uyarınca Bakanlıkça belirlenecek sürede belgenin düzenlenmesi veya denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi halinde gümrüklenmiş değer üzerinden ceza yerine Kanunun 241. maddesinin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu aykırılıkların gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından kendiliğinden bildirilmesi durumunda ise Kanunun 235. maddesinin altıncı fıkrası gereğince cezalar yüzde on oranında tatbik edilir.

Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi ve İdari İtiraz Süreci

4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 235/4-c uyarınca, teslim sonrasında gerçekleştirilen kontrollerde mevzuata uygunsuzluğu tespit edilen ancak fiilen bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Gümrük Kanunu m. 242/1 uyarınca yükümlülere tebliğ edilen vergi, ceza ve idari kararlara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam bulunmuyorsa işlemi yapan makama itiraz dilekçesi sunulabilir. Kararı alan Gümrük Müdürlüğünün bağlı olduğu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne yapılan itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak tebliğ edilir. İtiraz dilekçesinin süresi içerisinde yanlış makama verilmesi başvuruyu geçersiz kılmaz ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 242Kaynağı aç
Madde 242 – (Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.) 1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir. 2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. 3. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. 4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir.

İdari itirazın reddi kararlarına karşı Gümrük Kanunu m. 242/4 uyarınca işlemin tesis edildiği yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir. Bu kapsamda itirazın reddi veya idarenin otuz gün içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmesi halinde ret kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 ve m. 27 gereğince yetkili İdare Mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılabilir.

Kaçakçılık Suçu Kapsamında Adli El Koyma ve Müsadere

Eşyanın gizlenerek, zula yapılarak, gümrük kapısı dışından veya sahte belgelerle ülkeye sokulmak istenmesi durumunda kaçakçılık suçu şüphesiyle adli süreç başlatılır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127 uyarınca adli el koyma kararı alınır ve kovuşturma neticesinde ceza mahkemesince Türk Ceza Kanunu m. 54 uyarınca eşyanın müsaderesine karar verilebilir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127 uyarınca el koyma işlemi hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar. Ayrıca zilyetliğinde bulunan eşyaya el konulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini talep edebilir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Madde 127 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir. (2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine ilişkin tutanağa geçirilir. (3) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. (4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir. (5) Elkoyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir. (6) (Değişik: 25/7/2018-7145/15 md.) Askerî mahallerde yapılacak elkoyma işlemi, Cumhuriyet savcısının nezaretinde askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından yerine getirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından elkoyma işlemi yapılabilir. Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54 uyarınca iyi niyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya müsadere edilir. Ancak suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve hakkaniyete aykırı düşeceği anlaşıldığında müsaderesine hükmedilmeyebilir. Eşyaya birden fazla kişinin paydaş olması durumunda ise müsadere sadece suça iştirak eden kişinin payı ile sınırlı tutulur.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
Madde 54- (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir. (3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir. (4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir. (5) Bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. (6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur. Kazanç müsaderesi

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki soruşturma veya kovuşturma evresinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin ödenmesi yahut eşyanın ticari mahiyette olmadığının mahkemeye sunulacak delillerle ispatlanması halinde eşyanın iadesi sağlanabilir.

Gümrükteki kaçakçılık isnadıyla uygulanan adli el koymaya karşı itiraz süresi ne kadardır?

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki adli el koyma kararlarına karşı Sulh Ceza Hakimliğine yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Gümrük idaresine yapılan idari itiraz dilekçesinin yanlış makama verilmesi hakkı düşürür mü?

Gümrük Kanunu m. 242/3 uyarınca itiraz dilekçesinin süresi içinde yanlış makama verilmesi itirazı geçersiz kılmaz; başvuru süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu